Η ήττα έφερε την ανανέωση

Σε μια χώρα όπου το Σοσιαλδημοκρατικό αποτελεί το παραδοσιακό κυβερνητικό κόμμα- κυβέρνησε επί 65 χρόνια την τελευταία 75ετία-, η ήττα στις βουλευτικές εκλογές πριν από έναν χρόνο έπεσε σαν κεραυνός. Εκτός από την εξουσία, οι Σουηδοί Σοσιαλδημοκράτες φαίνεται πως είχαν χάσει και τον προσανατολισμό τους. Ή είχαν κουραστεί. Το ποσοστό που συγκέντρωσαν, 34,99%, ήταν το χειρότερο από το 1920.

Ήταν πράγματι κεραυνός· το αν έπεσε «εν αιθρία», όμως, συζητείται. Η νίκη της κεντροδεξιάς Συμμαχίας έναντι των Σοσιαλδημοκρατών και του ηγέτη τους Γκόραν Πέρσον, πρωθυπουργού επί 10 χρόνια, «ήρθε αιφνιδιαστικά, αφού συνήθως κερδίζουν στις εκλογές αλλά και επειδή η οικονομική κατάσταση ήταν, από πολλές απόψεις, υγιής», επισημαίνει στα «ΝΕΑ» ο δρ Νικ Άιλοτ, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Sodertorn University College της Στοκχόλμης.

Την ταχύτατη οικονομική ανάπτυξη στη Σουηδία αντανακλούσε η ετήσια ενίσχυση του ΑΕΠ κατά περίπου 4%, ωστόσο αυτό είχε και τα μειονεκτήματά του: οι θέσεις εργασίας μειώνονταν και από το εργατικό δυναμικό αποκλείστηκαν δύο σημαντικές ομάδες, οι νέοι και οι μετανάστες. Παρ΄ ότι επισήμως η ανεργία κυμαίνεται στο 5%, σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το 1/5 του πληθυσμού που δύναται να εργαστεί «είναι οικονομικά ανενεργό».

Οι παροχές του κράτους
Στο πλαίσιο του κοινωνικού μοντέλου της Σουηδίας, αυτό σημαίνει πως πολλοί από τους

Η ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΗ

Πλέον η κεντροαριστερή αντιπολίτευση προηγείται κατά 19 ποσοστιαίες μονάδες έναντι του κυβερνητικού συνασπισμού (56,6% έναντι 37,7%)

οικονομικά ανενεργούς πολίτες ζουν από τις γενναιόδωρες παροχές του κράτους πρόνοιας. Αυτό όμως είχε το κόστος του για τους Σουηδούς Σοσιαλδημοκράτες. «Οι Σοσιαλδημοκράτες, το ζήτημα της απασχόλησης το έχασαν», εξηγεί ο δρ Άιλοτ. «Η ανάπτυξη της σουηδικής οικονομίας δεν είχε δημιουργήσει αρκετές θέσεις εργασίας.

Και η ανεργία ήταν υψηλή για τα σουηδικά πρότυπα. Η Συμμαχία το τόνισε επανειλημμένως αυτό και παρουσίασε σαφείς τρόπους επίλυσης του προβλήματος. Οι Σοσιαλδημοκράτες δεν κατάφεραν να ανταποκριθούν στην πρόκληση».

Με την άποψη αυτή συμφωνεί και ο επικεφαλής του Τμήματος Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου του Γκέτεμποργκ, Ουλφ Μπγιέρελντ: «Το θέμα της εργασίας ήταν από τα ισχυρά χαρτιά τους, αλλά το έχασαν. Οι ψηφοφόροι τους εμπιστεύτηκαν μη σοσιαλιστικά κόμματα, γιατί δεν πίστεψαν ότι θα το έθεταν ψηλά στις προτεραιότητές τους».

Παράλληλα όμως, οι Σοσιαλδημοκράτες και οι σύμμαχοί τους – το Αριστερό Κόμμα και οι Πράσινοι- εμφανίστηκαν διχασμένοι και μάλιστα σε μια εποχή που, όπως επισημαίνει ο Άιλοτ, αυτό δεν μπορούσε να επιτραπεί «αφού τα τέσσερα κόμματα της Συμ μαχίας- Μετριοπαθές, Κεντρώο, Φιλελεύθερο, Χριστιανοδημοκρατικό- συνεργάστηκαν πολύ καλύτερα από κάθε άλλη φορά». Ο Γκόραν Πέρσον
Παραμονές των εκλογών του 2006, οι Σουηδοί Σοσιαλδημοκράτες, στην εξουσία επί 12 χρόνια, δεν ενέπνευσαν τους ψηφοφόρους. «Πολλοί ψηφοφόροι ένιωσαν ότι οι Σοσιαλιστές κουράστηκαν, κουράστηκαν να κυβερνούν κι έπρεπε να κάνουν ένα διάλειμμα, ένιωσαν πως η σουηδική πολιτική χρειαζόταν κάτι νέο, ανεξάρτητα από το τι θα ήταν αυτό. Δεν ήθελαν πια τους Σοσιαλιστές», τονίζει ο καθηγητής Μπγιέρελντ και εντοπίζει άλλο ένα έλλειμμα: «Η δημοτικότητα του Γκόραν Πέρσον άρχισε να μειώνεται 2-3 χρόνια πριν από τις εκλογές. Ήταν το στυλ, το ύφος του ως πολιτικού ηγέτη. Οι ψηφοφόροι τον χαρακτήρισαν αλαζονικό, ένιωσαν ότι δεν “άκουγε” τον λαό, έγινε σύμβολο της εξουσίας για την εξουσία και όχι της εξουσίας ως μέσου για την άσκηση πολιτικής».

Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις πάντως θέλουν τη νέα ηγέτιδα των Σοσιαλδημοκρατών, Μόνα Σαλίν, να δρέπει καρπούς από τις πρωτοβουλίες που ανέλαβε για τον εκσυγχρονισμό του κόμματός της. Η κεντροαριστερή αντιπολίτευση προηγείται κατά 19 ποσοστιαίες μονάδες έναντι του κυβερνητικού συνασπισμού (56,6% έναντι 37,7%) σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση της Sentio Research, μόλις έναν χρόνο μετά τις εκλογές.


Με μία γυναίκα να κρατά πλέον το τιμόνι

ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΑΡΤΙΟ, η Μόνα Σαλίν είναι η πρώτη γυναίκα που εξελέγη πρόεδρος του Σουηδικού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος. Διάδοχος του Γκόραν Πέρσον στο τιμόνι των Σουηδών Σοσιαλδημοκρατών, η 50χρονη Σαλίν είναι από τους πλέον έμπειρους πολιτικούς στους κόλπους του κόμματος: επί 12 χρόνια υπηρέτησε σε διάφορες υπουργικές θέσεις. Μεταξύ άλλων διετέλεσε υπουργός Εργασίας, Ισότητας, Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης. Αν και από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 η Μόνα Σαλίν θεωρήθηκε φαβορί για την ηγεσία του κόμματος, το «σκάνδαλο Τομπλερόν» ανέκοψε- προς το παρόν όμως- την πολιτική εξέλιξή της. Η Σαλίν κατηγορήθηκε ότι είχε αγοράσει αγαθά και υπηρεσίες για προσωπική χρήση, χρεώνοντας την υπουργική πιστωτική κάρτα της. Η σοκολάτα Τομπλερόν δάνεισε το όνομά της στο σκάνδαλο, σίγουρα όμως δεν ήταν και ό,τι πιο ακριβό είχε αγοράσει η υπουργός.

Ο απόηχος
Δέκα μήνες πριν από την εκλογή της, ο απόηχος αυτού του σκανδάλου την ακολουθούσε ακόμη.

Κανείς δεν πίστευε ότι θα εκλεγεί στην ηγεσία του κόμματος. Είναι χαρακτηριστικό μάλιστα ότι το γραφείο στοιχημάτων Landbrooks της έδινε πιθανότητες 1.000/1 να διαδεχθεί τον Γκόραν Πέρσον. Όμως η Μόνα Σαλίν τους διέψευσε. Ανέλαβε την ηγεσία του κόμματος, ανέλαβε πρωτοβουλίες για εσωκομματικές μεταρρυθμίσεις και έναν χρόνο ύστερα από την εκλογική ήττα πιστώνεται την άνοδό του στις δημοσκοπήσεις. Λέγεται πάντως πως πλέον είναι πολύ προσεκτική με τις πιστωτικές κάρτες της…