Έρχονται και πίθηκοι-κλώνοι

Πρώτη φορά οι επιστήμονες δημιούργησαν βιώσιμα κλωνοποιημένα έμβρυα πρωτευόντων θηλαστικών και μάλιστα δεκάδες, χάρη σε μια νέα μέθοδο. Ύστερα από αυτήν την εξέλιξη, αυξάνονται οι πιθανότητες να καταστεί δυνατή και η κλωνοποίηση ανθρώπου- μια προοπτική, όμως, που δημιουργεί μεγάλα ηθικά διλήμματα.
Αυτό δεν είχε ξαναγίνει. Αν και αρκετά ζώα έχουν κλωνοποιηθεί μέχρι σήμερα από τη γέννηση της Ντόλι, το 1996, ποτέ έως τώρα δεν είχαν καταφέρει οι επιστήμονες να δημιουργήσουν βιώσιμα κλωνοποιημένα έμβρυα από ενήλικο πρωτεύον θηλαστικό- στη συγκεκριμένη περίπτωση από έναν 10χρονο αρσενικό πίθηκο μακάκο ρήσο. Στη μελέτη τους, που αναμένεται να δημοσιευθεί στην επιστημονική επιθεώρηση «Νature», οι ερευνητές από το αμερικανικό Εθνικό Ερευνητικό Κέντρο Πρωτευόντων Θηλαστικών στο Όρεγκον εξήγαγαν βλαστοκύτταρα από ορισμένα από τα έμβρυα-κλώνους και κατάφεραν να αναπτύξουν αυτά τα εμβρυονικά κύτταρα στο εργαστήριο σε ώριμα κύτταρα καρδιάς και εγκεφαλικούς νευρώνες.

Στη συνέχεια, προσπάθησαν να εμφυτεύσουν περίπου 100 έμβρυακλώνους στις μήτρες 50 παρένθετων μακάκων ρήσων, χωρίς όμως επιτυχία στην εξέλιξη της κύησης. «Ήμασταν άτυχοι», επισήμανε ο καθηγητής Ντον Γουλφ, πρώην επικεφαλής του εργαστηρίου στο Ερευνητικό Κέντρο του Όρεγκον.

Τόνισε όμως πως οι επιστήμονες πρέπει να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους. Για τη δημιουργία της Ντόλι, θύμισε, η διαδικασία επαναλήφθηκε 227 φορές.

Καινούργια μέθοδος
Αν και δεν έχουν γίνει γνωστές λεπτομέρειες για τη μέθοδο που εφαρμόστηκε, κατά τη διάρκεια των ερευνών, ο Μιταλίποφ αξιοποίησε μια νέα τεχνική χειρισμού των ωαρίων των πρωτευόντων θηλαστικών. Σε κάποιο στάδιο της διαδικασίας οι ερευνητές πραγματοποίησαν έγχυση του πυρήνα που πήραν από κύτταρο του δέρματος (πρωτεύοντος θηλαστικού) σε κάθε ωάριο.

«Είναι η απόδειξη ότι μπορεί να συμβεί», σχολίασε σχετικά ο Άλαν Τρουνσόν, του Πανεπιστημίου Μonash της Αυστραλίας. «Τώρα μπορούμε να σκεφθούμε τι μπορεί να επιτευχθεί στους ανθρώπους». «Στο επίκεντρό μας θα τεθεί τώρα η κλωνοποίηση για θεραπευτικούς σκοπούς», απαντά ο Γουλφ. Ωστόσο, δεν βλέπουν όλοι θετικά τις τελευταίες εξελίξεις. Οι επικριτές της κλωνοποίησης θα ισχυριστούν πως η νέα μέθοδος θα οδηγήσει στη δημιουργία και καταστροφή πολλών κλωνοποιημένων ανθρώπινων εμβρύων για ερευνητικούς σκοπούς.


[ ΓΝΩΜΗ ] Ελπίδες αλλά και ανησυχίες

Η τελευταία έρευνα, η οποία θα δημοσιευτεί μέχρι το τέλος του μήνα στην επιστημονική επιθεώρηση «Νature», υπόσχεται πολλά. Θα μπορούσε να ανάψει το πράσινο φως για το επόμενο βήμα της θεραπευτικής κλωνοποίησης: τη δημιουργία βλαστοκυττάρων για ιστούς, μύες και μοσχεύματα που συνδέονται με το νευρικό σύστημα τα οποία δεν θα απορρίπτονται γιατί θα έχουν δημιουργηθεί από το DΝΑ του ίδιου του ασθενούς. Ασθενείς που πάσχουν από Πάρκινσον, Αλτσχάιμερ, καρδιακή νόσο, διαβήτη ή άλλοι που υποφέρουν από τραύματα στον νωτιαίο μυελό, μπορεί να ωφεληθούν.

Όμως η δημιουργία ανθρώπινων κλώνων εγείρει πολλά και δύσκολα ηθικά διλήμματα. Το πιο ισχυρό επιχείρημα κατά της διαδικασίας είναι ότι θα ήταν απάνθρωπη για το κλωνοποιημένο μωρό. Τα κλωνοποιημένα ζώα δεν είναι υγιή είδη και τα περισσότερα υποφέρουν από γενετικές ανωμαλίες. Όπως είχε πει ο καθηγητής Ίαν Γουίλμουτ, από τους δημιουργούς της Ντόλι, η κλωνοποίηση ανθρώπων θα ήταν επικίνδυνη και ανεύθυνη.

Πώς μπορούμε να την αποκλείσουμε; Πρόσφατη έκθεση του ΟΗΕ κάνει λόγο για επιβολή διεθνούς απαγόρευσης σε όλες τις μορφές κλωνοποίησης ανθρώπου. Οι προσπάθειες για την ανάπτυξη ενός διεθνούς πλαισίου κανονισμών είναι ευπρόσδεκτες, καθώς υπάρχει ο κίνδυνος κάποιος ανενδοίαστος επιστήμονας να εκμεταλλευτεί τα νομοθετικά κενά που υπάρχουν σε ορισμένες χώρες για το θέμα και να προχωρήσει σε αναπαραγωγική κλωνοποίηση. Όμως μια συνολική απαγόρευση θα ήταν υπερβολική γιατί θα σταματούσε την έρευνα σοβαρών επιστημόνων για καθαρά θεραπευτικούς σκοπούς.