Επιδημία διαβήτη σε παιδιά και εφήβους

Εξαπλασιάστηκε η συχνότητα εμφάνισης του σακχαρώδους διαβήτη μέσα σε μια γενιά! Διακόσια σαράντα επτά εκατομμύρια άνθρωποι υπολογίζεται ότι πάσχουν σήμερα από τη νόσο και προβλέπεται να φθάσουν τα τριακόσια ογδόντα εκατομμύρια σε μια δεκαπενταετία. Ο διαβήτης τύπου 1 (o ινσουλινοεξαρτώμενος), που πλήττει νέους ανθρώπους, αυξάνεται παγκοσμίως με ρυθμό 3% τον χρόνο.

Παράλληλα, εξαπλώνεται στα παιδιά και ο διαβήτης τύπου 2 (μη ινσουλινοεξαρτώμενος), που οφείλεται στον τρόπο ζωής. Γι΄ αυτό, το θέμα της Παγκόσμιας Ημέρας του Διαβήτη στις 14 Νοεμβρίου το 2007 και το 2008 θα είναι «Ο διαβήτης στα παιδιά και τους εφήβους».

Τα νέα όρια

Η Παγκόσμια Οργάνωση για τον Διαβήτη (ΙDF) εξέδωσε τον Αύγουστο του 2007 κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την καλή ρύθμιση του διαβήτη. Αυτές αναφέρονται ιδιαίτερα και διεξοδικά στη σημασία που έχει για την αποφυγή των επιπλοκών η ρύθμιση της μεταγευματικής γλυκόζης. Τα όρια που βάζει η ΙDF είναι:

– Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη κάτω από 6,5%.

– Σάκχαρο νηστείας κάτω από 100 mg/dl και σάκχαρο δύο ώρες μετά το γεύμα κάτω από 140 mg/dl.

Εξάπλωση στα παιδιά

«Η εμφάνιση και η εξάπλωση του διαβήτη τύπου 2 στα παιδιά (κάτι αδιανόητο πριν από μερικά χρόνια) κάνει επιτακτική την ανάγκη να ευαισθητοποηθούν και να ενημερωθούν οι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο σχετικά με την πρόληψη εμφάνισης της νόσου», προειδοποιεί η διαβητολόγος, υπεύθυνη του Διαβητολογικού Κέντρου στο Γενικό Νοσοκομείο Πολυκλινική κ. Μαριάννα Μπενρουμπή. «Ο διαβήτης τύπου 2 ολοένα και πιο συχνά κάνει την εμφάνισή του και στα παιδιά που υποτάσσονται όλο και περισσότερο στις βλαβερές συνήθειες του σύγχρονου τρόπου ζωής, την κακή διατροφή, την παχυσαρκία, τη λίγη άσκηση».

Πλέον του 50% των ατόμων με διαβήτη δεν έχει επίγνωση της κατάστασής του. «Το ανθρώπινο και το οικονομικό κόστος του διαβήτη μπορεί να μειωθεί δραστικά, αν επενδύσουμε στην πρόληψη και ιδιαίτερα στην έγκαιρη διάγνωση, ώστε να αποφύγουμε την εμφάνιση των χρόνιων επιπλοκών του», λέει η κ. Μπενρουμπή. «Το 80% των περιστατικών με διαβήτη τύπου 2 θα μπορούσε να είχε προληφθεί με την αλλαγή του τρόπου διατροφής (με επακόλουθο τη μείωση του αριθμού των παχύσαρκων ατόμων), καθώς και με την αύξηση της σωματικής δραστηριότητας».

Και εξηγεί: «Πολύ απλά, αν τρώγαμε λιγότερο και ασκούμασταν περισσότερο. Η άσκηση δεν χρειάζεται να είναι επίπονη και για πολλές ώρες. Αρκεί μισή ώρα περπάτημα με σταθερό γρήγορο βήμα 4-6 φορές την εβδομάδα, αλλά αυτό να γίνεται συστηματικά».

Τα σημεία-κλειδιά για την αντιμετώπισή του

Στον τομέα της αντιμετώπισης του διαβήτη, δηλαδή της καλής ρύθμισης του ζαχάρου, τα πάμε καλύτερα; «Σήμερα, 85 χρόνια από την ανακάλυψη της ινσουλίνης, αυτή παραμένει το κορυφαίο και πιο αποτελεσματικό μέσο για την αντιμετώπιση του διαβήτη», λέει η κ. Μπενρουμπή. «Στα χρόνια αυτά σημαντικές εξελίξεις σημάδεψαν τη θεραπευτική του διαβήτη, κυρίως στο πεδίο της ινσουλινοθεραπείας αλλά όχι μόνο σε αυτό. Τα μέσα που τέθηκαν στη διάθεση γιατρών και ασθενών έδωσαν λύσεις σε προβλήματα που για χρόνια προκαλούσαν δυσκολίες στη θεραπεία».

«Όσα στοιχεία είναι διαθέσιμα από οποιαδήποτε περιοχή του κόσμου δείχνουν ότι ο έλεγχος του ζαχάρου στα άτομα με διαβήτη είναι μακριά από τον στόχο», τονίζει η κ. Μπενρουμπή. «Αυτό σημαίνει κατ΄ αρχάς χειρότερη ποιότητα ζωής για τους ασθενείς με διαβήτη, αλλά μακροπρόθεσμα και έκθεσή τους σε κάθε είδους χρόνιες επιπλοκές που προκαλούνται από τα υψηλά επίπεδα ζαχάρου. Πρέπει λοιπόν σήμερα να “αλλάξουμε” τον διαβήτη ακόμη μία φορά, μετά την ανακάλυψη της ινσουλίνης».

Τα σημεία-κλειδιά για την αντιμετώπιση του διαβήτη είναι:

– Πρόληψη.

– Καλός έλεγχος του ζαχάρου για μεγάλο χρονικό διάστημα.

«Αν μπορέσουμε να μειώσουμε σε βάθος του χρόνου τα μέσα επίπεδα της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (του πιο έγκυρου, μέχρι στιγμής, δείκτη της καλής ρύθμισης του διαβήτη) των ανθρώπων με διαβήτη, θα αυξήσουμε τον αριθμό εκείνων που επιτυγχάνουν καλό έλεγχο, θα μειώσουμε τον αριθμό των εξαιρετικά αρρύθμιστων περιστατικών και θα εξασφαλίσουμε καλύτερη ποιότητα ζωής για χιλιάδες ανθρώπους με διαβήτη. Σήμερα υπάρχουν σύγχρονα θεραπευτικά μέσα, νέα αντιδιαβητικά σκευάσματα και μια νέα, πλήρης γενιά σύγχρονων ινσουλινών, που θα συμβάλλουν στον στόχο αυτό» τονίζει η κ. Μπενρουμπή.

Άρνηση στη θεραπεία

Οι συσκευές χορήγησης καθώς και η εξέλιξη στις βελόνες ινσουλίνης κάνουν την ένεση να είναι σχεδόν ανώδυνη. «Υπάρχει όμως, δυστυχώς, μεγάλη άρνηση σχετικά με τη θεραπεία με ινσουλίνη, τόσο από την πλευρά των ασθενών όσο και από την πλευρά των θεραπευτών», επισημαίνει η κ. Μπενρουμπή. «Οι ασθενείς έχουν διάφορες προκαταλήψεις και λανθασμένες εντυπώσεις, όπως π.χ. ότι η ινσουλίνη προκαλεί εθισμό, ότι το να αρχίσεις ινσουλίνη σημαίνει πως έφτασες στο τελικό στάδιο της νόσου κ.τ.λ.». Φαίνεται όμως, από έρευνες που έχουν γίνει (μελέτη DΑWΝ), ότι πολλοί γιατροί αισθάνονται αμήχανα όταν πρόκειται να προτείνουν στον ασθενή τους να αρχίσει ινσουλίνη και προτιμούν να καθυστερούν την αλλαγή από τα δισκία.

Το φόβητρο

«Χρησιμοποιούν συχνά την ινσουλίνη ως φόβητρο, στα αρχικά στάδια της νόσου, προκειμένου να πείσουν τους ασθενείς να κάνουν δίαιτα, “αλλιώς θα καταλήξεις στην ινσουλίνη”», λέει η κ. Μπενρουμπή. «Η ινσουλίνη δεν είναι η τιμωρία, επειδή κάποιος δεν ακολούθησε σωστά τις ιατρικές οδηγίες. Η φυσική εξέλιξη της λειτουργίας του β κυττάρου του παγκρέατος είναι ύστερα από μερικά χρόνια να μην μπορεί να εκκρίνει την ινσουλίνη που χρειάζεται ο ργανισμός».

Οι σύγχρονες ινσουλίνες

Στη διαχείριση του διαβήτη, οι σύγχρονες ινσουλίνες θεωρούνται πολύ σημαντική εξέλιξη αφού παρέχουν βελτιωμένο έλεγχο του σακχάρου χωρίς να αυξάνουν τον κίνδυνο που έχει σχέση με την ασφάλεια κατά τη χρήση.

«Οι σύγχρονες ινσουλίνες εξασφαλίζουν ότι τα θεραπευτικά σχήματα μπορούν να προσαρμόζονται στις ανάγκες του κάθε ατόμου με διαβήτη και όχι οι ανάγκες κάθε ατόμου στα χαρακτηριστικά της κάθε ινσουλίνης», λέει η κ. Μπενρουμπή. «Η ευελιξία στη δοσολογία και ο βελτιωμένος γλυκαιμικός έλεγχος, χωρίς αυξημένο κίνδυνο ασφάλειας κατά τη χρήση, είναι τα βασικά χαρακτηριστικά τους».

Κατασκευάζονται με τροποποίηση της χημικής δομής της ανθρώπινης ινσουλίνης, με στόχο να δημιουργηθούν μόρια που μιμούνται καλύτερα τη δράση της ινσουλίνης που παράγεται φυσιολογικά από τον οργανισμό.

Έτσι:

– Οι σύγχρονες, ταχείας δράσης, ινσουλίνες γίνονται αμέσως πριν από το φαγητό (και όχι μισή ώρα πριν όπως συνέβαινε με τις παλαιότερες). – Οι μακράς δράσης ινσουλίνες μπορεί να χορηγούνται, σε πολλές περιπτώσεις, μόνο μία φορά την ημέρα.

Πριν από μερικές ημέρες αποσύρθηκε η εισπνεόμενη ινσουλίνη. «Ο λόγος της απόσυρσης φαίνεται ότι είναι το γεγονός ότι οι πωλήσεις δεν κάλυπταν παγκοσμίως το κόστος παραγωγής και διάθεσης», εξηγεί η κ. Μπενρουμπή. «Η εξέλιξη θα οδηγήσει σίγουρα στη δημιουργία συσκευών χορήγησης φιλικών προς τον χρήστη, μικρού μεγέθους, ώστε η χορήγηση της ινσουλίνης να γίνεται εύκολα και διακριτικά. Το κόστος της ινσουλίνης ανά μονάδα χορήγησης πρέπει να είναι τέτοιο ώστε να καλύπτεται από τους ασφαλιστικούς φορείς».

Παγκόσμιος συναγερμός

Το ΙΜΡRΟVΕ είναι ένα παγκόσμιο πρόγραμμα που εστιάζει στην ανάγκη για καλύτερο γλυκαιμικό έλεγχο (δηλαδή, για καλύτερο έλεγχο του ζαχάρου). Στο ΙΜΡRΟVΕ συμμετέχουν 13 χώρες από όλο τον κόσμο, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα. Το πρόγραμμα, όπως μας πληροφορεί η κ. Μπενρουμπή, στηρίζεται σε 3 πυλώνες: 

* Μια εκστρατεία ευαισθητοποίησης του κοινού, αξιολογώντας την παρούσα κατάσταση σε διάφορες χώρες. 

* Μια εκστρατεία ευαισθητοποίησης της ιατρικής κοινότητας, όπου στόχος είναι η διάδοση των πιο πρόσφατων κλινικών δεδομένων για την αποτελεσματική θεραπεία. ? Μια μελέτη παρατήρησης- η μεγαλύτερη που έχει γίνει ποτέ παγκοσμίως- η οποία σκοπεύει να αυξήσει την εμπειρία, αλλά και να τεκμηριώσει την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα των σύγχρονων θεραπευτικών επιλογών.