Γνώμη Μια μοιραία χρονιά

Το 2007 ήταν εκλογική χρονιά. Θα περίμενε κανείς ότι στις κάλπες δεν θα επιβεβαιωνόταν απλώς, τυπικά, η εμπιστοσύνη των πολιτών στους εκπροσώπους τους. Θα αναβαπτιζόταν ουσιαστικά η νομιμοποίηση του πολιτικού συστήματος. Έτσι γινόταν πάντα στις χρονιές της κάλπης. Όχι εφέτος. Το 2007 ήταν μια χρονιά δραματικής απονομιμοποίησης της πολιτικής.

Το πρώτο χτύπημα ήταν η υπόθεση των δομημένων ομολόγων. Δεν ήταν ένα από εκείνα τα μεμονωμένα, αναπόφευκτα κρούσματα διαφθοράς και κακοδιοίκησης, οργανωμένο από κάποιο περιφερειακό δίκτυο κουμπάρων ή χρεωμένο σε κάποια εξατομικευμένη περίπτωση ενδοτικού στους πειρασμούς αξιωματούχου. Ήταν μια κεντρικά οργανωμένη επιχείρηση, συντονισμένη από το υπουργείο Οικονομικών, με τη συνδρομή δεκάδων διοικητών ασφαλιστικών ταμείων που, κατά το έθιμον, νιώθουν υπόλογοι έναντι των πολιτικών συμφερόντων εκείνου που τους διόρισε μάλλον παρά έναντι των συμφερόντων των πολιτών, τις υποθέσεις των οποίων διαχειρίζονται. Η συγκάλυψη του σκανδάλου, μάλιστα, με την απόρριψη και αχρήστευση του πορίσματος Ζορμπά, φανέρωσε επιπλέον ότι στα χρόνια της «νέας διακυβέρνησης» οι μεν κακές συνήθειες του γκουβέρνου έγιναν χειρότερες, τα δε μέσα ελέγχου του, τα θεσμικά αντίβαρα της υπερτροφικής εκτελεστικής εξουσίας (ανεξάρτητη δικαιοσύνη και ανεξάρτητες αρχές), ήδη ασθενικά το 2004, εξουδετερώθηκαν μέχρις εξευτελισμού έκτοτε.

Το δεύτερο χτύπημα το έδωσαν οι πυρκαγιές του καλοκαιριού. Όχι τόσο επειδή η κρατική μηχανή αποδείχθηκε κατώτερη μιας φυσικής συμφοράς (και οι πολιτικοί κατώτεροι των περιστάσεων, έτοιμοι να εφεύρουν τερατώδη ψέματα, εξωγήινους εμπρηστές και ασύμμετρες απειλές για να δικαιολογηθούν). Όσο γιατί η Πολιτεία, έπειτα από μια εντυπωσιακή επίδειξη της ικανότητάς της να οργανώσει Ολυμπιακούς Αγώνες και να τους προστατεύσει από τον κίνδυνο των πυρκαγιών με τόσο αποτελεσματική και έγκαιρη κινητοποίηση της πυροπροστασίας ώστε να

Το πολιτικό σύστημα, στο σύνολό του, μοιάζει να υφίσταται ένα ανεπανόρθωτο πλήγμα. Το έδειξαν εν μέρει τα ίδια τα εκλογικά αποτελέσματα του Σεπτεμβρίου. Το επιβεβαιώνουν οι μετεκλογικές δημοσκοπήσεις

ξεχάσουμε σχεδόν επί τέσσερα χρόνια πως ζούμε σε εύφλεκτη μεσογειακή χώρα, απέδειξε ότι δεν είναι ικανή (ή δεν αξιολογεί ως εξίσου σημαντικό) να διατηρήσει το ίδιο επίπεδο κινητοποίησης και αποτελεσματικότητας όταν το διακύβευμα δεν είναι οι Ολυμπιακοί αλλά η ζωή και η περιουσία των πολιτών.

Το τρίτο χτύπημα το δίνει το τρέχον πολιτικό δράμα, η υπόθεση Ζαχόπουλου. Η οποία, όσα μυστήρια κι αν κρύβει ακόμη σε αλμυρά DVD ή πονηρούς «ειδικούς λογαριασμούς», έχει ήδη στάξει το φαρμάκι της. Έχει αποδείξει ότι τα κρούσματα χυδαίου νεοπλουτισμού της εξουσίας δεν σημειώνονται μόνο στην περιφέρεια του συστήματος αλλά στην ίδια την αυλή του Πρωθυπουργού. Στον κύκλο των «εμπίστων» του, όπου και καταρρέει το περίφημο «ηθικό πλεονέκτημα» της κυβερνώσας Νεοδημοκρατίας και διαψεύδεται βίαια- και τελεσίδικα- η υπόσχεση για σεμνή και ενάρετη διακυβέρνηση.

Αλλά δεν ήταν η αρετή των κυβερνώντων και η αξιοπιστία τους τα μοναδικά θύματα των πολιτικών περιπετειών αυτού του σημαδιακού χρόνου. Το πολιτικό σύστημα, στο σύνολό του, μοιάζει να υφίσταται ανεπανόρθωτο πλήγμα. Το έδειξαν εν μέρει τα ίδια τα εκλογικά αποτελέσματα του Σεπτεμβρίου. Το επιβεβαιώνουν οι μετεκλογικές δημοσκοπήσεις: Η φθορά του κόμματος που κυβερνά δεν μεταφράζεται σε κέρδη για το κόμμα που αντιπολιτεύεται. Η πτώση του ενός δεν ανεβάζει τον άλλον, η εμπιστοσύνη που χάνεται προς εκείνους που κυβερνούν δεν αποταμιεύεται από εκείνους που υπόσχονται να τους διαδεχθούν στην εξουσία καλύτεροι. Και όσο υψηλότεροι είναι οι τόνοι των καταγγελιών για τις πομπές εκείνων που κυβερνούν τόσο απομειώνεται η αξιοπιστία εκείνων που τις καταγγέλλουν.

Μπορεί να αναστραφεί αυτός ο μοιραίος φαύλος κύκλος; Μπορεί το πολιτικό σύστημα να ξανακερδίσει την απολεσθείσα εμπιστοσύνη; Θα πιστέψουμε ποτέ ξανά, όχι στην αρετή εκείνων που διεκδικούν την ψήφο μας, αλλά στην ικανότητα της δημοκρατίας να αυτοπροστατεύεται; Να απαγορεύει στον νικητή των εκλογών να κερδίζει το κράτος και τη Δημόσια Διοίκηση ως λάφυρο- να διορίζει, για παράδειγμα, τους διοικητές Οργανισμών και Ταμείων κατά το γούστο του (από τη λίστα των αποτυχόντων πολιτευτών), να υποκαθιστά την ιεραρχία της Δημόσιας Διοίκησης με πολιτικούς συμβούλους, να βάζει γραμματείς να κάνουν κομματικό ταμείο με ειδικούς λογαριασμούς υπουργείων, να απομειώνει την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης ή να καταργεί, όταν δεν του αρέσουν, τις ανεξάρτητες αρχές;

Αρχή του χρόνου είναι. Δικαιούμαστε να κάνουμε όνειρα…