Τα μυστικά του ψηφιακού ήχου

Όσο ο ήχος ήταν αναλογικός, το μόνο που μας απασχολούσε ήταν η απόλαυση της μουσικής. Η ψηφιοποίησή του, παρ΄ ότι μας πρόσφερε τεράστιες ευκολίες και δυνατότητες, μας έχει μπλέξει σε έναν κυκεώνα όρων και τεχνικών λεπτομερειών που είναι πολύ δύσκολο να τις καταλάβουμε.

Τι είναι το ΜΡ3 και τι εννοούμε με τον όρο bit rate; Τι σημαίνει WAV, FLAC, Vorbis, Αtrac, ΑAC και τόσοι άλλοι όροι που βλέπουμε να συνοδεύουν τις συσκευές αναπαραγωγής ήχου; Τι διαφορές υπάρχουν και πόσο επηρεάζουν αυτό που τελικά ακούμε; Στη συνέχεια, θα προσπαθήσουμε να εξετάσουμε κάποια από αυτά τα ζητήματα, χωρίς όμως να μπούμε σε άχρηστες τεχνικές λεπτομέρειες που θα μπερδέψουν ακόμα περισσότερο την κατάσταση.

Σε πρώτη φάση, στα CD ο ήχος εγγράφεται ασυμπίεστος, ώστε να μη χάνεται τίποτα από την ποιότητα της ηχογράφησης. Το πιο συνηθισμένο φορμάτ ασυμπίεστου ήχου είναι το W AV, το οποίο υπάρχει σε όλους τους υπολογιστές που τρέχουν σε W indows και θεωρείται πολύ αποτελεσματικό και ικανοποιητικό ηχητικά. Στους υπολογιστές της Αpple εκτός από το W AV, υποστηρίζεται και το φορμάτ ΑΙFF, με περίπου τα ίδια χαρακτηριστικά.

Ωστόσο, τα αρχεία ήχου που κυκλοφορούν από υπολογιστή σε υπολογιστή σήμερα είναι κατά κανόνα συμπιεσμένα. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι με τη βοήθεια κάποιου αλγορίθμου το αρχικό αρχείο μικραίνει σε όγκο, ώστε να μπορεί να μεταφέρεται εύκολα μέσω Ιnternet ή μέσω σκληρών δίσκων, CD και DVD.

Τip

Πριν αρχίσετε να κωδικοποιείτε και να αποκωδικοποιείτε αρχεία, ζητήστε τη βοήθεια κάποιου που ξέρει τη «δουλειά» γιατί οι τεχνικές λεπτομέρειες είναι αρκετές και η διαδικασία περίπλοκη και χρονοβόρα.

ΜΡ3 και λοιποί συγγενείς
Η εμφάνιση του ΜΡ3, του πιο γνωστού και διαδεδομένου φορμάτ συμπίεσης ήχου, έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο που διανέμεται, πωλείται, αποθηκεύεται και αναπαράγεται η μουσική. Η μεγάλη του επιτυχία οφείλεται στο ότι μας δίνει τη δυνατότητα να ακούμε μουσική από αρχεία ήχου που έχουν πολύ μικρότερο όγκο, χωρίς να χάνουμε πολύ σε ποιότητα. Ειδικά για ακροάσεις στο αυτοκίνητο, σε κάποια φορητή συσκευή ή όταν υπάρχουν εξωτερικοί θόρυβοι, κανένα αυτί δεν μπορεί να ξεχωρίσει αν ακούει συμπιεσμένο ή ασυμπίεστο ήχο. Όπως και άλλα φορμάτ συμπίεσης, το ΜΡ3 «διαγράφει» συγκεκριμένα κομμάτια ηχητικής πληροφορίας που δεν αντιλαμβάνεται εύκολα το ανθρώπινο αυτί και διατηρεί μόνο τα απολύτως απαραίτητα. Το πόση πληροφορία θα διαγραφεί εξαρτάται από αυτό που ονομάζουμε bit rate: σε ένα WAV αρχείο, το bit rate που χρησιμοποιείται είναι στα 44,1 kΗz, στα ΜΡ3 όμως, αυτό μετατρέπεται σε 128 kbit/s (το πλέον διαδεδομένο) ή ακόμα καλύτερα σε 192 kbit/s, αν και την τελευταία διετία πληθαίνουν τα αρχεία με μεγαλύτερο bit rate, με μέγιστο τα 320kbit/s που πλησιάζει αρκετά την ποιότητα του πρωτότυπου αρχείου. Σε γενικές γραμμές, όσο μεγαλύτερο είναι το bit rate τόσο καλύτερος ο ήχος, εις βάρος βέβαια του όγκου των αρχείων. Κατά κανόνα, ένα αρχείο ΜΡ3 στα 192 kbit/s είναι ικανοποιητικό για τους περισσότερους ακροατές μουσικής και στις περισσότερες των περιπτώσεων.

Άλλα φορμάτ συμπίεσης είναι το ΑΤRΑC που χρησιμοποιεί η Sony, το Vorbis, το ΑAC κ.ά. και η αλήθεια είναι ότι οι διαφορές τους είναι πολύ μικρές και σχετίζονται κυρίως με θέματα διαχείρισης των πνευματικών δικαιωμάτων, με τις πατέντες και άλλα ζητήματα που δεν μας απασχολούν ως ακροατές.