Τοξική βόμβα η τέφρα από τα καμένα

Πενήντα φορές μεγαλύτερες ανιχνεύθηκαν οι συγκεντρώσεις τοξικών βαρέων μετάλλων στην τέφρα των καμένων περιοχών της Πελοποννήσου απ΄ ό,τι ήταν στα φυτά και τα δένδρα πριν από τις πυρκαγιές. Οι συγκεντρώσεις αυτές χαρακτηρίζονται ανησυχητικά υψηλές και ανιχνεύθηκαν έπειτα από αναλύσεις του Πολυτεχνείου Κρήτης.
Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, τα προβλήματα από τη συγκέντρωση των βαρέων μετάλλων θα εκδηλωθούν σε βάθος χρόνου και βασικό ρόλο θα παίξουν οι βροχοπτώσεις που θα σημειωθούν από εδώ και στο εξής, καθώς και η έντασή τους.

Σύμφωνα με τον αναπληρωτή καθηγητή Περιβαλλοντικής Υδραυλικής και Γεωπεριβαλλοντικής Μηχανικής δρ Νίκο Νικολαΐδη, ο οποίος πραγματοποίησε τις μετρήσεις, οι συγκεντρώσεις των βαρέων μετάλλων στην τέφρα των καμένων είναι 50 φορές μεγαλύτερες απ΄ ό,τι στα φυτά και τα δέντρα που υπήρχαν στην περιοχή πριν από τις πυρκαγιές. «Τα μέταλλα αυτά συγκεντρώνονται στον κορμό και το φύλλωμα των φυτών. Επειδή οι θερμοκρασίες που αναπτύχθηκαν κατά τις πυρκαγιές, και κυμαίνονταν από 200 έως 300 βαθμούς Κελσίου, δεν μπορούν να προκαλέσουν την εξαέρωση των βαρέων μετάλλων τα συναντούμε τώρα συμπυκνωμένα στην τέφρα», λέει ο δρ Νικολαΐδης. Στις αναλύσεις ολικής συγκέντρωσης τέφρας που πραγματοποίησε το Πολυτεχνείο Κρήτης εντοπίστηκαν χαλκός, ψευδάργυρος, μόλυβδος, κάδμιο, νικέλιο, χρώμιο και αρσενικό, τα οποία αν εισέλθουν στον ανθρώπινο οργανισμό σε μεγάλες ποσότητες συνδέονται με καρκινογενέσεις, διαταραχές και βλάβες του νευρικού συστήματος, ακόμη και αλλοιώσεις του DΝΑ. Επιπλέον, στην τέφρα των καμένων ανιχνεύθηκαν υψηλές συγκεντρώσεις φωσφορικών και αμμωνίας, που μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα ευτροφισμού σε οικοσυστήματα ποταμών και λιμνών.

Ενδεικτικό είναι ότι οι συγκεντρώσεις των βαρέων μετάλλων σε ένα φυτό φθάνουν έως και τα 10 χιλιοστογραμμάρια ανά κιλό. Στην τέφρα των καμένων 50πλασιάζονται

Προβλήματα δημιουργούνται και από τη σκόνη της τέφρας, η οποία διαδίδεται από τους ανέμους που επικρατούν στην περιοχή και εισέρχεται και μέσα στα σπίτια

φθάνοντας τιμές μέχρι και 0,5 γραμμάρια ανά κιλό. «Προβλήματα δημιουργούνται και από την σκόνη της τέφρας, η οποία διαδίδεται από τους ανέμους που επικρατούν στην περιοχή και εισέρχεται και μέσα στα σπίτια. Για αυτό τον λόγο καλό θα ήταν κατά τον καθαρισμό των σπιτιών να λαμβάνονται κάποια στοιχειώδη μέτρα προφύλαξης, όπως οι μάσκες και τα γάντια», αναφέρει ο κ. Νικολαΐδης, ο οποίος είναι επίσης υπεύθυνος του Εργαστηρίου Υδρογεωχημικής Μηχανικής και Αποκατάστασης Εδαφών στο Πολυτεχνείο Κρήτης.

Η κοίτη του Ευρώτα. Όσον αφορά τις επερχόμενες βροχές, τα πράγματα δεν διαγράφονται αισιόδοξα. Εκτός από τις πλημμύρες και τις κατολισθήσεις που ενδεχομένως σημειωθούν στις περιοχές των καμένων, σε περίπτωση έντονης βροχόπτωσης η τέφρα θα παρασυρθεί προς χαμηλότερα υψόμετρα όπου θα υπάρξει ακόμη μεγαλύτερη συγκέντρωση των βαρέων μετάλλων, σύμφωνα με τους ειδικούς. Κατά τη διάρκεια καταρρακτώδους βροχής στα καμένα των Αγριανών Λακωνίας στις 20 Σεπτεμβρίου, η οποία ήταν τοπικής εμβέλειας, η στάθμη του Ευρώτα στο ύψος της Σπάρτης ανέβηκε 1 μέτρο και 20 εκατοστά, ενώ η κοίτη γέμισε από λάσπη με τέφρα. «Στις αναλύσεις που πραγματοποιήσαμε οι συγκεντρώσεις των βαρέων μετάλλων στη λάσπη του ποταμού ήταν περίπου ίδιες με αυτές που είχαμε καταγράψει στην τέφρα των Αγριανών πριν από την καταρρακτώδη βροχή. Αν η λάσπη αυτή παραμείνει στην κοίτη του ποταμού ή αν ο ποταμός κατεβάσει ακόμη περισσότερη τέφρα, είναι ιδιαίτερα πιθανό να προκληθούν προβλήματα στο οικοσύστημα της περιοχής», επισημαίνει ο δρ Νικολαΐδης.

Η ποτιστική βροχή. Και το ξέπλυμα όμως των βαρέων μετάλλων από τα εδάφη των καμένων περιοχών ενέχει κινδύνους, καθώς δεν απομένουν αρκετά ιχνοστοιχεία στα εδάφη ώστε να υπάρξει καλή αποκατάσταση της βλάστησης. Όπως αναφέρουν οι ειδικοί, η ποτιστική βροχή είναι ο καλύτερος τρόπος ώστε να διεισδύσουν τα βαρέα μέταλλα βαθύτερα στο έδαφος των καμένων περιοχών, αλλά ακόμη και αυτό μπορεί να παρασύρει ένα μέρος των τοξικών ουσιών μέχρι τους υδροφόρους ορίζοντες και να τους επιμολύνει. «Μία λύση σε αυτά τα προβλήματα θα ήταν η ανάμειξη της τέφρας με το χώμα, ώστε και να μην παρασύρεται από τις βροχές αλλά και να απορροφηθούν τα βαρέα μέταλλα από το έδαφος», αναφέρει ο δρ Νικολαΐδης.


Πρόβλημα και με τις διοξίνες

Σύμφωνα με έκθεση του ΥΠΕΧΩΔΕ, η οποία δημοσιεύθηκε το 2005, στην Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας όπου υπάγονται ο Νομός Ηλείας και ο Νομός Αχαΐας και στην Περιφέρεια Πελοποννήσου εντοπίζονται 384 χώροι ανεξέλεγκτης διάθεσης απορριμμάτων, συνολικής έκτασης 4.969 στρεμμάτων, από τους οποίους οι 81 βρίσκονται σε απόσταση μικρότερη των 100 μέτρων από δάση. Μερικοί από αυτούς κάηκαν στις πρόσφατες πυρκαγιές της Ηλείας, της Αρκαδίας, της Λακωνίας, της Μεσσηνίας, αλλά και στα μέσα του καλοκαιριού με τις φωτιές στην Κορινθία και την Αχαΐα. «Οι πλέον επικίνδυνες ουσίες που απελευθερώνονται κατά την καύση των απορριμμάτων είναι οι διοξίνες. Εισέρχονται στον ανθρώπινο οργανισμό μέσω του γάλακτος ή του κρέατος των ζώων που τις καταναλώνουν κατά τη βοσκή τους», αναφέρει ο δρ Λεόντιος Λεοντιάδης από το ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» και επισημαίνει ότι η απόσταση στην οποία εντοπίζεται η ρύπανση φθάνει σε ακτίνα δύο χιλιομέτρων γύρω από τις χωματερές. «Για αυτό θα πρέπει όσοι κτηνοτρόφοι έχουν καταφέρει να διασώσουν τα ζώα τους από την πυρκαγιά να τηρήσουν τον νόμο και να μην τα πηγαίνουν για βοσκή σε μικρές άκαυτες περιοχές ανάμεσα στα καμένα- ιδίως αν η απόσταση από χωματερές είναι μικρή», λέει ο δρ Λεοντιάδης.

Ωστόσο, έως και τα τέλη Σεπτεμβρίου πολλοί κτηνοτρόφοι της Ηλείας παραπονιόνταν για τις μικρές διαθέσιμες ποσότητες ζωοτροφών στην περιοχή.