[ Δρόμοι ]

Στην αλληγορική…
… πλατωνική σπηλιά (Πλάτωνος «Πολιτεία», ζ΄) οι άνθρωποι είναι υποχρεωμένοι να κοιτάζουν στα τοιχώματά της τις σκιές που ρίχνουν τα αντικείμενα. Δεν τα βλέπουν ποτέ όπως είναι πραγματικά. Οι σκιές τους είναι γι΄ αυτούς η πραγματικότητα. Οι άνθρωποι της σπηλιάς δεν μπορούν να κάνουν αλλιώς, γιατί βρίσκονται εκεί μέσα αλυσοδεμένοι.

Η μεσαία τάξη…
… πρωτοστάτησε σε δύο μεγάλες επαναστάσεις που βοήθησαν τον άνθρωπο να σπάσει τις αλυσίδες του: τη βιομηχανική και τη γαλλική επανάσταση. Μέχρι τα τέλη του περασμένου αιώνα, η μεγάλη και μακάρια μεσαία τάξη κοιμόταν τον αδιατάρακτο ύπνο του δικαίου. Οι άνθρωποι που ανήκαν σε αυτήν είχαν το μέλλον τους σαν κάτι δεδομένο. Ο pater familias είχε μόνιμη δουλειά και σίγουρη σύνταξη, έστηνε το σπιτικό του με δικά του χρήματα που έβαζε με άνεση στην άκρη, έκανε παιδιά που ήξεραν από νωρίς σε ποιο σχολειό θα σπουδάσουν και τι θα γίνουν αύριο μεθαύριο στη ζωή τους και σε αυτό το σπιτικό έφτανε να δουλεύει ένας για να ταΐζει τέσσερα στόματα. Σήμερα πια δουλεύουν τέσσερις από το ίδιο σπιτικό και δεν μπορούν να ταΐσουν ούτε έναν. Η κατάσταση έχει ανατραπεί. Τίποτα δεν είναι πια δεδομένο. Άνθρωποι που κάποτε ζούσαν άνετα, σήμερα κυνηγούν προσωρινές δουλειές, δανείζονται βάζοντας ενέχυρο το σπίτι τους, ξετινάζουν τις πιστωτικές κάρτες τους, δουλεύουν ανασφάλιστοι, τρέχουν ολοένα και πιο γρήγορα για να γλιτώσουν από την οικονομική άβυσσο που ανοίγεται πίσω τους. Τα οικονομικά αποτελέσματα της χρονιάς που σε λίγο θα φύγει δείχνουν πάλι μπόλικα κέρδη για τους έχοντες: τους τραπεζίτες, τους εργολάβους, τους πετρελαιάδες. Ο κερδισμένος τα παίρνει όλα. Και ζητάει κι άλλα: τον δέκατο τρίτο μισθό, τη σύνταξη, το οκτάωρο, τα ασφαλιστικά ταμεία. Η μεσαία τάξη, αυτή που κάποτε ανέβαζε και κατέβαζε κυβερνήσεις, συνθλίβεται ανάμεσα στους δύο γείτονές της: τα υψηλά κέρδη της ανώτερης τάξης και τις χαμηλές αμοιβές της κατώτερης τάξης. Και αισθάνεται προδομένη από εκείνους ακριβώς στους οποίους είχε εμπιστευθεί την επιβίωσή της.

Η ηγεσία…
… της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας μοιάζει παγιδευμένη μέσα στην πλατωνική σπηλιά. Αλυσοδεμένη σε αυτή τη σπηλιά δεν κοιτάζει τους πραγματικούς ανθρώπους αλλά τις σκιές τους. Οι συνεχείς εναλλαγές προσώπων, από τον Μπλερ στον Μπράουν, από τον Σρέντερ στον Μπεκ κι από τον Ντ΄ Αλέμα στον Βελτρόνι δεν μπορούν να κρύψουν την πραγματικότητα πουθενά.

Και με τον αστυφύλαξ…
… και με τον χωροφύλαξ, όπου κι αν κυβέρνησε τα τελευταία χρόνια, η σοσιαλδημοκρατία αγκάλιασε τον νεοφιλελευθερισμό και καταδίκασε τη μεσαία τάξη σε είδος που απειλείται με εξαφάνιση. Ένα μεγάλο τμήμα της υποχωρεί οικονομικά και κοινωνικά και υποβιβάζεται στα κατώτερα στρώματα. Αργοπορημένα, η σοσιαλδημοκρατία προσπαθεί τώρα να ξανακερδίσει τη χαμένη αξιοπιστία της και να εκφράσει στο σύνολό της τη μεσαία τάξη. Δυστυχώς δεν υπάρχει πια παρά μόνο η σκιά της.