Υποψήφιος Νεοελληνική Γλώσσα Γενικής Παιδείας

Επιλεγμένα θέματα για τους υποψήφιους μαθητές ΘετικήςΤεχνολογικής& Θεωρητικής Κατεύθυνσης της Γ 9 τάξης Ενιαίου Λυκείου.

ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
Κείμενο
Τα δικαιώματα του ανθρώπου εξακολουθούν να αποτελούν σημείο αμφιλεγόμενο. Ίσως πότε να μην υπήρξαν τόσο θεμελιώδεις διαφωνίες για το περιεχόμενο, την αξία, την ισχύ και την εμβέλεια των δικαιωμάτων του ανθρώπου όσο τις δύο τελευταίες δεκαετίες του “ αιώνα των δικαιωμάτων του ανθρώπου “. Σήμερα η οικουμενική τους διάσταση αποτελεί σημείο έντονης αμφισβήτησης, κυρίως εκ μέρους των μη δυτικών λαών και πολιτισμών. Τα δικαιώματα των ανθρώπων θεωρούνται ως μια καθαρά δυτική ιδέα περί δικαίου, ενώ η υποτιθέμενη οικουμενικότητα τους χαρακτηρίζεται ως κενή ρητορεία αλλά και ως ακραία έκφραση της προσπάθειας εκδυτικισμού του μη δυτικού κόσμου.

Ισχυρίζονται ότι τα δικαιώματα του ανθρώπου δεν είναι δυνατόν να έχουν οικουμενική ισχύ, αφού προϋποθέτουν μια πολύ συγκεκριμένη και στενή εικόνα του ανθρώπου: “το άτομο “του δυτικού πολιτισμού. Γι΄ αυτό η υποστήριξη της οικουμενικότητάς τους ισοδυναμεί με έλλειψη σεβασμού απέναντι στις ιδιαιτερότητες και τις παραδόσεις των άλλων λαών και πολιτισμών. Κατ΄ αρχήν, βέβαια, κατανοεί κανείς τις ανησυχίες αυτές και τη δυσπιστία των μη δυτικών λαών, αφού τα δικαιώματα του ανθρώπου μπορούν να λειτουργήσουν- και συχνά λειτούργησανως Δούρειος Ίππος της Δύσης για την εξασφάλιση μεγαλύτερης πολιτικής και οικονομικής επιρροής και κάλυπταν με ανθρωπιστικό μανδύα κυριαρχικές τάσεις. Όμως:

α) Ενώ η δυτική προέλευση των δικαιωμάτων του ανθρώπου είναι αδύνατον να αμφισβητηθεί, αυτά όχι μόνο δεν αποτέλεσαν και δεν αποτελούν αυτονόητη έκφραση δυτικών αξιών, αλλά είναι πολύ περισσότερο μια απάντηση σε βαθείς κλονισμούς της Δύσης και σηματοδοτούν τα μεγάλα ρήγματα του μοντέρνου κόσμου. Τα κινήματα για τα δικαιώματα του ανθρώπου αποτελούσαν αντίδραση σε εμπειρίες αδικίας, σε κρίσεις της πορείας εκμοντερνισμού και σε αδιέξοδες πολιτικοοικονομικές επιλογές. Με αυτή την έννοια δεν είναι αρχέγονα δυτικές αξίες αλλά σχετικοποίηση κεντρικών δυτικών επιλογών και λογικά θα έπρεπε να θεωρούνται σύμμαχος και όχι απειλή από τους μη δυτικούς πολιτισμούς.

β) Η οικουμενική αξίωσή τους όχι μόνον δεν συνιστά απειλή κατά της πολιτισμικής ιδιαιτερότητας και της παραδοσιακής ταυτότητας των λαών, αλλά αντιθέτως διασφαλίζει την ποικιλία πολιτισμικής έκφρασης στο πλαίσιο της πολυκεντρικής και πολυπολιτισμικής ενιαίας ανθρωπότητας και την ειρηνική συνύπαρξη και ανοιχτοσύνη των διαφορετικών πολιτισμών. Είναι ολέθριο να πιστεύουμε ότι στρέφονται πρωτίστως κατά της παράδοσης και να τα ταυτίζουμε με έναν επιφανειακό προοδευτισμό. Δεν απορρίπτουν την παράδοση καθ΄ εαυτή αλλά τις ετερονομίες και τις αλλοτριώσεις που τυχόν συνεπάγεται. Με ακόμα μεγαλύτερη έμφαση στρέφονται κατά των απειλητικών για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια τάσεων του σύγχρονου πολιτισμού.

γ) Η κριτική στη δυτική αφετηρία των δικαιωμάτων του ανθρώπου είναι δυνατόν να λειτουργεί ως προσπάθεια συγκάλυψης των καταπατήσεων βασικών ελευθεριών σε μη δυτικές κοινωνίες. Είναι όμως θετικό το γεγονός ότι η αμφισβήτηση της οικουμενικότητας των δικαιωμάτων του ανθρώπου δεν έχει ως αποτέλεσμα την παραίτηση από την επίκλησή τους. Προφανώς έχουν εγχαραχθεί στη μνήμη και στη συνείδηση των ατόμων και των λαών ως σύμβολο του αγώνα για ελευθερία και δικαιοσύνη και αποτελούν κεντρική διάσταση της πολιτικής ζωής σε παγκόσμιο επίπεδο. Εξάλλου, η επίκληση των δικαιωμάτων του ανθρώπου μπορεί να ερμηνευτεί ως απόρριψη της θέσης ότι αυτά αποτελούν αποκλειστικό προνόμιο του δυτικού ανθρώπου [] (Κείμενο από τον Κυριακάτικο Τύπο) Παρατηρήσεις
Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το κείμενο (100-120 λέξεις)

Β. Έκθεση-παραγωγή κειμένου «Τα δικαιώματα του ανθρώπου, καίρια έκφραση του ανθρωπισμού στην εποχή μας, παρά τις προόδους που έχουν συντελεστεί παραμένουν αίτημα και χρέος παρά εξασφαλισμένη πραγματικότητα. Ποιες είναι οι προτάσεις σας για τη διασφάλισή τους;» (500-600 λέξεις)

Α Π Α Ν Τ Η Σ Ε Ι Σ
Α. Περίληψη κειμένου:

Το κείμενο αναφέρεται στην αμφισβήτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κυρίως από τους μη δυτικούς λαούς. Συγκεκριμένα, οι λαοί αυτοί αμφισβητούν έντονα την οικουμενική τους διάσταση, καθώς υποστηρίζουν ότι αποτελούν έκφραση εκδυτικισμού και έλλειψη σεβασμού προς τις ιδιαιτερότητες και την παράδοσή τους. Οι φόβοι ωστόσο αυτοί κρίνονται αβάσιμοι, καθώς τα δικαιώματα του ανθρώπου δεν υποδηλώνουν ούτε εξασφαλίζουν πολιτική και οικονομική υπεροχή της Δύσηςαπέναντι στον υπόλοιπο κόσμο. Αντίθετα, η έκφραση τους διασφαλίζει την ποικιλία πολιτισμικής έκφρασης και ειρηνικής συνύπαρξης διαφορετικών ιδεολογιών. Στην ορθή ερμηνεία τους είναι το αντίθετο του πολιτισμικού ιμπεριαλισμού. Παρ΄ όλη την αμφισβήτησή τους δεν παύουν να αποτελούν σημείο επίκλησης κυρίως, γιατί έχουν αποτυπωθεί ανεξίτηλα στη μνήμη των λαών ως σύμβολο του αγώνα για ελευθερία.

Β. Έκθεση-παραγωγή λόγου.

Σχολιασμός δεδομένων.

Πρόοδοι που έχουν συντελεστεί:

α) Σε θεωρητικό επίπεδο: καταχύρωση τους από το συνταγματικό χάρτη της συντρηπτικής πλειοψηφίας των χωρών-σύσταση διεθνών οργανισμών-υποχώρηση ρατσιστικών θεωριών.

β) Σε πρακτικό επίπεδο: άνοδος βιοτικού επιπέδου-περιορισμός αυθαιρεσιών-εγκαθίδρυση δημοκρατικών καθεστώτωνεπιβολή δικαιοσύνης-δημοκρατικότερη διανομή αγαθών-περιορισμός θνησιμότητας- ιατροφαρμακευτική περίθαλψη-μείωση ωρών εργασίας.

Ανθρώπινα δικαιώματα: παραμένουν αίτημα και χρέος παρά εξασφαλισμένη πραγματικότητα.

Περιπτώσεις καταπάτησης ανθρώπινων δικαιωμάτων: πόλεμος – εγκαθίδρυση ολοκληρωτικών καθεστώτων-υποστήριξη ανελεύθερων καθεστώτων-αυθαίρετη σύλληψη και φυλάκιση πολιτών- θανατική ποινή- παρέμβαση ισχυρών οικονομικά χωρών στα εσωτερικά αδύναμα κράτη-οξύτατο διατροφικό πρόβλημα στις τριτοκοσμικές χώρες-στεγαστικό πρόβλημα-εργασιακή εκμετάλλευση-περιβαλλοντική υποβάθμιση-εμπόριο λαθρομεταναστών-εμπόριο οργάνων-κοινωνικός ρατσισμός-ξενοφοβία-ανεργία.

Σχολιασμός ζητούμενων.

Προτάσεις διασφάλισης ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

– Πολιτεία: επιβεβλημένη κρίνεται η συνταγματική κατοχύρωση των δικαιωμάτων, ο εκδημοκρατισμός της πολιτικής ζωής, η επικράτηση πνεύματος ισοπολιτείας, η εξυγίανση του σωφρονιστικού συστήματος, ο ανθρωποκεντρικός προσανατολισμός των θεσμών, η μέριμνα για τις ασθενέστερες τάξεις και τα άτομα με ειδικές ανάγκες.

– Διαρκής βελτίωση των νόμων και προστασία κοινωνικών θεσμών.

– Κινητοποίηση διεθνών οργανισμών (Ο.Η.Ε-Unisef-UnescoΔιεθνής Αμνηστία-Διεθνές Δικαστήριο Χάγης- W.W.F- Δίκτυο γυναικών Ευρώπης- Ευρωπαϊκή ένωση κατά του ρατσισμού και του αναλφαβητισμού).

– Εκστρατεία διαφώτισης της κοινής γνώμης από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης για τα ακανθώδη κοινωνικά προβλήματα.

– Παιδεία με ανθρωπιστικό προσανατολισμό: διαμόρφωση ολοκληρωμένων προσωπικοτήτων με ανθρωπιστικές αξίες, πνευματική καλλιέργεια, βαθύτητα στοχασμού και ευρύτητα πνεύματος.

– Αλλαγή νοοτροπίας του σύγχρονου ανθρώπου και συνειδητοποίηση της σημασίας των δικαιωμάτων για τη διασφάλιση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της κοινωνικής δικαιοσύνης.

– Δραστηριοποίηση πνευματικών ανθρώπων: οφείλουν να επισημαίνουν, να καταγγέλλουν τα δείγματα παραβίασης τους και να αφυπνίζουν τους πολίτες για την περιφρούρησήτους.

– Ενεργητική παρέμβαση του ατόμου σε περιπτώσεις καταστρατήγησής τους στην καθημερινή ζωή. Ενεργητική συμμετοχή του σε συλλογικές δραστηριότητες για τον έλεγχο των αυθαιρεσιών, για την περιφρούρηση της δημοκρατίας, για την προστασία των δικαιωμάτων για ειρήνη, πυρηνικό αφοπλισμό, διαφύλαξη του φυσικού περιβάλλοντος, κατάργηση ανισοτήτων, εκμετάλλευσης και επικράτηση υψηλών αξιών.

Η παγκόσμια κοινή γνώμη, με τον κατάλληλο χειρισμό, μπορεί να αποτελέσει ισχυρό μέσο επιρροής στα κέντρα εξουσίας. Δεν αρκεί οι κυβερνήσεις και οι διεθνείς οργανισμοί να γνωρίζουν τις διατάξεις της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Σημαντικό είναι να τις γνωρίζουν οι λαοί, που γι΄ αυτούς αποτελούν πατρογονική κληρονομιά. Μόνο τότε οι απανταχού “ισχυροί”θα σταματήσουν να τις εκμηδενίζουν. Φιλόλογος: Ιωάννου Φωτεινή ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΙΜΕΛΗΘΗΚΑΝ ΤΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ “ ΠΟΛΥΤΡΟΠΟ”