Χρήμα / Ασφαλιστικό

Συνταγή Σαρκοζί για όρια ηλικίας και συντάξεις

Αύξηση ορίων ηλικίας για συνταξιοδότηση, αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού των συντάξεων και αύξηση των εισφορών είναι το τρίπτυχο των ανατροπών στις οποίες προχώρησαν πολλές άλλες χώρες (εφαρμόζοντας στην ουσία τη «συνταγή» του Γάλλου προέδρου Νικολά Σαρκοζί) για να επιλύσουν το ασφαλιστικό τους πρόβλημα. Πρόκειται για μια συνταγή που οδηγεί σε δραστικές περικοπές συντάξεων και μια… παραλλαγή της προτείνει και για τη χώρα μας ο πρόεδρος της επιτροπής εμπειρογνωμόνων κ. Ν. Αναλυτής, που αναμένεται να παραδώσει εντός των επόμενων ημερών πόρισμα με προτάσεις- σοκ για τις συντάξεις. Δραστική περικοπή
Έρευνα του ΟΟΣΑ, που παρουσιάζουν «ΤΑ ΝΕΑ», δείχνει ότι όλες οι ασφαλιστικές μεταρρυθμίσεις που πραγματοποιήθηκαν σε 20 χώρες- από το 1990 μέχρι σήμερα- είχαν ως αποτέλεσμα τη δραστική περικοπή των δεικτών συνταξιοδοτικής αναπλήρωσης (ποσοστό της σύνταξης επί του μισθού) και συνεπώς οδήγησαν σε μειώσεις των συντάξεων.

Όπως παρατηρεί στα «ΝΕΑ» ο επιστημο νικός διευθυντής του ΙΝΕ ΓΣΕΕ καθηγητής, κ. Σάββας Ρομπόλης, «Πράγματι, ο κοινός παρανομαστής στις συνταξιοδοτικές μεταρρυθμίσεις των άλλων χωρών είναι η μείωση των συντάξεων κατά 20%, ακόμη και των χαμηλών συντάξεων. Η οικονομική πολιτική σε πολλές χώρες», σημειώνει ο κ. Ρομπόλης, «χρησιμοποιεί το ασφαλιστικό προκειμένου να επιλύσει προβλήματα των κρατικών προϋπολογισμών (ελλείμματα, δημόσιο χρέος κ.ά.) και να μειώσει την κρατική παρέμβαση προς το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης». Οι πρόωρες συνταξιοδοτήσεις
Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι η αύξηση των ηλικιών νομιμοποίησης για πλήρη συνταξιοδότηση, ναι μεν θα ενισχύσει την οικονομική βιωσιμότητα των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης και θα βελτιώσει τα κίνητρα παραμονής στην εργασία, ωστόσο συνεπάγεται ένα κοινωνικό κόστος για εκείνους που αναγκάζονται να συνταξιοδοτηθούν πρόωρα, χωρίς δική τους παρόμοια επιθυμία ή πρόθεση. Με τους ίδιους στόχους, άλλες χώρες έχουν εισαγάγει κίνητρα και χορηγούν αυξημένες συντάξεις σ΄ όσους αναβάλλουν τη συνταξιοδότησή τους πέραν του νομίμου ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης.

Στόχος των αλλαγών που έχουν θεσπιστεί σε παγκόσμιο επίπεδο είναι η μείωση των δικαιουμένων συντάξεων, στις περιπτώσεις πρόωρων αποχωρήσεων από την εργασία, κατά ένα ποσόν που αντισταθμίζει τόσο τις μειωμένες εισφορές που έχουν καταβληθεί από τον συνταξιούχο όσο και την αυξημένη χρονική περίοδο της ζωής του ως συνταξιούχου (ο πρόωρα συνταξιοδοτηθείς θα λαμβάνει σύνταξη για μεγαλύτερο αριθμό ετών σε σχέση με τον συνταξιοδοτούμενο στα προβλεπόμενα ανώτατα ηλικιακά όρια).


Ανατροπές στο ασφαλιστικό σε 20 χώρες

ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ
Αύξηση ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης γυναικών από το 60ό στο 65ο έτος.

Εφάπαξ καταβολή ποσού «δώρου» σε όσους αναβάλουν τη συνταξιοδότησή τους. ΗΠΑ
Αύξηση ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης από το 65ο έτος στο 67ο έτος.

Κίνητρα παραμονής στην εργασία και αντικίνητρα (μείωση ποσού σύνταξης) για όσους αποχωρούν πρόωρα.

Μ. ΒΡΕΤΑΝΙΑ
Αύξηση ηλικίας συνταξιοδότησης των γυναικών από το 60ό στο 65ο έτος.

Εφάπαξ καταβολή χρηματικού ποσού για όσους αναβάλουν τη συνταξιοδότησή τους.

ΑΥΣΤΡΙΑ
Αύξηση κατά 1,5 έτος του ορίου ηλικίας πρόωρης συνταξιοδότησης.

Δυνατότητα συνταξιοδότησης μεταξύ 62ου και 65ου έτους.

Εξίσωση ηλικίας συνταξιοδότησης ανδρών και γυναικών.

Ποινή (μειωμένες συντάξεις) για πρόωρες αποχωρήσεις.

Το ποσό της σύνταξης υπολογίζεται ως ποσοστό στο μέσο εισόδημα του εργαζόμενου για 40 χρόνια από τα 15 καλύτερα χρόνια που ίσχυε.

ΒΕΛΓΙΟ
Εξίσωση ηλικίας συνταξιοδότησης ανδρών και γυναικών.

Αύξηση σύνταξης για όσους παραμένουν στην εργασία μετά το 62ο έτος ηλικίας.

Κίνητρα για υπαγωγή σε προγράμματα ιδιωτικής σύνταξης.

ΓΕΡΜΑΝΙΑ
Αντικίνητρα- ποινές για όσους συνταξιοδοτούνται πριν από το 65ο έτος της ηλικίας τους.

ΓΑΛΛΙΑ
Η σύνταξη υπολογίζεται ως ποσοστό του μέσου εισοδήματος των 25 καλύτερων ετών του εργαζόμενου αντί για τα 10 καλύτερα έτη που ίσχυε.

Αύξηση ελάχιστης περιόδου ασφάλισης.

ΔΑΝΙΑ
Σταδιακή αύξηση ηλικίας συνταξιοδότησης από το 65ο έτος στο 67ο έτος.

ΕΛΒΕΤΙΑ
Αύξηση ηλικίας συνταξιοδότησης γυναικών από το 62ο έτος στο 64ο έτος.

ΙΤΑΛΙΑ
Αύξηση ηλικίας συνταξιοδότησης για τους άνδρες από το 60ό στο 65ο έτος και για τις γυναίκες από το 55ο στο 60ό έτος.

Αύξηση ηλικίας πρόωρης συνταξιοδότησης ανδρών με 35ετία από το 60ό στο 62ο έτος.

Προσαρμογή ύψους συντάξεων με βάση ατομικές εισφορές.

ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ
Εξίσωση ηλικίας συνταξιοδότησης ανδρών και γυναικών (στο 65ο έτος). Μείωση συντάξεων για πρόωρες και αύξηση συντάξεων για όσους αναβάλουν τη συνταξιοδότηση. Το ποσό της σύνταξης υπολογίζεται ως ποσοστό του μέσου εισοδήματος ολόκληρου του εργασιακού βίου του εργαζόμενου αντί των 10 καλύτερων από τα 15 τελευταία χρόνια που ίσχυε.

ΙΣΠΑΝΙΑ
Μικρή αύξηση συντάξεων για παραμονή στην εργασία μετά τη συμπλήρωση του ορίου ηλικίας.

Ολλανδία:

Σχεδιασμός κατάργησης πρόωρων συντάξεων.

Οι συντάξεις των επαγγελματιών υπολογίζονται με βάση τα μέσα εισοδήματα όλης της εργασιακής περιόδου αντί για τα τελικά εισοδήματα καθενός έτους που ίσχυε.

ΣΟΥΗΔΙΑ
Το ποσό της σύνταξης υ πολογίζεται ως ποσοστό των μέσων εισοδημάτων ολόκληρου του εργασιακού βίου αντί για τα μέσα εισοδήματα των 15 καλύτερων ετών εργασίας.

ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ
Το ποσό της σύνταξης υπολογίζεται ως ποσοστό των μέσων εισοδημάτων όλου του εργασιακού βίου έναντι των μέσων εισοδημάτων των 10 τελευταίων ετών.

ΟΥΓΓΑΡΙΑ
Σταδιακή αύξηση ηλικίας συνταξιοδότησης στο 62ο έτος για άνδρες και γυναίκες από 60ό και 55ό έτος που ίσχυε, αντίστοιχα.

ΠΟΛΩΝΙΑ
Η σύνταξη υπολογίζεται ως ποσοστό του μέσου εισοδήματος όλου του εργασιακού βίου αντί για τα εισοδήματα των 10 καλύτερων ετών των τελευταίων 20 χρόνων πριν από τη συνταξιοδότηση.

ΤΣΕΧΙΑ
Σταδιακή αύξηση ηλικίας συνταξιοδότησης στο 63ο έτος.

Μείωση πρόωρων συντάξεων και αύξηση για όσους αναβάλουν τη συνταξιοδότηση.

ΣΛΟΒΑΚΙΑ
Αύξηση στο 62ο έτος ηλικίας συνταξιοδότησης για άνδρες- γυναίκες.

ΙΑΠΩΝΙΑ
Αύξηση ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης στο 65ο έτος από το 60ό.

ΝΕΑ ΖΗΛΑΝΔΙΑ
Αύξηση ηλικίας συνταξιοδότησης από το 60ό στο 65ο έτος.


Εξίσωση στα όρια ηλικίας ανδρών – γυναικών

Πολλές χώρες έχουν προχωρήσει σε εξίσωση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης ανδρών και γυναικών:

● Αρκετές χώρες, μεταξύ των οποίων και Αυστραλία, Βέλγιο, Πορτογαλία, Ηνωμένο Βασίλειο, έχουν ήδη σχεδιάσει την εξίσωση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης ανδρών και γυναικών. Με βάση τις πραγματοποιηθείσες αλλά και τις αναμενόμενες μεταρρυθμίσεις, μόνον η Ιταλία, το Μεξικό, η Πολωνία και η Ελβετία φαίνεται ότι θα εξακολουθήσουν να διατηρούν, μακροχρονίως, διαφορετικά όρια ηλικίας για τη συνταξιοδότηση των γυναικών σε σχέση με τα αντίστοιχα όρια των ανδρών.

● Η Τσεχία αποτελεί ιδιαίτερη και αξιοπρόσεκτη περίπτωση: τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης των γυναικών συναρτώνται με τον αριθμό των παιδιών που έχει γεννήσει η γυναίκα.

● Οι αντίστοιχες μεταρρυθμίσεις έχουν οδηγήσει σε αυξήσεις των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης τόσο για τους άνδρες όσο και για τις γυναίκες στην Τσεχία, την Ελλάδα (όταν έγινε η προηγούμενη μεταρρύθμιση), την Ουγγαρία, την Ιταλία, την Ιαπωνία, την Κορέα και τις ΗΠΑ.


Ποινές για πρόωρη αποχώρηση

Ποινές για όσουςαποχωρούν πρόωρα και μπόνους σε όσους παραμένουν στην εργασία, προβλέπουν τα συστήματα των άλλων χωρών:

● Στην Αυστραλία έχει εισαχθεί ως κίνητρο παραμονής στην εργασία των ηλικιωμένων ασφαλισμένων η καταβολή ενός καθορισμένου κατ΄ αποκοπήν ποσού με τη μορφή δώρου.

● Στη Φινλανδία έχει νομοθετηθεί η εφαρμογή αυξημένων πρόσθετων δεικτών αναπλήρωσης (αυξημένες συντάξεις) για τους ηλικιωμένους ασφαλισμένους που παραμένουν στην εργασία. ● Στην Ουγγαρία, όπου ίσχυαν αυξημένοι δείκτες αναπλήρωσης για τους νεώτερους ασφαλισμένους, οι δείκτες αυτοί μειώθηκαν ώστε να εξισωθούν για όλους τους ασφαλισμένους.

● Στην Αυστρία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Πορτογαλία και τις ΗΠΑ αυξήθηκαν οι μειώσεις λόγω πρόωρων συνταξιοδοτήσεων και διευρύνθηκαν οι αναλογούσες αυξήσεις λόγω παραμονής στην εργασία πέραν του νομίμου ηλικιακού ορίου συνταξιοδότησης.

Κατά την άποψη του ΟΟΣΑ, η εισαγωγή κινήτρων παραμονής στην εργασία ή αντικινήτρων πρόωρης αποχώρησης ενισχύει την οικονομική βιωσιμότητα των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, ενώ, παράλληλα, βελτιώνει και τους όρους ισότητας των ασφαλισμένων που συνταξιοδοτούνται σε διαφορετικές ηλικίες- ώστε να καθίστανται θετικά τόσο το κοινωνικό όσο και το διανεμητικό αποτέλεσμα των δημόσιων συνταξιοδοτικών συστημάτων.


Μαχαίρι στο ύψος της σύνταξης

Μείωση των συντάξεων μέσω αλλαγής του τρόπου υπολογισμού τους επήλθε στις περισσότερες χώρες. Συγκεκριμένα, πολλές χώρες έφθασαν στο σημείο να υπολογίζουν τα εισοδήματα όλου του εργασιακού βίου του εργαζομένου για τον υπολογισμό του ποσού της σύνταξης. Ως γνωστόν, η σύνταξη υπολογίζεται ως ποσοστό επί του μέσου όρου των εισοδημάτων αυτών. Και μικραίνει όσο λαμβάνονται υπόψη τα εισοδήματα των πρώτων χρόνων εργασίας που είναι χαμηλότερα.

● 7 κράτη μέλη έχουν επεκτείνει την περίοδο συνεκτίμησης των εισοδημάτων για τον υπολογισμό των συντάξεων μέχρι το 1990.

● Η Γαλλία ελάμβανε υπόψη για τον υπολογισμό των συντάξεων τα 10 καλύτερα χρόνια. Όμως, με την τελευταία μεταρρύθμιση, λαμβάνει πλέον υπόψη τα μέσα εισοδήματα των 25 καλύτερων χρόνων, με συνέπεια τη σοβαρή μείωση των συντάξεων στο Δημόσιο.

● Η Αυστρία επεκτείνει σταδιακά την ισχύουσα περίοδο των 15 καλύτερων ετών, σε περίοδο των 40 καλύτερων ετών (όπως και στην περίπτωση της Γαλλίας, αναμένεται σοβαρή μείωση των συντάξεων).

● Η Φινλανδία, η Πολωνία, η Πορτογαλία και η Σουηδία κινούνται στη σταδιακή καθιέρωση της συνεκτίμησης των εισοδημάτων στη διάρκεια ολόκληρου του εργασιακού βίου για τον υπολογισμό των συντάξεων.

● Τη μεγαλύτερη μεταβολή εντοπίζουμε στη Σλοβακία, όπου ίσχυε η συνεκτίμηση των εισοδημάτων της καλύτερης 5ετίας των τελευταίων 10 ετών. Η ρύθμιση αυτή ανετράπη σε τέτοιο βαθμό, ώστε να αντικατασταθεί με τη συνεκτίμηση των εισοδημάτων ολόκληρης της περιόδου της εργασιακής ζωής του ασφαλισμένου.

● 17 χώρες- μέλη του ΟΟΣΑ συνεκτιμούν τα εισοδήματα ολόκληρης (ή περίπου) της περιόδου της εργασιακής ζωής του ασφαλισμένου για τον υπολογισμό των συντάξεων.