Δολοφονία Μπούτο

Πυρηνικός τρόμος από το χάος στο Πακιστάν

Θρήνος και βία μία ημέρα μετά τη δολοφονία της Μπούτο στο Πακιστάν. Εκατοντάδες χιλιάδες κόσμου συνόδευσαν τη σορό της δολοφονηθείσας ηγέτιδας της αντιπολίτευσης στην τελευταία της κατοικία, ενώ η κατάσταση παραμένει εκρηκτική σε πολλές περιοχές της χώρας.

Κλαίγοντας και χτυπώντας το στήθος τους σε ένδειξη πένθους, εκατοντάδες χιλιάδες οπαδοί της τη Μπεναζίρ Μπούτο συνόδευσαν τη σορό της στο οικογενειακό μαυσωλείο στη γενέτειρά της Γκάρι Χούντα Μπαχς, στην επαρχία Σιντ στο νότιο Πακιστάν. Η σορός τής πρώην πρωθυπουργού τοποθετήθηκε δίπλα στον τάφο του πατέρα της και εκλεγμένου πρωθυπουργού Ζουλφικάρ Αλί Μπούτο, ο οποίος εκτελέστηκε δι΄ απαγχονισμού στο Ραβαλπίντι, το μέρος όπου δολοφονήθηκε και η Μπούτο. Η νεκρική πομπή χρειάστηκε τουλάχιστον δύο ώρες για να διανύσει τα πέντε χιλιόμετρα που χωρίζουν το χωριό της Μπούτο από το μαυσωλείο. Τη σορό συνόδευαν ο σύζυγος της Μπούτο, Ασίντ Αλί Ζαρντάρι και τα τρία παιδιά τους, που επέστρεψαν για την κηδεία από την εξορία τους στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. «Δείξτε υπομονή. Δώστε μας κουράγιο για να αντέξουμε αυτήν την απώλεια», δήλωσε ο Ζαρντάρι.

Όπως ανακοίνωσε χθες ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εσωτερικών του Πακιστάν Ικμπάλ Τσίμα, η κυβέρνηση κατέχει στοιχεία που αποδεικνύουν ότι ο ηγέτης της Αλ Κάιντα Μπαϊτουλάχ Μεχσούντ βρίσκεται πίσω από τη δολοφονία της Μπούτο, καθώς και πίσω από την απόπειρα εναντίον της τον Οκτώβριο. Όπως τόνισε ο Τσίμα, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες για το αποδεικτικό

Η Ινδία προχώρησε ήδη στη διακοπή των διασυνοριακών δρομολογίων τρένων και λεωφορείων

υλικό, ο Μεχσούντ εμφανίζεται να συγχαίρει τα μέλη της ομάδας του για τη δολοφονία. Οι Πακιστανοί ιατροδικαστές προσπαθούσαν χθες να ανασυνθέσουν ένα κομμένο ανθρώπινο κεφάλι που βρέθηκε κοντά στον τόπο της δολοφονίας με την ελπίδα να εξακριβώσουν την ταυτότητα του δράστη. Κυβερνητικοί αξιωματούχοι εξέφραζαν φόβους για επιδείνωση της κατάστασης στο Πακιστάν. Συνολικά 32 άνθρωποι σκοτώθηκαν στις βίαιες ταραχές που ξέσπασαν όταν έγινε γνωστή η δολοφονία της ηγέτιδας της αντιπολίτευσης. Στο Καράτσι περίπου 2.000 διαδηλωτές πυρπόλησαν αστυνομικό τμήμα και έκλεψαν όπλα, ενώ οι Αρχές έχουν δώσει εντολή στην Αστυνομία να ανοίγει πυρ κατά των διαδηλωτών μετά τη δολοφονία αστυνομικού.

Στο Χιντεραμπάντ οι διαδηλωτές έβαλαν φωτιά σε 25 τράπεζες, σε 100 αυτοκίνητα και σε κατάστημα φαστ-φουντ. Η έκρυθμη κατάσταση στο Πακιστάν προκαλεί ανησυχία και στη γειτονική Ινδία, η κυβέρνηση της οποίας έθεσε τις συνοριακές της δυνάμεις σε «κατάσταση αυξημένης επιφυλακής», ενώ προχώρησε στη διακοπή των διασυνοριακών δρομολογίων τρένων και λεωφορείων. Αναλυτές επισημαίνουν ότι η Ινδία δεν θα έχει βραχυπρόθεσμα επιπτώσεις από τη δολοφονία Μπούτο. Προσθέτουν, ωστόσο, ότι μακροπρόθεσμα μπορεί να απειλήσει τις εύθραυστες σχέσεις ανάμεσα στις δύο χώρες.


Πολλά τα ερωτήματα που δημιουργούνται

Σενάρια τρόμου για το πυρηνικό οπλοστάσιο του Πακιστάν, η ενεργοποίηση της Αλ Κάιντα και οι στόχοι της, καθώς και η κλιμάκωση του «πολέμου εναντίον της τρομοκρατίας», που θα επηρεάσει όλον τον πλανήτη, είναι μερικές μόνο από τις σημαντικές επιπτώσεις που έχει η δολοφονία τής Μπεναζίρ Μπούτο. Μέσα σ΄ ένα διεθνές κλίμα αβεβαιότητας τα ερωτήματα που δημιουργούνται είναι πολλά.

Γιατί επέστρεψε η Μπούτο στο Πακιστάν ενώ γνώριζε ότι κινδυνεύει η ζωή της; «Η Μπεναζίρ Μπούτο όχι μόνο κατανοούσε απόλυτα ότι το Πακιστάν ήταν μια χαώδης χώρα», σχολιάζει ο επί δύο δεκαετίες ανταποκριτής των «Νew Υork Τimes» στην Ινδία και στο Πακιστάν, Στίβεν Ουάισμαν, «αλλά συχνά φαίνεται ότι θεωρούσε αυτό το χάος ως σημαντικό σύμμαχο. Ήλπιζε ότι μόλις επέστρεφε στο Πακιστάνκαι αυτό μου το επιβεβαίωσαν οι σύμβουλοί της- ο κόσμος θα ξεσηκωνόταν για να την υποστηρίξει, θα ξέσπαγε βία, ο στρατός θα παρέμβαινε να απομακρύνει τον Μουσάραφ και εκείνη θα ερχόταν στην εξουσία, ίσως μαζί με κάποιον στρατηγό. Φυσικά και ήθελε εκλογές, πίστευε όμως ότι τα πράγματα θα εξελιχθούν λίγο διαφορετικά». Η δολοφονία της Μπούτο είναι αποκλειστικά πακιστανικό θέμα ή μας αφορά όλους;

Μόνο φέτος, σύμφωνα με ένα πρώην ηγετικό στέλεχος των Ταλιμπάν, εκπαιδεύθηκαν σε 50 στρατόπεδα φανατικών ισλαμιστών, τα οποία βρίσκονται στα σύνορα Πακιστάν- Αφγανιστάν, 500 βομβιστές αυτοκτονίας, έτοιμοι να χτυπήσουν στόχους σε όλον τον κόσμο. Μετά τη δολοφονία της Μπούτο, είναι σίγουρο ότι η Ουάσιγκτον θα εντείνει «τον πόλεμο εναντίον της τρομοκρατίας», γεγονός που θα επηρεάσει σημαντικά όχι μόνο την προεκλογική εκστρατεία στις ΗΠΑ, αλλά και θέματα μεταφορών και ασφάλειας σε όλον τον πλανήτη.

Υπάρχει κίνδυνος για τα πυρηνικά όπλα που διαθέτει το Πακιστάν;

Από τα εννέα πυρηνικά οπλοστάσια του κόσμου, κανένα δεν προκαλεί μεγαλύτερη ανησυχία από αυτό του Πακιστάν, το οποίο υπολογίζεται ότι διαθέτει 24-55 πυρηνικά όπλα (εκρηκτικούς μηχανισμούς με υπερεμπλουτισμένο ουράνιο), ενώ εκτιμάται ότι μπορεί να διαθέτει και αρκετό πλουτώνιο για να κατασκευάσει 3-5 βόμβες πλουτωνίου. Υπάρχουν πυρηνικές εγκαταστάσεις στην Καχούτα και σε άλλες περιοχές. Το 2001, όταν έγινε γνωστό ότι δύο απόστρατοι Πακιστανοί πυρηνικοί επιστήμονες είχαν συναντήσει τον Οσάμα μπιν Λάντεν στο Αφγανιστάν και του έδωσαν συμβουλές και χονδρικά διαγράμματα, η Ουάσιγκτον εφοδίασε το Ισλαμαμπάντ με εξοπλισμό ασφαλείας αξίας δεκάδων εκατομμυρίων δολαρίων. Όμως καθώς κάποιες περιοχές της χώρας ελέγχονται εν μέρει από ισλαμιστές, υπάρχει πάντα κίνδυνος, μέσα στη σύγχυση, να εξαφανισθεί πυρηνικό υλικό ή όπλο. Το ενδεχόμενο η Αλ Κάιντα να επιτεθεί σε κάποια πυρηνική εγκατάσταση δεν θεωρείται πιθανό. Το σενάριο όμως ορισμένοι «απείθαρχοι» επιστήμονες ή αξιωματικοί ασφαλείας που εργάζονται στο πρόγραμμα πυρηνικών όπλων να εκμεταλλευθούν την αναταραχή πουλώντας τεχνολογία, εξοπλισμό ή μυστικά, θεωρείται απόλυτα ρεαλιστικό.

Ποιος είναι ο ρόλος της Αλ Κάιντα στη δολοφονία της Μπούτο;

«Η Μπεναζίρ ήταν στη λίστα των στόχων της Αλ Κάιντα, η οποία βρίσκεται κατά πάσα πιθανότητα πίσω από τη δολοφονική επίθεση», δήλωσε χθες εκπρόσωπος του πακιστανικού υπουργείου Εσωτερικών, ενώ πριν από λίγες ημέρες ο υπαρχηγός του Μπιν Λάντεν, Αϊμάν αλ-Ζαουάχρι έστειλε βίντεο στο οποίο καλούσε τους πιστούς να επιτεθούν στους πολιτικούς αρχηγούς οι οποίοι θα πάρουν μέρος στις εκλογές. Πάντως, πιθανό θεωρείται να έχουν σχεδιάσει τη δολοφονία της Μπούτο αξιωματικοί του στρατού, οι οποίοι θα έχαναν χρήματα και εξουσία εάν εκείνη κέρδιζε τις εκλογές.

Ποιο είναι το μέλλον του προέδρου Μουσάραφ;

Πολιτικοί αναλυτές εκτιμούν πως ο τρόπος με τον οποίο θα χειρισθεί ο Μουσάραφ την κατάσταση τις επόμενες ημέρες θα είναι καθοριστικός για το μέλλον τόσο του ίδιου όσο και της χώρας- εάν ξεσπάσει ανεξέλεγκτη βία, πολύ δύσκολα θα μπορέσει να παραμείνει στη θέση του. Πάντως πολλοί Πακιστανοί τον θεωρούν υπεύθυνοάμεσα ή έμμεσα- για τη δολοφονία της Μπούτο. Όσο για τη διεξαγωγή των εκλογών που είναι προγραμματισμένες για τις 8 Ιανουαρίου, ο προσωρινός πρωθυπουργός εξετάζει το ενδεχόμενο της αναβολής τους για αργότερα.

Θα μάθουμε ποτέ τι πραγματικά συνέβη;

Σε μια χώρα όπου οι πολιτικές δολοφονίες και οι ανατροπές κυβερνήσεων αποτελούν σύνηθες φαινόμενο και οι μυστικές υπηρεσίες έχουν ύποπτες διασυνδέσεις, είναι μάλλον απίθανο να έρθουν στο φως οι πραγματικές συνθήκες της δολοφονίας της Μπεναζίρ Μπούτο.


«Η Μπεναζίρ Μπούτο μού έλεγε πως δεν φοβάται…»

«Σ τις 18 Οκτωβρίου ήμουν δίπλα στη Μπεναζίρ Μπούτο στο αεροπλάνο, στο ταξίδι της επιστροφής της στο Πακιστάν. Τη ρώτησα μάλιστα πως αισθάνεται που γυρίζει στη χώρα της. Δεν έκρυψε τον ενθουσιασμό της και έλεγε πως “εγώ δεν φοβάμαι!”…». Δυόμισι μήνες πριν, στο αεροδρόμιο του Καράτσι, βρέθηκε μόλις μερικά μέτρα από την πρώην πρωθυπουργό του Πακιστάν όταν εκείνη κατέβαινε από το αεροπλάνο. Σήμερα ο 33χρονος φωτορεπόρτερ Λευτέρης Πιταράκης, ο οποίος τον περασμένο Οκτώβριο κάλυψε λεπτό προς λεπτό για λογαριασμό του Αssociated Ρress την πανηγυρική επιστροφή της Μπούτο στη χώρα της, περιγράφει στα «ΝΕΑ» τα μέτρα ασφαλείας γύρω της.

«Στο αεροδρόμιο την ημέρα της άφιξής της ο κλοιός για την προστασία της ήταν πράγματι ασφυκτικός. Λίγο αργότερα ωστόσο, στην εορταστική αυτοκινητοπομπή που την ακολουθούσε προς τα προάστια της πόλης, η κατάσταση έγινε ανεξέλεγκτη. Τότε ήταν πολύ πιο εύκολο να την πλησιάσει κάποιος, ο όχλος ήταν υπερπολλαπλάσιος· πολύς κόσμος που δεν είχε ελεγχθεί κατόρθωσε να φθάσει κοντά της. Η Μπούτο είχε ξεπροβάλει αρκετές φορές από το θωρακισμένο όχημά της για να ανταποδώσει τις επευφημίες των χιλιάδων υποστηρικτών της. Αυτό νομίζω πως ήταν και το μοιραίο, θανάσιμο λάθος της προχθές, δηλαδή ότι εξέθεσε τον εαυτό της σε κοινή θέα».

Ανθρώπινη αλυσίδα. Το άκουσμα της είδησης για τη δολοφονία της, όπως λέει, τον συγκλόνισε καθώς ο ίδιος είχε τραυματιστεί σοβαρά στον μηρό από θραύσμα βόμβας στις 18 Οκτωβρίου, κατά την αποτυχημένη διπλή βομβιστική επίθεση εναντίον της Μπούτο. «Από την ημέρα που γύρισε, είχε συνεχώς γύρω της πολλούς πιστούς οπαδούς του κόμματός της, οι οποίοι και την προστάτευαν με τα σώματά τους, σχημάτιζαν μια ανθρώπινη αλυσίδα. Μονίμως είχε και αρκετές δωδεκάδες άνδρες που τη συνόδευαν. Ειδικά όμως μετά το μακελειό με στόχο την ίδια, ξέρω πως είχε ζητήσει από τον πρόεδρο Μουσάραφ να έχει σε σταθερή βάση μαζί της τέσσερα συνοδευτικά αυτοκίνητα αλλά και πομπούς ανίχνευσης κινητών τηλεφώνων και εκρηκτικών. Ωστόσο, κάτι τέτοιο δεν έγινε ποτέ και αυτό ήταν το μεγάλο παράπονό της τον τελευταίο καιρό».


Εξήντα χρόνια αναταραχής

● 1947. Οι μουσουλμάνοι της Ινδίας πετυχαίνουν την ίδρυση ανεξάρτητου κράτους από τους ινδουιστές. Το νέο κράτος αποτελείται από το Ανατολικό και το Δυτικό Πακιστάν. ● 1948. Πεθαίνει ο Μοχάμεντ Αλί Τζίνα, πρώτος γενικός κυβερνήτης και θεωρούμενος ως «πατέρας του Πακιστάν». Πρώτος πόλεμος με την Ινδία για τη διαφιλονικούμενη περιοχή του Κασμίρ.

● 1956. Το Πακιστάν ανακηρύσσεται Ισλαμική Δημοκρατία.

● 1958. Ο στρατηγός Αγιούμπ Χαν κηρύσσει στρατιωτικό νόμο.

● 1965. Δεύτερος πόλεμος με την Ινδία για το Κασμίρ.

● 1971. Το Ανατολικό Πακιστάν ανεξαρτητοποιείται και δημιουργείται το Μπανγκλαντές.

● 1973. Ο Ζουλφικάρ Αλί Μπούτο γίνεται πρωθυπουργός.

● 1977. Ο στρατηγός Ζία προχωρεί σε πραξικόπημα.

● 1979. Ο Ζουλφικάρ Αλί Μπούτο εκτελείται με απαγχονισμό.

● 1985. Αίρεται ο στρατιωτικός νό μος. ● 1988. Η Μπεναζίρ Μπούτο εκλέγεται πρωθυπουργός σε ηλικία 35 ετών.

● 1990. Η Μπούτο παραιτείται έπειτα από κατηγορίες για διαφθορά. ● 1993. Η Μπούτο επιστρέφει στην εξουσία.

● 1996. Καθαιρείται από την πρωθυπουργία με την κατηγορία της διαφθοράς και διαφεύγει στο εξωτερικό.

● 1997. Εκλέγεται πρωθυπουργός ο Ναουάζ Σαρίφ, ηγέτης του Μουσουλμανικής Λίγκας του Πακιστάν. ● 1999. Ο Σαρίφ ανατρέπεται από πραξικόπημα του στρατηγού Μουσάραφ και οδηγείται στην εξορία. ● 2001. Ο Μουσάραφ παρέχει στήριξη στις ΗΠΑ για την επίθεση στο Αφγανιστάν.

● 2002. Πρώτες εκλογές μετά το πραξικόπημα Μουσάραφ.

● 2006. Το Πακιστάν ανακοινώνει επιτυχή πυρηνική δοκιμή.

● 2007. Ο Μουσάραφ ορίζει εκλογές για τις 8 Ιανουαρίου του 2008.
Βίντεο – ντοκουμέντο από τη δολοφονική επίθεση

Το βίντεο δείχνει την Μπούτο δευτερόλεπτα πριν σημειωθεί η έκρηξη. Στο μεταξύ ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εσωτερικών του Πακιστάν Ικμπάλ Τσίμα διέψευσε ότι η ηγέτις της αντιπολίτευσης πυροβολήθηκε και τόνισε ότι τραυματίστηκε θανάσιμα όταν το κεφάλι της χτύπησε σε μοχλό (ένθετη φωτό) στην ηλιοροφή του αυτοκινήτου όπου βρισκόταν την ώρα της επίθεσης αυτοκτονίας.


ΓΝΩΜΗ Φοβόταν μόνο την αποτυχία

Προσπαθήστε να φανταστείτε μια νεαρή Πακιστανή να πηγαινοέρχεται ζωηρά στην αίθουσα σύνταξης της φοιτητικής εφημερίδας του Χάρβαρντ, «κοπανώντας» ιστορίες για τις αθλητικές ομάδες του πανεπιστημίου με το πάθος ενός μαθητευόμενου ρεπόρτερ. Αυτή ήταν η πρώτη εικόνα της Μπεναζίρ Μπούτο που είχαμε κάποιοι από εμάςαρχές της δεκαετίας του ΄70.

Είδα τη γυναίκα αυτή πολλές φορές τα επόμενα χρόνια και ποτέ δεν με εγκατέλειψε η εντύπωση ενός ασυγκράτητου ανθρώπου που αγκάλιαζε ό,τι το καινούργιο. Τη θυμάμαι μια φορά, τελειόφοιτη στην Οξφόρδη, να ταρακουνάει φορώντας ένα μπλουζάκι των Rolling Stones, αυτό με τη βγαλμένη γλώσσα, μια σεβάσμια και ενίοτε νυσταλέα «ομάδα διαλόγου» ως πρόεδρός της.

Αργότερα, αφού αποδέχθηκε τον ηγετικό πολιτικό μανδύα της οικογένειάς της και έγινε πρωθυπουργός το 1988, σε ηλικία 35 ετών, άλλαξε εμφάνιση, φορούσε μαντίλα και παραδοσιακή ενδυμασία- το εσωτερικό της πάθος για αλλαγή όμως παρέμεινε απαράλλακτο.

Η Μπούτο δεν ήταν τέλεια. Οι κατηγορίες για διαφθορά που περιέβαλαν τη δεύτερη πρωθυπουργική της θητεία ήταν απολύτως βάσιμες. Παρέμεινε εντούτοις η ισχυρότερη πακιστανική φωνή υπέρ της ελευθερίας, της ανοχής και της αλλαγής.

Ένας λιγότερο αποφασισμένος άνθρωπος θα είχε κάνει πίσω όταν οι συντηρητικοί εχθροί της αποπειράθηκαν να τη δολοφονήσουν τον Οκτώβριο, μόλις επέστρεψε στην πατρίδα της. Αλλά η Μπούτο είχε διαβεί αυτήν τη γέφυρα από καιρό. Ο πατέρας και δύο αδελφοί της είχαν ήδη πεθάνει για το όραμα μιας χώρας όπου Ισλάμ και σύγχρονος κόσμος συμβιώνουν αρμονικά. Νομίζω πως ο μοναδικός της φόβος ήταν αυτός της αποτυχίας. Ο καλύτερος φόρος τιμής στην Μπούτο- και η σωστή μετάβαση για αυτήν την ταραγμένη χώραείναι να πραγματοποιηθούν κανονικά οι εκλογές στις αρχές Ιανουαρίου. Η Μπούτο δεν φοβόταν αυτήν τη θυελλώδη και ενίοτε αιματηρή διαδικασία αλλαγής, κανείς δεν πρέπει να τη φοβάται.


ΓΝΩΜΗ Δολοφονία με διεθνείς προεκτάσεις

Η Μπεναζίρ Μπούτο είχε ισχυρούς εχθρούς και υπήρχαν κατηγορίες εναντίον της για διαφθορά και νεποτισμό. Όμως δεν υπήρχε αμφιβολία ούτε ότι συναισθανόταν το προσωπικό πεπρωμένο της ούτε για τη σοβαρότητα με την οποία ασκούσε την πολιτική της. Το στοίχημα που έβαλε, αποδεχόμενη τη συμφωνία την οποία της προσέφερε ο πρόεδρος Μουσάραφ (τερματισμό της εξορίας, διεξαγωγή προεκλογικής εκστρατείας και, αν κέρδιζε το Λαϊκό Κόμμα της, την πρωθυπουργία), δεν ήταν παράλογο. Όταν δικαίως συγκρούσθηκε με τον Μουσάραφ λόγω της αποτυχίας του να άρει τον στρατιωτικό νόμο, πήρε τον δύσκολο δρόμο. Αντί να επιστρέψει στην εξορία, παρέμεινε να αγωνιστεί.

Κατά κάποιον τρόπο, το στοίχημά της ανταμείφθηκε. Ο Μουσάραφ ήρε την κατάσταση έκτακτης ανάγκης και έβγαλε τη στρατιωτική στολή προτού ορκιστεί και πάλι ως πρόεδρος.

Μπορούσε τότε να πιστέψει κανείς πως ο Μουσάραφ και η Μπούτο θα κατάφερναν να θάψουν τις διαφορές τους, για χάρη ενός σταθερού Πακιστάν και μιας ταχείας μετάβασης στη δημοκρατία. Οι ελπίδες αυτές φαίνονται τώρα μη ρεαλιστικές. Οι συνέπειες της δολοφονίας είναι απρόβλεπτες και πολύ επικίνδυνες. Οι ΗΠΑ- και σε μικρότερη έκταση η Βρετανία- είχαν ενθαρρύνει την Μπούτο να επιστρέψει, περιμένοντας ότι θα είναι η επόμενη πρωθυπουργός του Πακιστάν. Την έβλεπαν ως μια μετριοπαθή και φιλοδυτική δύναμη, σε μια χώρα όπου ο ισλαμικός εξτρεμισμός ουδέποτε βρισκόταν πολύ κάτω από την επιφάνεια. Ήλπιζαν ότι μια εκλογική εντολή θα έφερνε σταθερότητα. Σε μια εποχή που οι Ταλιμπάν προελαύνουν στο Αφγανιστάν, η βία εξακολουθεί να πλήττει το Ιράκ και οι προθέσεις του Ιράν είναι αβέβαιες, η νέα αστάθεια στην περιοχή δεν μπορεί να είναι προς το συμφέρον ουδενός.