[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Το κλίμα αλλάζει

Το 2007 είναι πιθανό να σηματοδοτεί την αρχή της συνειδητοποίησης ότι η ανθρωπότητα πρέπει να αλλάξει- και σε κάποιους τομείς έχει ήδη αλλάξει- πορεία. Η κλιματική αλλαγή βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της συνειδητοποίησης και συνυπάρχει με μια πιο ανεπαίσθητη αλλά εξίσου διαρκή κινητικότητα στους παγκόσμιους συσχετισμούς. Η οικονομική ύφεση, που ξεμύτισε ήδη στις ΗΠΑ, συμπληρώνει την όχι πάντα δημοκρατική επέλαση των «νέων δυνάμεων», όπως η Κίνα, η Ινδία και η Ρωσία του Πούτιν. Αν η ανασφάλεια ήταν το κυρίαρχο συναίσθημα στις αρχές του αιώνα, η αστάθεια είναι το χαρακτηριστικό που γρήγορα εδραιώθηκε και απειλεί πολλούς θεσμούς και κάποιους δαίμονες. Η χρονιά άρχισε με τη συνάντηση Κορυφής για το κλίμα στο Παρίσι και τέλειωσε με την παγκόσμια διάσκεψη και τον ύστατο συμβιβασμό στο Μπαλί. Οι πολλοί ενδιάμεσοι σταθμοί, από την έκθεση των ειδικών που καθιστούσε κατά 90% υπεύθυνη την ανθρώπινη δραστηριότητα ώς την απονομή του Νόμπελ Ειρήνης στον Αλ Γκορ, καθώς και μια σειρά από τα λεγόμενα «ακραία»- αλλά στην πραγματικότητα αναμενόμενα- κλιματολογικά γεγονότα (με πιο εντυπωσιακούς τους χειρότερους μουσώνες της ιστορίας, που έπληξαν στις αρχές Αυγούστου τη Νοτιανατολική Ασία), έφεραν το πρόβλημα της κλιματολογικής αλλαγής στην πρώτη γραμμή της πολιτικής αλλά και της κοινωνικής ατζέντας. Την εποχή της παγκόσμιας κυριαρχίας του Γιού-Τιούμπ, η συζήτηση για την ατζέντα αυτή έχει οριστικά ξεφύγει από τα χέρια των επαγγελματιών της πολιτικής, που, μάλλον ασθμαίνοντες, τρέχουν πίσω από τις εξελίξεις. Μάλλον θετικό, αν αναλογιστούμε το μέσο επίπεδο των ηγετών του κόσμου, αλλά προβληματικό όταν έρθει η ώρα να αναζητήσουμε λύση στα περιβαλλοντικά προβλήματα- γιατί η γενιά του Τιούμπ κι αυτή τη χρονιά κυρίως διακρίθηκε για την εκτόξευση στη «δόξα» έφηβων εγκληματιών κι επίδοξων στάρλετ.

Από καθαρά πολιτική άποψη, τα «μεγάλα» γεγονότα του 2007 είχαν σχεδόν όλα μελαγχολικό περιεχόμενο. Η δημοκρατία υποχώρησε μέσα από το πνίξιμο στο αίμα μιας αρχής λαϊκής επανάστασης στη Μιανμάρ (Βιρμανία), τη δοκιμασία της δημοκρατίας στη μεγαλύτερη χώρα της Αφρικής, τη Νιγηρία, την αποπομπή για διαφθορά από την Παγκόσμια Τράπεζα του Γούλφοβιτς, πρωτοπαλίκαρου του Μπους, την εξίσου ανήθικη εξαγορά της διεθνούς αποδοχής από το καθεστώς του Καντάφι, την ανακίνηση ενός κλίματος οιονεί ψυχρού

ΟΠΩΣ ΕΙΠΕ ΩΡΑΙΑ ΚΑΠΟΙΟΣ

για τη χρονιά που φεύγει: «Ο κόσμος κυριολεκτικά καίγεται κι η ανθρωπότητα ασχολείται με την Πάρις Χίλτον»

πολέμου από τον Πούτιν με αιχμή την ενεργειακή δύναμη της Ρωσίας. Η «εναλλακτική σκηνή» της Λατινικής Αμερικής έκοψε φέτος λιγότερα εισιτήρια: ο Τσάβες εθνικοποίησε τα πάντα, δαιμονοποίησε τον Μπους σε παγκόσμια απευθείας μετάδοση αλλά έχασε, για πρώτη φορά, στο συνταγματικό του δημοψήφισμα, ενώ στην Αργεντινή μία Κίρσνερ διαδέχτηκε έναν άλλον και στην Κούβα ο Μεγάλος ετοιμάζεται να παραδεχτεί ότι είναι θνητός. Μεγάλες χώρες κι ολόκληρες περιοχές πέρασαν, κυριολεκτικά, όλη τη χρονιά μέσα στη φωτιά: το Πακιστάν του στρατιωτικού νόμου και του Μουσάραφ, το Ιράν των πυρηνικών πυραύλων και του Αχμαντινετζάντ, το Ιράκ της μόνιμης εκατόμβης και του αμερικανικού τέλματος, η Μέση Ανατολή του Λιβάνου, της Παλαιστίνης και των ανοιχτών ή υπόγειων εμφυλίων τους. Νησίδες παρηγοριάς η ανθρωπιστική κινητικότητα στο ξεχασμένο Νταρφούρ, η σταδιακή εξάλειψη της θανατικής ποινής ανά τον κόσμο (και στις ΗΠΑ) και η νομοτελειακά επερχόμενη αλλαγή ηγεσίας στη μόνη- και αρκετά διακριτική το 2007 – υπερδύναμη.

Τα Βαλκάνια γνώρισαν την πιο ασταθή πρόσφατη περίοδό τους, με την Τουρκία να δοκιμάζεται από τη δολοφονία του Χραν Ντινκ, την ανοιχτή θεσμική κρίση, τη σύγκρουση με τους Κούρδους και το θάμπωμα της ευρωπαϊκής προοπτικής (αλλά να απαντά με τη θριαμβευτική επανεκλογή του Ερντογάν), το Κόσοβο να οδεύει σε μια ανεξαρτησία που κανείς άλλος δεν θέλει αλλά και δεν μπορεί να αποφύγει, τη Σερβία να ψηφίζει την κυβερνητική ακυβερνησία, το Κυπριακό να λιμνάζει. Στην Ευρώπη το 2007 ήταν η χρονιά της μόδας των Μεγάλων Συνασπισμών (Αυστρία και Ολλανδία ακολούθησαν το παράδειγμα της Γερμανίας), της αλλαγής φρουράς σε Γαλλία και Αγγλία (με τον Σαρκοζί να αποτελεί ένα από τα πρόσωπα που καλύτερα εικονογραφούν το αρρωστημένο πολιτικό κλίμα της εποχής), της ειρήνης στην Ιρλανδία αλλά και του τέλους της ανακωχής με την ΕΤΑ στην Ισπανία, της κατάρρευσης των τρομερών- από κάθε άποψη- διδύμων της Πολωνίας, του εξάμηνου βελγικού κυβερνητικού ανεκδότου, της εξάπλωσης των παραστρατιωτικών οργανώσεων της Ακροδεξιάς. Πάντως για την Ευρωπαϊκή Ένωση η χρονιά κλείνει καλύτερα απ΄ ό,τι ξεκίνησε: ο αμήχανος εορτασμός των 50χρονων της Ε.Ε. τον Μάρτιο δεν απέτρεψε το (προσωρινό;) ξεμπλοκάρισμα τής διετούς θεσμικής κρίσης και την υπογραφή της περισσότερο χρήσιμης παρά φιλόδοξης Συνθήκης της Λισαβώνας. Στην Ελλάδα, μια κυβέρνηση που δεν αφήνει κανένα παράθυρο στην ελπίδα, περιδινήθηκε από τα σκάνδαλα και τις πυρκαγιές στην άνετη επανεκλογή και αμέσως ξανά στα σκάνδαλα.

Όπως είπε ωραία κάποιος για τη χρονιά που φεύγει: «Ο κόσμος κυριολεκτικά καίγεται κι η ανθρωπότητα ασχολείται με την Πάρις Χίλτον». Είναι κι αυτό ένα κάποιο- ασφαλώς όχι αρκετό- ξύπνημα μπροστά στα δύσκολα που έρχονται.

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος, ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ