Έρευνα διά πάσαν νόσον

Τι σχέση έχουν τα κριτσίνια με τη διάθεση; Θα είναι πυκνά τα μαλλιά του μωρού εάν η εγκυμονούσα μητέρα υποφέρει από καούρες; Τα «προβατάκια» λειτουργούν ως φυσικό υπνωτικό ή πρόκειται για μύθο; Και τελικά, ο καφές κάνει καλό ή κακό; Οι απαντήσεις στα «ζοφερά» αυτά ερωτήματα δημοσιεύτηκαν σε έγκριτα ιατρικά περιοδικά. Κατά πόσο όμως προάγουν την υγεία και βελτιώνουν τη ζωή των ανθρώπων;

Οι ειδικοί απαντούν πως οι πολίτες πρέπει σε κάθε περίπτωση να κρατούν μικρό καλάθι. «Είναι γεγονός πως οι ερευνητές αγαπούν τις ιδέες τους όπως ακριβώς αγαπούν και τα παιδιά τους, ακόμη κι αν είναι παράξενες ή έστω διαφορετικές. Άλλωστε, είναι πιθανόν, αν και συμβαίνει σπάνια, από παράλογες έρευνες να προκύψουν πολύ ενδιαφέροντα αποτελέσματα με πρακτική αξία» λέει στα «ΝΕΑ» ο καθηγητής Επιδημιολογίας και Πρόληψης του Καρκίνου στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, Δημήτρης Τριχόπουλος.

Χαρακτηριστικό το παράδειγμα της μελέτης που ανακάλυψε πως το ξύσιμο είναι ηρεμιστικό. Αρχικά φαίνεται πως οι επιστήμονες δεν έκαναν τίποτα περισσότερο ή λιγότερο από το να αποδείξουν το αυτονόητο! Προς τι λοιπόν ο λόγος διεξαγωγής της συγκεκριμένης έρευνας, κατά την οποία εξέτασαν 13 εθελοντές σε μαγνητικούς τομογράφους; Επειδή, εντόπισαν εκείνες τις περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με δυσάρεστα ή απωθητικά συναισθήματα και αναμνήσεις. Με τον τρόπο αυτό βρέθηκε και ο στόχος της νέας γενιάς ηρεμιστικών χαπιών, που θα καταπραΰνουν συμπτώματα εκνευρισμού.

Τρέλα προκαλούν και οι αντιφατικές έρευνες που βλέπουν συχνά- πυκνά το φως της δημοσιότητας. Το παράδειγμα του κρασιού είναι χαρακτηριστικό. Τον Μάιο του 2007, επιστήμονες του Νοσοκομείου Βrigham & Women΄s στη Βοστώνη ανακοίνωσαν ότι ένα ποτηράκι την ημέρα μπορεί να ελαττώνει κατά 28% τον κίνδυνο αναπτύξεως καρκίνου. Τρεις μήνες αργότερα, Νεοζηλανδοί ερευνητές ισχυρίστηκαν πως, αντιθέτως, ένα ποτηράκι την ημέρα αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου του εντέρου κατά 10%! Ποια είναι η αλήθεια; το ερώτημα γεννάται αυτομάτως. Η απάντηση είναι πως κανείς δεν είναι 100% σίγουρος. «Για να καταλήξει κανείς σε ένα σίγουρο συμπέρασμα, πρέπει να έχει στα χέρια του παρόμοια αποτελέσματα από μία σειρά κλινικών τυχαιοποιημένων ερευνών- δηλαδή μελέτες με ομάδα σύγκρισης, ελέγχου. Η συγκεκριμένη μεθοδολογία είναι η πιο έγκυρη, καθώς αποδεικνύει τη σχέση αιτίας και αιτιατού» λέει ο κ. Αντώνης Ζαμπέλας, αναπληρωτής καθηγητής Διατροφής του Ανθρώπου στο Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών. Ειδικότερα, οι ειδικοί τονίζουν πως «μία έρευνα δεν μπορεί να φέρει από μόνη της τα πάνω- κάτω. Στην πραγματικότητα, μιλάμε για συσχετισμούς, ενδείξεις ή τάσεις. Οι μετααναλύσεις όμως από σειρά μεγάλων αλλά και μικρότερων ερευνών, ανάλογα με τον αριθμό των συμμετεχόντων αλλά και τα χρονική διάρκεια διεξαγωγής των ερευνών, είναι σαφώς μια ακόμη ερευνητική μέθοδος που οδηγεί σε πιο έγκυρα αποτελέσματα». Οι προβλέψεις από… καούρες.
Οι Αμερικανοί επιστήμονες, πάλι, έχουν βαλθεί να εξερευνήσουν κατά πόσον ισχύουν λαϊκές δοξασίες όπως ότι οι γυναίκες που έχουν καούρες θα αποκτήσουν παιδιά με πυκνά μαλλιά. Οι γιατροί, γυναικολόγοι και παιδίατροι, το αντέκρουαν μετά βδελυγμίας, αποδείχτηκε όμως ότι είχαν λάθος. Η μελέτη που δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση «Βirth» τον Δεκέμβριο του 2006 δεν αφήνει περιθώρια αμφισβήτησης για το ότι εν προκειμένω ο λαός ξέρει τι λέει. Για την ακρίβεια, η επικεφαλής ερευνήτρια δρ Καθλίν Κόστιγκαν, διευθύντρια του Κέντρου Εμβρυϊκής Αξιολόγησης του Χόπκινς, παραδέχθηκε ότι και η ίδια θεωρούσε τη σχέση ανάμεσα στις καούρες της εγκύου και τα μαλλιά του εμβρύου ανοησία, και τελικά η μελέτη της τη διέψευσε.


Το μυστήριο της γόβας και τα κριτσίνια

Έκπληξη προκάλεσε η πρόσφατη μελέτη περί τακουνιών και σεξουαλικής ζωής. Η Μαρία Τσερούτο, ουρολόγος στο Πανεπιστήμιο της Βερόνας, ανακάλυψε πως οι γόβες γυμνάζουν τους πυελικούς μυς και, συνεπώς, παίζουν σημαντικό ρόλο στον γυναικείο οργασμό.

Εύλογο παραμένει όμως το ερώτημα γιατί η κ. Τσερούτο αφιέρωσε πολύτιμο- ερευνητικό- χρόνο σ΄ αυτό το θέμα, αντί να μελετήσει προβλήματα που απασχολούν ευρέως τον πληθυσμό. Την απάντηση την έδωσε η ίδια επιβεβαιώνοντας το γεγονός πως συχνά οι επιστήμονες καταπιάνονται με θέματα έχοντας ως βασικό κριτήριο το προσωπικό τους ενδιαφέρον: «Ως γυναίκα που της αρέσουν τα τακούνια, προσπάθησα να βρω κάτι καλό σε αυτά».

Κριτς- κριτς. Τον περασμένο Απρίλιο, πάλι, ετέθη στο τραπέζι των ερευνητών και το ζήτημα των κριτσινιών. Η αποκάλυψη: οι ήχοι που εκπέμπει η μάσηση σκληρών τροφίμων δημιουργούν υπερηχητικά κύματα που ενεργοποιούν το αίσθημα της ευεξίας στον εγκέφαλο! «Οι μελέτες χρηματοδοτούνται είτε απο το κράτος είτε απο ιδιωτικές εταιρείες. Σε ό,τι αφορά λοιπόν προϊόντα όπως τα τρόφιμα, πρέπει να ελέγχουμε κατά πόσον ο ερευνητής διατηρεί την ανεξαρτησία του. Κάθε φορά που ο επιστήμονας υπογράφει ένα συμβόλαιο χορηγίας, πρέπει να εξασφαλίζει πως τα στοιχεία της μελέτης ανήκουν στο Πανεπιστήμιο στο οποίο εργάζεται και μπορούν να δημοσιευτούν ακόμη κι αν είναι αρνητικά για το υπό εξεταζόμενο προϊόν», επισημαίνει ο κ. Ζαμπέλας.