[ Δρόμοι ]

Λίγα δάκρυα,…
… γιατρέ μου! Ο ψυχαναλυτής Σάντορ Φερέντσι καταδικάστηκε στον καιρό του ως αιρετικός. Επειδή, αντίθετα από τη φροϋδική ορθοδοξία που πίστευε και πιστεύει πως είναι απαραίτητη μια απόσταση, μια ψυχρότητα, ανάμεσα στον ψυχαναλυτή και τον ασθενή του, ο Φερέντσι υποστήριζε μια σχέση θερμή. Έγραφε: «Τα δάκρυα του γιατρού και του ασθενούς, καθώς ανακατώνονται, γεννούν μια αλληλεγγύη που όμοιά της θα βρει, ίσως, κανείς μόνο στη σχέση της μάνας με το παιδί της. Αυτό είναι που θεραπεύει». Οι γιατροί…
… συμπάσχουν με τους ασθενείς τους από την εποχή της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας. Αντίθετα από τους άλλους κενταύρους που είχαν πόδια αλογίσια, η τέχνη δεν απεικόνισε τυχαία τον κένταυρο Χείρωνα με πόδια ανθρώπινα. Ο δάσκαλος του Ασκληπιού, αν έγινε σοφός γιατρός και συμπονετικός, ήταν επειδή κουβαλούσε το δικό του ανίατο τραύμα, που του είχε προκαλέσει ο Ηρακλής. Μερικές χιλιάδες χρόνια αργότερα βλέπουμε τον Καρλ Γιουνγκ να βαδίζει στα ίδια χνάρια: «Η θεραπεία είναι μια διαδικασία στην οποία ο γιατρός ως άνθρωπος συμπάσχει με τον ασθενή… Μπορεί να θεραπεύει τους άλλους στον βαθμό που νιώθει τραυματισμένος και ο ίδιος… Αυτό που δεν μπορεί να υποφέρει ο γιατρός, δεν αντέχει να το υποφέρει ούτε ο ασθενής».

Λευκά κελιά…
… με τοίχους σκεπασμένους από μονωτικά υλικά, ταβάνια πανύψηλα από όπου κατεβαίνει ένα μόνιμο και καταιγιστικό τεχνητό φως, κάμερες που παρατηρούν τον ασθενή σαν άγρυπνα μάτια. Κανένα έλεος, κανένα δάκρυ για τους ψυχικά ασθενείς. Σε αυτά τα λευκά κουτιά ετοιμάζεται να τους ρίξει το υπουργείο Υγείας, για να αντιμετωπίσει την επιθετική συμπεριφορά τους: αφαιρώντας τους δηλαδή κάθε ελπίδα να ανακτήσουν τη χαμένη τους ανθρωπιά, τη χαμένη τους ταυτότητα. Ίσως όμως κάποτε οι γιατροί του υπουργείου, επιτέλους, να καταλάβουν.

Ο συγγραφέας…
… Πολ Θερού διηγείται, στο βιβλίο του «Η νοσοκόμα Γουλφ και ο δόκτωρ Σακς», μια διδακτική ιστορία που του εκμυστηρεύτηκε ένας διάσημος νευρολόγος. «Στο ψυχιατρικό νοσοκομείο του Μπρονξ», λέει ο δόκτωρ Σακς, «φορούσα πάντα τη λευκή μπλούζα με το καρτελάκι, γιατί χωρίς αυτήν δεν ήμουν σίγουρος αν θα μπορούσα να αποδείξω πως είχα τα λογικά μου». Φανταζόταν τι θα μπορούσε να έλεγε γι΄ αυτόν ένας άλλος γιατρός: «Α, ναι, αυτός. Αυτός εδώ έχει τη μανία να παριστάνει τον δόκτορα Όλιβερ Σακς». Πέρασαν τα χρόνια, ο πρώην διευθυντής του νοσοκομείου του Μπρονξ βγήκε στη σύνταξη και κάποτε τον πήγαν στο ίδιο ίδρυμα με συμπτώματα προϊούσας άνοιας. «Μια μέρα, έχοντας επιστρέψει στα παλιά του λημέρια, αυτός ο άνθρωπος φοράει τη λευκή μπλούζα, μπαίνει στο παλιό του γραφείο και αρχίζει να ψάχνει τις καρτέλες των ασθενών. Μπροστά σε μια δύσκολη περίπτωση, του ξεφεύγει ένα μουρμουρητό: “Ο καημένος!”. Ύστερα κλείνει τον φάκελο και μόνο τότε βλέπει το όνομα που γράφει πάνω η καρτέλα. Είναι το δικό του. Εκείνη την τρομερή στιγμή διαύγειας, τα καταλαβαίνει όλα».