Στην πλαγιά της Ακρόπολης το πρώτο Παναθηναϊκό Στάδιο

Την τολμηρή άποψη ότι το πρώτο Παναθηναϊκό Στάδιο της Αθήνας του 4ου αι. π.Χ. εκτείνεται μεταξύ του Διονυσιακού Θεάτρου και του Ηρωδείου στη νότια κλιτύ της Ακρόπολης, διατύπωσε σε διάλεξη που δόθηκε στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης ο αρχαιολόγος Πέτρος Καλλιγάς, επίτιμος έφορος Αρχαιοτήτων Ακροπόλεως, που προτείνει μια νέα ανάγνωση της τοπογραφίας και των μνημείων του χώρου.

Στην αφετηρία της νέας θεώρησης βρίσκεται το μήκος της Στοάς του Ευμένους, που ενώνει τους δύο θεατρικούς χώρους, και είναι σχεδόν ίσο με το μήκος ενός σταδίου- 174 μ.- χωρίς τις κερκίδες. Το δάπεδο μπροστά στην επιμήκη Στοά είναι από πατημένο χώμα. Από αυτό συνάγεται ότι ο χώρος εχρησιμοποιείτο ως «ξυστός» για την προπόνηση στο αγώνισμα του δρόμου. Στον τοίχο εντοπίστηκαν πολλά γκράφιτι-επιγραφές που αναφέρουν «Παναθηναίων Στάδιον». Πρόσφατες έρευνες και αποτυπώσεις της Στοάς του Ευμένους (160 π.Χ.) που έγιναν από τον αρχιτέκτονα Μιχάλη Λεφαντή, έδειξαν ότι ο μακρύς αναλημματικός τοίχος στο βάθος της Στοάς, ανήκει χρονολογικά και από πλευράς τρόπου κατασκευής στην ίδια εποχή με τον αναλημματικό τοίχο του γειτονικού Διονυσιακού Θεάτρου. Η αναμόρφωση αυτών των δύο μνημείων πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο ενός μεγάλου προγράμματος δημοσίων έργων που είχε εισηγηθεί ο ρήτορας Λυκούργος γύρω στο 330 π.Χ.

Το Παναθηναϊκό Στάδιο πρέπει να βρισκόταν στην πλατεία που σχηματίζεται μπροστά και πιο χαμηλά από αυτή τη Στοά. Κάποιες υποχωρήσεις που παρουσιάζει η μορφή του Διονυσιακού Θεάτρου και η πάροδος που ήταν πιο κοντή, αποδίδονται στην παρουσία του χαμένου Σταδίου.

Πλήθος πώρινων καθισμάτων και κομμάτια από τους μαρμάρινους θρόνους του Παναθηναϊκού Σταδίου με ολόγλυφες «γλαύκες», έχουν βρεθεί στην περιοχή της νότιας πλευράς της Ακρόπολης. Για να διαπιστωθεί πάντως πόσο στέρεα είναι η νέα θεωρία, ο κ. Καλλιγάς τόνισε ότι είναι απαραίτητη η διεξαγωγή ανασκαφικών τομών σε μεγάλο βάθος.

Σύμφωνα με την επίσημη άποψη, το πώρινο Παναθηναϊκό Στάδιο του Λυκούργου βρισκόταν στο Καλλιμάρμαρο. Επεκτάθηκε, επενδύθηκε με μάρμαρα και έλαβε τη σημερινή μορφή του από τον Ηρώδη τον Αττικό τον 2ο αι. μ.Χ. Αναμαρμαρώθηκε και επεκτάθηκε στην ίδια πάντα θέση προ των Ολυμπιακών Αγώνων του 1896. Η παρουσία θραυσμένων θρόνων, γλυπτών και κερκίδων του Παναθηναϊκού Σταδίου στη νότια πλευρά της Ακροπόλεως δικαιολογείται από τη μεταφορά υλικού του, που έγινε επί Τουρκοκρατίας για την ανέγερση του αμυντικού τείχους στη ρίζα της Ακροπόλεως, του Ριζοκάστρου, όπου είχε ενσωμα τωθεί και η μακρά Στοά του Ευμένους.