[ Δρόμοι ]

Μία γυναίκα…
… δικάζεται στη Γαλλία, όχι επειδή διέπραξε μια εγκληματική, αλλά μια «ερωτική πράξη», όπως τη χαρακτήρισε η ίδια: η Ρίντι Σαμ, 30 ετών, έδωσε με τα βαμμένα χείλη της ένα παθιασμένο φιλί σε έναν κατάλευκο ζωγραφικό πίνακα. Ο πίνακας του Αμερικανού καλλιτέχνη Σάι Τάουνμπλι αξίζει τρία εκατομμύρια δολάρια. Μάταια ειδικοί συντηρητές προσπάθησαν να αφαιρέσουν το κραγιόν από τον καμβά. Η Ρίντι Σαμ κινδυνεύει με πρόστιμο έξι χιλιάδων δολαρίων, όταν θα εκδοθεί η απόφαση τον προσεχή μήνα. Ελπίζει όμως πως ο ζωγράφος θα μπορέσει να καταλάβει τι ήταν εκείνο που την έσπρωξε σε αυτό το ερωτικό φιλί.

Τι εστί…
… φιλί; Την πιο πεζή εξήγηση τη δίνουν όπως συνήθως οι επιστήμονες: η γυναίκα δοκιμάζει με αυτό τη γεύση των πρωτεϊνών, αναζητώντας το ισχυρότερο αρσενικό που θα της εξασφαλίσει απογόνους. Στις σανσκριτικές βέδες υπάρχουν αναφορές στο φιλί από τον δέκατο π.Χ. αιώνα, στο Κάμα Σούτρα από τον έκτο μ.Χ. αιώνα. Μα οι αρχαίοι Ρωμαίοι ήταν εκείνοι που εμβάθυναν στο φιλί έως τις αμυγδαλές, με το «saviorum» (φιλί με γλώσσα). Υπάρχουν όμως και λαοί που δεν ξέρουν τι θα πει φιλί. Στις «Ημέρες της Βιρμανίας» ο Τζορτζ Όργουελ έγραφε πως οι Βιρμανοί δεν φιλιούνται ποτέ ούτε έχουν λέξη γι΄ αυτή τη συνήθεια (ίσως γι΄ αυτό σκοτώνονται σήμερα μεταξύ τους με τόσο πάθος).

Στις αρχαίες…
… γιορτές των Διοκλείων, στα Μέγαρα, προς τιμήν του Διοκλή, εραστή του Φιλολάου, γινόταν διαγωνισμός φιλιού, στον οποίο, όπως γράφει ο Θεόκριτος στα «Ειδύλλια», αγόρια φιλούσαν έναν κριτή που βράβευε με δάφνινο στεφάνι το αγόρι που φιλούσε καλύτερα- χωρίς αυτό να σκανδαλίζει κανέναν. Το φιλί όμως μπορεί να είναι σκανδαλώδες. Στην Κίνα και την Ιαπωνία είναι ταμπού να δίνεται δημοσία. Μάλιστα, πριν ακόμη εκδηλωθεί ο ξαφνικός έρωτας της κινεζικής ηγεσίας με τη Δύση, η «Εργατική Ημερησία» του Πεκίνου προειδοποιούσε γι΄ αυτή την επικίνδυνη «δυτική συνήθεια». Στο Λονδίνο, όταν το 1956 είχε προβληθεί για πρώτη φορά η «Στέλλα» του Μιχάλη Κακογιάννη, η αγγλική λογοκρισία είχε πετσοκόψει την τελευταία σκηνή, επειδή το φιλί που έδινε ο Γιώργος Φούντας στην «νεκρή» Μελίνα είχε θεωρηθεί νεκροφιλία. Ένα φιλί μπορεί να συμβολίζει σεβασμό. Όπως φιλάμε τις εικόνες, έτσι φιλάμε και το χέρι του παπά κατά τη θεία κοινωνία, από σεβασμό και ευλάβεια γι΄ αυτό που πιάνει (το σώμα και το αίμα του Χριστού, εννοείται).

Το φιλί…
… όμως μπορεί να συμβολίζει και την προδοσία. Όπως το φιλί του Ιούδα. Στα έργα του Ελ Γκρέκο που εκτίθενται αυτές τις μέρες στην Αθήνα δεν θα το δείτε πουθενά. Ο Κρητικός ζωγράφος δεν ζωγράφισε ποτέ το φιλί του Ιούδα, μολονότι ήταν προσφιλές θέμα των μεγάλων ζωγράφων, σε μια εποχή που οι μεγαλοπαπάδες αγκαλιάζονταν και φιλιούνταν κρατώντας γυμνά μαχαίρια πίσω από την πλάτη. Αν ζούσε στη σημερινή εποχή, ο Ελ Γκρέκο δύσκολα θα απέφευγε τον πειρασμό.