[ Δρόμοι ]

Το σκάνδαλο…
… που ξέσπασε με την αποκάλυψη πως οι μισθοφόροι της εταιρείας Μπλακγουότερ στο Ιράκ χαίρουν ασυλίας, δεν φανερώνει μια ακόμη κτηνώδη πλευρά της αμερικανικής ισχύος, αλλά το αντίθετό της: μια βαθιά αδυναμία που υποχρεώνει την Αμερική να εκχωρεί σε ιδιώτες ακόμη και τα μέσα άσκησης της βίας- κάτι που παραδοσιακά αποτελούσε το ύψιστο προνόμιο του αστικού κράτους. Ελάχιστοι Αμερικανοί στρατιώτες είναι πρόθυμοι πια να φορέσουν το «κόκκινο σήμα του θάρρους», που έγραφε γι΄ αυτό ο Στίβεν Κρέιν. Οι μισθοφόροι είναι περισσότεροι από αυτούς.

Η αμερικανική…
… κυβέρνηση δυσκολεύεται τόσο πολύ να πείσει τους στρατιώτες της πως αξίζει να πολεμήσουν στο Ιράκ, που είναι υποχρεωμένη να προσλαμβάνει τρίτους για να το κάνουν για λογαριασμό της. Είναι οι στρατιές των μισθοφόρων που αναλαμβάνουν να κάνουν αυτό που η αμερικανική κυβέρνηση αισθάνεται πια πως δεν έχει ούτε την πολιτική ούτε την ηθική νομιμότητα να κάνει η ίδια. Εδώ και διακόσια χρόνια, παρατηρεί ο αρθρογράφος Μπρένταν Ο΄ Νιλ, η άρχουσα τάξη μονοπωλούσε την άσκηση της βίας. Περιφρουρούσε ζηλότυπα αυτό το προνόμιο για να μην της το αρπάξει κάποιο άλλο τμήμα της κοινωνίας. Το σύγχρονο αστικό κράτος γεννήθηκε διαχωρίζοντας τη θέση του από τους μισθοφορικούς στρατούς που του είχε παραδώσει ο Μεσαίωνας. Στο «Κράτος και επανάσταση» ο Λένιν έγραφε γι΄ αυτό το μονοπώλιο της βίας: «Ο τακτικός στρατός και η αστυνομία είναι τα κυριότερα εργαλεία της κρατικής εξουσίας».

Οι κυβερνήσεις…
… της Αμερικής, της Βρετανίας, αλλά και άλλων χωρών ξεπουλούν αυτά τα «εργαλεία» σε ιδιωτικές επιχειρήσεις. Η στρατιωτική ισχύς έχει γίνει κι αυτή ένα προϊόν της παγκόσμιας αγοράς, ένα αντικείμενο αγοραπωλησίας μεταξύ κυβερνήσεων και εταιρειών μισθοφόρων. Και αυτό δεν αποτελεί ένδειξη ισχύος, αλλά βαθιάς αδυναμίας του σύγχρονου κράτους, που αισθάνεται υποχρεωμένο να εκχωρεί ακόμη και το τελευταίο και σημαντικότερο μονοπώλιό του: τη βία. Όπως εξηγούσε πρόσφατα ο κοινωνιολόγος Φρανκ Φιουρέντι, αυτό συμβαίνει επειδή υπάρχει «μια απώλεια εμπιστοσύνης στο κύρος και τη νομιμότητα του σύγχρονου κράτους». Η αγοραπωλησία της βίας φανερώνει την κρίση στην οποία έχουν βυθιστεί τα κράτη του δυτικού κόσμου. Οι στρατιώτες βασανίζονται από αμφιβολίες. Αναρωτιούνται για ποιον λόγο πολεμούν και θέλουν να φύγουν από το Ιράκ το συντομότερο. Όμως οι μισθοφόροι μένουν όσο κρατάει το συμβόλαιό τους. Ανήμπορη να πείσει τους στρατιώτες της με ηθικά επιχειρήματα, η Αμερική πληρώνει τεράστια ποσά σε ιδιώτες για να κάνουν τη δική τους δουλειά.

Ο Μακιαβέλι…
… στις συμβουλές του προς τους ηγεμόνες, έγραφε: «Οι μισθοφόροι είναι άχρηστοι και επικίνδυνοι, γιατί δεν έχουν ούτε φόβο Θεού ούτε πίστη στους ανθρώπους. Μένουν στη μάχη μονάχα για την αμοιβή τους κι αυτό δεν είναι κάτι που μπορεί να τους κάνει να θέλουν να πεθάνουν για λογαριασμό σου». Όμως, αυτοί που δεν μπορούν πια να πείσουν κανέναν να πεθάνει για λογαριασμό τους, δεν μπορούν να κάνουν αλλιώς.