«Η φωτογραφία έγινε βιομηχανία»

«Τα πράγματα άλλαξαν. Μπορούν πλέον όλοι να φωτογραφίσουν», λέει στα «ΝΕΑ» ο βετεράνος της φωτογραφίας, Μπρους Ντέιβιντσον, που εκθέτει 80 έργα του στην Αθήνα
«Δεν κλέβω τις στιγμές των ανθρώπων που φωτογραφίζω. Τις δανείζομαι για μερικά δέκατα του δευτερολέπτου. Εξάλλου, μου αρέσει να φωτογραφίζω συνεργαζόμενος με τους ανθρώπους που πρωταγωνιστούν στα καρέ μου. Κατά κάποιον τρόπο ζητώ την άδειά τους. Κυκλοφορώ καιρό στα μέρη που φωτογραφίζω κι έτσι με ξέρουν και στο τέλος τούς δίνω και εκτυπώσεις για να δουν αυτό που έχω δει κι εγώ. Τους αφήνω να διαλέξουν πού θα φωτογραφηθούν. Ξέρουν πως πρόκειται για τη δική τους στιγμή και τον δικό τους χώρο», λέει στα «ΝΕΑ» ο Μπρους Ντέιβιντσον. Ένας από τους σπουδαιότερους εν ζωή φωτογράφους, που μετρά πέντε δεκαετίες πίσω από τον φακό (και από τα παλαιότερα μέλη του πρακτορείου Μagnum) βρίσκεται για πρώτη φορά στην Αθήνα επ΄ αφορμή της έκθεσης 80 φωτογραφιών από τρεις ενότητες της δουλειάς του, που επιμελήθηκαν ο Πλάτων Ριβέλλης και η Ελισάβετ Πλέσσα, στην Ελληνοαμερικανική Ένωση.

Νεαρά μέλη συμμοριών της δεκαετίας του ΄50 από το Μπρούκλιν, επιβάτες του υπογείου σιδηροδρόμου της Νέας Υόρκης της δεκαετίας του ΄80 και σκηνές από το Σέντραλ Παρκ στα χρόνια του ΄90 είναι μερικοί από τους πρωταγωνιστές του 74χρονου σήμερα φωτογράφου που ταξιδεύουν στην Αθήνα. Εικόνες που αποδεικνύουν πως ο δημιουργός που ήρθε σε επαφή με τον κόσμο της φωτογραφίας σε ηλικία δέκα ετών δεν έμεινε απλώς παρατηρητής όσων κατέγραψε στα φιλμς του.

ΙΝFΟ

Η έκθεση φωτογραφίας του Μπρους Ντέιβιντσον εγκαινιάζεται απόψε στις 20.30 στην Ελληνοαμερικανική Ένωση (Μασσαλίας 22).
Έως τις 15 Δεκεμβρίου. Αύριο δίνει διάλεξη στις 19.30
στον ίδιο χώρο με είσοδο 10 ευρώ.

Λένε αλήθεια οι φωτογραφίες;
Η αλήθεια είναι υποκειμενική. Μπορεί μια φωτογραφία να αποπειραθεί να πει την αλήθεια, αλλά το αν θα τα καταφέρει εξαρτάται από τον φωτογράφο, την επίγνωση και τη διείσδυση στο θέμα, από την υπομονή και πάθος του και βεβαίως από το αν έχει ένα συγκεκριμένο σκοπό. Όλα αυτά συγχωνεύονται και δίνουν την ευκαιρία να πέσει φως στην αλήθεια.

Για να πατήσει το κλείστρο ο Μπρους Ντέιβιντσον δεν αρκεί μια εντυπωσιακή εικόνα. «Δεν με συγκινεί κάτι ακαριαία. Πρέπει να “μιλήσει” στη συνείδησή μου, να αισθανθώ την ανάγκη να εξερευνήσω το συγκεκριμένο θέμα. Καθοριστικό ρόλο παίζει το τι σκέφτομαι συνειδητά ή ασυνείδητα για το θέμα, διότι με αυτόν τον τρόπο ξυπνάει το πάθος, που είναι απαραίτητο για τη δουλειά μου», εξηγεί.

Ποια θεωρείτε καλή φωτογραφία;
Όλα εξαρτώνται από τη «χημεία» που θα αναπτυχθεί ανάμεσα στη φωτογραφία και τον θεατή. Καλή πάντως είναι η φωτογραφία που μπορεί να «βγάλει» κάτι το οποίο θα προκαλέσει τον εσωτερικό κόσμο του θεατή να ανακαλύψει τα διαφορετικά επίπεδα του μηνύματος τής κάθε εικόνας.

Υπέρ του χρώματος ή του ασπρόμαυρου;

Ολες οι φωτογραφίες είναι παιδιά μου. Πιο κοντά μπορώ να πω πως αισθάνομαι, ωστόσο, στην ασπρόμαυρη. Νιώθω οικειότητα απέναντι στο άσπρο-μαύρο για τον ίδιο λόγο που αισθάνομαι οικεία με τα ασπρόμαυρα χαρακτικά του Γκόγια. Το χρώμα είναι εκείνο όμως που κάνει τη φωτογραφία πιο άμεση.


Τιμές σε διαρκή άνοδο

«Η τέχνη και η φωτογραφία έχουν μετατραπεί σε βιομηχανία. Δεν ξέρω για τις τιμές των άλλων, αλλά βλέπω πως οι τιμές των δικών μου φωτογραφιών βρίσκονται διαρκώς σε ανοδική πορεία. Δεν μπορώ να κάνω κάτι γι΄ αυτό, αλλά ούτε και θέλω. Θα χαιρόμουν πολύ να πωληθεί μια φωτογραφία μου σε υπερβολική τιμή. Δεν θα είχα κανένα παράπονο. Γενικά πάντως βλέπω τις τιμές ολοένα να ανεβαίνουν και δεν ξέρω πού θα φτάσουν.

Επειδή όμως θεωρώ πως η φωτογραφία πρέπει να είναι προσιτή σε όλους, φροντίζω η δουλειά μου να κυκλοφορεί σε βιβλία πολύ καλής ποιότητας ώστε να είναι προσιτή σε όλους».
Από το μπέιζμπολ στον φακό

Πόσο άλλαξε η φωτογραφία στον μισό αιώνα της καριέρας σας;

Έγινε πιο δημοφιλής, συλλεκτικό αντικείμενο, είναι παντού στη ζωή μας, στη διαφήμιση, στις αφίσες, στα κινητά… Βγαίνω πολλές φορές ξημερώματα για να φωτογραφίσω, το καλοκαίρι, πριν από τους τουρίστες· στήνω τον τρίποδα, περιμένω να φύγει η ομίχλη, να αλλάξει το φως και ξαφνικά κάποιος πετάγεται μπροστά μου σαν κουνούπι να βγάλει μια φωτογραφία.

Μπορούν πλέον όλοι να φωτογραφίσουν. Δεν ξέρω πού θα πάει η κατάσταση. Το βέβαιο είναι πως το ποτάμι δεν γυρίζει πίσω, αλλά δεν με νοιάζει. Ένα παιδί δέκα χρόνων σήμερα, όταν γίνει 20, θα βλέπει μια φωτογραφία μου και θα εκπλήσσεται που θα είναι τυπωμένη σε χαρτί. Θα λέει: «Πάντα ήθελα να δω πώς είναι μια τέτοια φωτογραφία. Νομίζω πως είχε ο μπαμπάς μου κάτι τέτοιες».

Με εκατομμύρια φωτογραφίες στο αρχείο του, ο Μπρους Ντέιβιντσον- τις οποίες αρχειοθετεί με υπομονή τα τελευταία χρόνια καθώς ετοιμάζει και έκδοση του συνόλου της δουλειάς του- δύσκολα θα εύρισκε φωτογραφία που θα ζήλευε. Τι θα ήθελε να έχει κάνει και δεν το κατάφερε; «Να γίνω επαγγελματίας παίκτης του μπέιζμπολ. Αλλά δεν έχω τόσο ταλέντο στο μπέιζμπολ όσο στη φωτογραφία».