[ Δρόμοι ]

Μια τάση…
… για επαναφορά των ιδιωτικοποιημένων επιχειρήσεων στο Δημόσιο παρατηρείται τα τελευταία χρόνια. Η κυβέρνηση της Νέας Ζηλανδίας έσωσε την αεροπορική εταιρεία Αιρ Νιου Ζίλαντ, πληρώνοντας 726 εκατ. δολάρια για να ξαναγοράσει το 80% της επιχείρησης που είχε ιδιωτικοποιήσει πριν από δώδεκα χρόνια. Στη Βρετανία, η κυβέρνηση υποχρεώθηκε να θέσει τους σιδηροδρόμους Ρέιλτρακ υπό δημόσια διοίκηση, όταν αποδείχτηκε πως οι ιδιώτες δεν μπορούσαν να τους λειτουργήσουν επικερδώς. Δεν μπορούμε να πούμε πως η εποχή των επιθετικών ιδιωτικοποιήσεων που ενέπνευσε η Θάτσερ έχει παρέλθει, ούτε πως επιστρέφει η εποχή των δημoσίων επιχειρήσεων. Όμως, τουλάχιστον έχει γίνει πια σαφές ότι υπάρχουν όρια σε αυτά που μπορεί να κάνει ο ιδιωτικός τομέας. Άρα υπάρχουν όρια και στο ξεπούλημα του δημόσιου τομέα. Στο βιβλίο…
… «Υπερκαπιταλισμός», ο συγγραφέας του και αρθρογράφος Ρόμπερτ Ράιχ βλέπει μια κατάρρευση των θεσμικών και δημοκρατικών αξιών: νομοσχέδια γράφονται κατά παραγγελία των επιχειρηματιών, χρηματοδότες χρίζουν τους πολιτικούς και οι πολίτες αποβάλλονται από τα κοινά. «Ως πολίτες αισθανόμαστε πως τόση ανισότητα δεν μπορεί να είναι καλή για τη Δημοκρατία». Όμως, λέει ο Ράιχ, οι ιδιωτικές επιχειρήσεις δεν είναι φτιαγμένες για να συμπεριφέρονται κοινωνικά. Δεν είναι αυτή η δουλειά τους. Δεν πρέπει να περιμένουμε από αυτές να υπηρετήσουν το κοινό καλό. Ο στόχος τους είναι απλώς να κλείσουν την πιο συμφέρουσα συμφωνία. Δεν έχουν καμιά σχέση με την ηθική.

Οι ιδιωτικές…
… επιχειρήσεις δίνουν λογαριασμό μόνο στους μετόχους τους. Οι δημόσιες είναι υπόλογες στην κυβέρνηση που εκλέγει ο λαός. Ο στόχος μιας ιδιωτικής επιχείρησης είναι αποκλειστικά η μεγιστοποίηση του κέρδους. Όταν μια κρατική επιχείρηση που παρέχει κοινωφελή υπηρεσία (όπως, ας πούμε, ύδρευση) ιδιωτικοποιηθεί, τίποτα δεν μπορεί να εμποδίσει τον νέο ιδιοκτήτη της να εγκαταλείψει την κοινωνική υποχρέωση να παρέχει νερό σε εκείνους που αδυνατούν να το πληρώσουν ή σε περιοχές όπου αυτή η δραστηριότητα δεν είναι επικερδής. Εκτός από ανήθικο, αυτό είναι και αντιδημοκρατικό, αφού μια ιδιωτική επιχείρηση εξυπηρετεί μόνο τις ανάγκες όσων μπορούν να τις πληρώσουν, ενώ μια κρατική επιχείρηση εξυπηρετεί τις ανάγκες της πλειονότητας των πολιτών. Σε ορισμένες υπηρεσίες, είναι μάλιστα και επικίνδυνο. Όπως έγραψε η εφημερίδα «Φιλαντέλφια Ινκουάιρερ», οι καταστροφές που υπέστη η Νέα Ορλεάνη από τον κυκλώνα Κατρίνα δεν είναι άσχετες με την ιδιωτικοποίηση της υπηρεσίας διαχείρισης των φραγμάτων. Επίσης, η πρώτη ενέργεια της αμερικανικής κυβέρνησης ύστερα από τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, ήταν να εθνικοποιήσει τις ιδιωτικές υπηρεσίας ασφάλειας αερολιμένων και να τις θέσει στην αρμοδιότητα της Υπηρεσίας Ασφάλειας Αερομεταφορών. Εκτός από ανήθικο, αντιδημοκρατικό και επικίνδυνο, το ξεπούλημα των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας στους ιδιώτες είναι ίσως και αντισυνταγματικό. Αν θεωρήσουμε αυτές τις υπηρεσίες μέρος του εθνικού πλούτου μιας χώρας, τότε το ξεπούλημά τους ισοδυναμεί με προδοσία. Αντισυνταγματικό, αντιδημοκρατικό, ανήθικο.

Ο Βρετανός…
… πρωθυπουργός Χάρολντ ΜακΜίλαν είχε πει: «Αν οι άνθρωποι θέλουν ηθική, ας πάνε να τη γυρέψουν από τους παπάδες τους».