Χρήμα / Κόσμος

Διεθνής κρίση made in USΑ

Υπάρχει σήμερα μια κοινή παραδοχή: ότι οι ΗΠΑ οδεύουν προς την οικονομική επιβράδυνση, ή ακόμη και προς την ύφεση. Πλέον, εκτιμάται ότι θα υπάρξει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στον δυνητικό ρυθμό ανάπτυξης- που υπολογίζεται σε 3%-4%- και την πραγματική ανάπτυξη, γεγονός που σημαίνει μεγάλη απώλεια οικονομικού προϊόντος. Στην πραγματικότητα, η Αμερική έχει να αντιμετωπίσει σήμερα τρία διαφορετικά προβλήματα: τη χρεοκοπία των νοικοκυριών από τα στεγαστικά δάνεια, την κρίση στον χρηματοπιστωτικό κλάδο και τα μακροοικονομικά προβλήματα.

Πριν από μια δεκαετία (κατά τη διάρκεια της ασιατικής νομισματικής κρίσης) η Αμερική ασκούσε κριτική στις χώρες της Ανατολικής Ασίας κατηγορώντας τες ότι έχουν κενά στο θεσμικό τους πλαίσιο και πρόβλημα διαφάνειας. Όμως, όπως λέει και το παλιό ρητό, όσοι ζουν σε γυάλινα σπίτια δεν πρέπει να πετούν πέτρες. Σήμερα αποδεικνύεται ότι εκατοντάδες εκατομμύρια Αμερικανοί δανείστηκαν χρήματα τα οποία δεν μπορούσαν να πληρώσουν. Με βάση τους όρους των δανείων αυτών, οι δανειολήπτες δεν ήταν υποχρεωμένοι να πληρώνουν ούτε καν τους συσσωρευμένους τόκους, με αποτέλεσμα στο τέλος του έτους να χρωστούν περισσότερα από όσα στην αρχή. Ουσιαστικά εφευρέθηκαν τα «στεγαστικά δάνεια των ψευτών», τα οποία χορηγούνταν από τις τράπεζες χωρίς αυτές να ζητούν αποδεικτικά για το εισόδημα του δανειολήπτη ή στοιχεία που να διασφαλίζουν ότι μπορεί να αποπληρώνει τις δόσεις του.

Σαν πυραμίδα
Στους δανειολήπτες έλεγαν να μην ανησυχούν για το συνεχώς συσσωρευόμενο χρέος τους και, καθώς οι τιμές των ακινήτων ανέβαιναν, αυτοί δανείζονταν όλο και περισσότερο αυξάνοντας τα κέρδη των τραπεζιτών. Δημιουργήθηκε, κατά μια έννοια, μια πυραμίδα. Οι τιμές, όμως, δεν μπορούσαν να συνεχίσουν να ανεβαίνουν, ιδιαίτερα από τη στιγμή που το πραγματικό εισόδημα των περισσότερων Αμερικανών μειωνόταν. Τα χαμηλά επιτόκια τροφοδότησαν τη φούσκα, ενώ ακόμη και ο πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (FΕD) παρότρυνε τους δανειολήπτες να προτιμούν δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο, όταν τα επιτόκια βρίσκονταν στο πιο χαμηλό τους επίπεδο και δεν μπορούσε παρά να ανέβουν.

Οικονομική αλχημεία
Έπειτα, αυτά τα «τοξικά στεγαστικά δάνεια» χρησιμοποιήθηκαν (σαν εγγύηση) για την έκδοση άλλων επενδυτικών προϊόντων. Οι τραπεζίτες πίστεψαν προς στιγμήν ότι πέτυχαν την τέλεια οικονομική αλχημεία! Έπαιρναν ένα επισφαλές δάνειο, το περιελάμβαναν σε ένα πακέτο μαζί με ένα άλλο

 tips

Οι τραπεζίτες προσπάθησαν να αγνοήσουν τους νόμους των οικονομικών: πώς θα μπορούσαν οι δανειολήπτες να πληρώνουν για δάνεια περισσότερα από όσα έβγαζαν;

επενδυτικό προϊόν που είχε υψηλή αξιολόγηση από πιστοληπτικούς οίκους, και έλεγαν ότι όλο το επενδυτικό προϊόν είχε την ίδια υψηλή αξιολόγηση. Τι σκέφτονταν, όμως, και το έκαναν αυτό; Προσπάθησαν να αγνοήσουν τους νόμους των οικονομικών: πώς θα μπορούσαν οι δανειολήπτες να πληρώνουν για στεγαστικά περισσότερα χρήματα από όσα έβγαζαν; Τώρα, λοιπόν, έφτασε η ημέρα της πληρωμής.

«Μπαλάκι» το πρόβλημα
Η FΕD και η κυβέρνηση Μπους προσπάθησαν να πετύχουν κάτι που γι΄ αυτούς φάνταζε εύκολο: Ήθελαν να συντηρήσουν τον δανεισμό, ώστε η οικονομία να συνεχίσει να τρέχει παρά τις τεράστιες δημοσιονομικές δαπάνες του Λευκού Οίκου. Προσπάθησαν, δηλαδή, να μεταθέσουν τη λύση του προβλήματος στους επόμενους και πίστευαν ότι η φούσκα των ακινήτων δεν θα σκάσει κατά τη διάρκεια της θητείας τους. Την ίδια στιγμή, με την άνοδο των τιμών του πετρελαίου, μεγάλο μέρος του εισοδήματος των Αμερικανών διοχετευόταν στη Σαουδική Αραβία και όχι σε δαπάνες για αγορά αμερικανικών προϊόντων.

Επειδή τα νοικοκυριά πήραν αυτά τα «τοξικά δάνεια», και επειδή έσκασε η φούσκα στα ακίνητα, οι Αμερικανοί έφτασαν να ξοδεύουν το 100% του εισοδήματός τους. Έτσι, ο ρυθμός αποταμίευσης υποχώρησε στο μηδέν, πράγμα που έγινε για πρώτη φορά μετά τη Μεγάλη Ύφεση.

Φοβούνται διόρθωση έως 50%
Τώρα πια βρισκόμαστε ενώπιον της κρίσης των πράξεών μας. Ακόμη κι αν η FΕD μειώσει και άλλο τα επιτόκια, οι τράπεζες δεν θα είναι διατεθειμένες να δανείζουν και τα νοικοκυριά δεν θα θέλουν να δανειστούν στον βαθμό που το έκαναν παλαιότερα. Κάποιοι προβλέπουν τώρα διόρθωση στις τιμές των ακινήτων έως και 50%!

Με την αύξηση των επισφαλειών σήμερα οι τράπεζες έχουν πρόβλημα. Ήδη έχουν ανακοινώσει σημαντικές απώλειες, αλλά το πρόβλημα είναι ότι κανείς δεν γνωρίζει πόσο μεγάλες θα είναι οι ζημιές που θα ανακοινώσουν στο μέλλον. Και καθώς οι κατασχέσεις από υποθήκες στις ΗΠΑ αναμένεται να ξεπεράσουν τα δύο εκατομμύρια, οι ζημιές αυτές μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερες από τις προβλέψεις.

Σαν να μην έφτανε αυτό, η Αμερική φρόντισε να εξαγάγει τα προβλήματά της επηρεάζοντας και τις άλλες αγορές, όπως είναι αυτές στην Ευρώπη. Οι Ευρωπαίοι έχουν να αντιμετωπίσουν σήμερα διπλό πρόβλημα: από τη μια τη χρηματοπιστωτική κρίση που γεννήθηκε στις ΗΠΑ και από την άλλη τη σημαντική ανατίμηση του ευρώ, επειδή η Αμερική άφησε το νόμισμά της να εξασθενήσει. Αυτό πλήττει σοβαρά την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών προϊόντων και κατά συνέπεια την ευρωπαϊκή οικονομία.

Ώρα για φοροαπαλλαγές
Μήπως, λοιπόν, μπορεί να δώσει λύση σε όλα αυτά η νομισματική πολιτική; Εκείνο που θα μπορούσε να βοηθήσει περισσότερο, θα ήταν φοροαπαλλαγές για τα χαμηλότερα εισοδήματα. Αυτό θα ωφελούσε άμεσα την οικονομία. Χρειάζονται επίσης μεγαλύτερες επενδύσεις στην έρευνα και την παιδεία και να μειωθούν οι τεράστιες δαπάνες στον αμυντικό τομέα. Φοβάμαι όμως ότι, επειδή είναι χρονιά εκλογών, η αμερικανική κυβέρνηση δεν θα θελήσει να παραδεχτεί σε πόσο κακή κατάσταση είναι η οικονομία. Ακόμη κι αν βρεθεί συμβιβαστική λύση, αυτή όχι μόνο δεν θα είναι αρκετή, αλλά θα είναι και καθυστερημένη.

© Τhe Τimes, 2008


Η Μicrosoft επιμένει να εξαγοράσει τη Υahoo

Προσφορά για την εξαγορά μίας από τις μεγαλύτερες και πιο γνωστές «πύλες» (portals) στο Διαδίκτυο, της Υahoo, υπέβαλε η αμερικανική Μάικροσοφτ στην προσπάθειά της να κερδίσει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα έναντι της μεγάλης της αντιπάλου στο Ίντερνετ, της «πύλης» Google.

Η μεγαλύτερη εταιρεία στην ανάπτυξη λογισμικού στον κόσμο προσφέρει 44,6 δισ. δολάρια ή 31 δολάρια ανά μετοχή της Υahoo, ποσό που είναι κατά 62% υψηλότερο (premium) από την τιμή κλεισίματος της τελευταίας την Πέμπτη. Το φλερτ της Μicrosoft με τη Υahoo δεν είναι νέο, καθώς οι δύο πλευρές είχαν πραγματοποιήσει επαφές στα τέλη του 2006 και τις αρχές του 2007 με στόχο να συνεργαστούν. Τότε όμως η Υahoo είχε απορρίψει την ιδέα να εξαγοραστεί από τη Μicrosoft.

Με βάση τη νέα πρόταση εξαγοράς, οι μέτοχοι της Υahoo μπορούν να διαλέξουν ή να πάρουν στα χέρια μετρητά ή μετοχές της Μicrosoft. Η εταιρεία του Μπιλ Γκέιτς θεωρεί ότι με μία τέτοια συμφωνία μπορούν να επιτευχθούν οικονομίες κλίμακος ύψους ενός δισεκατομμυρίου ευρώ. Επίσης προτίθεται να προσφέρει γενναιόδωρα «πακέτα» αποδοχών σε εργαζομένους και διοικητικά στελέχη της Υahoo, ώστε να παραμείνουν στην εταιρεία.

Η προσφορά της Μicrosoft συμπίπτει με την απομάκρυνση του προέδρου της Υahoo, Τerry Semel, ο οποίος πριν από επτάμισι μήνες είχε παραιτηθεί και από τη θέση του διευθύνοντος συμβούλου της εταιρείας όταν οι μέτοχοι τον κατηγόρησαν ότι δεν μπόρεσε να ακολουθήσει το παράδειγμα της Google, κερδίζοντας μεγάλα διαφημιστικά έσοδα.