Πατάει πόδι για την ενέργεια

Ένας ευρω-ρωσικός πόλεμος για την ενέργεια υποβόσκει από χθες- ενδεχομένως κι ένας ευρωπαϊκός εμφύλιος. Αιτία, οι σαρωτικές προτάσεις της Κομισιόν, οι οποίες προστατεύουν την αγορά ενέργειας από τρίτους, όπως η ρωσική Gazprom, αλλά και απαιτούν από τους ενεργειακούς τιτάνες της Ευρώπης να απαλλαγούν από τα ηλεκτρικά δίκτυα και τους αγωγούς αερίου τους.

Καλή η απελευθέρωση των αγορών και ο ανταγωνισμός που ευαγγελίζεται η Ε.Ε., όμως η Κομισιόν ανησυχεί πως η Gazprom, ο κρατικός ενεργειακός γίγαντας της Ρωσίας, και η αλγερινή εθνική εταιρεία φυσικού αερίου Sonatrach, μπορεί να επωφεληθούν από την απελευθέρωση αυτή και να αγοράσουν ενεργειακά δίκτυα σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Gazprom έχει ήδη επωφεληθεί από την πιο ανοικτή ενεργειακή πολιτική της Ε.Ε., αγοράζοντας μερίδια σε οκτώ εταιρείες που διαχειρίζονται συστήματα διανομής ενέργειας μέσα στην Ένωση. Διαθέτει μερίδιο 37,2% στην εσθονική Εesti Gas, το 48% της πολωνικής

ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Οι ξένοι όμιλοι να μη μπορούν να πάρουν τον έλεγχο ευρωπαϊκών δικτύων χωρίς να υπάρξει συμφωνία ανάμεσα στην Ε.Ε. και τη χώρα τους

Εuropolgaz και 50% μείον μία μετοχή της γερμανικής Wingas, θυγατρικής της ΒΑSF. Έχει επίσης μερίδια στη μικρότερη γερμανική VΝG, καθώς και σε λετονικές, λιθουανικές, βρετανικές και φινλανδικές εταιρείες διαχείρισης συστημάτων διανομής ενέργειας. Παράλληλα δεν υπάρχει αμοιβαιότητα, καθώς οι ευρωπαϊκές εταιρείες ελάχιστες πιθανότητες έχουν να μπουν στη ρωσική αγορά διανομής ενέργειας.

Δέχεται μομφές
Την κατάσταση αυτή επιδιώκει να αντιμετωπίσει η Επιτροπή με το σχέδιο που ανακοίνωσε χθες- και ήδη δέχεται μομφές για προστατευτισμό. Το κεντρικό μέτρο του σχεδίου είναι ο διαχωρισμός της παραγωγής ενέργειας από τα δίκτυα μεταφοράς της (αγωγούς αερίου ή γραμμές υψηλής τάσης που φτάνουν ώς την είσοδο των πόλεων). Πρόκειται για σκληρό πλήγμα για τους μεγάλους ολοκληρωμένους ομίλους, όπως οι γαλλικοί ΕDF ή GDF, ο γερμανικός ΕΟΝ ή ο ιταλικός ΕΝΙ. Η Κομισιόν λέει ότι θα προτιμούσε οι όμιλοι αυτοί να κοπούν στα δύο- σε δύο διαφορετικές εταιρείες, μία παραγωγής και μία μεταφοράς ενέργειας-, όμως προτείνει μια εναλλακτική λύση, να «μισθώσουν» το δίκτυο διανομής σε κάποιον ανεξάρτητο διαχειριστή.

Για να μη βρεθούν τελικά ωφελημένοι από το μέτρο αυτό οι μεγάλοι μη ευρωπαϊκοί όμιλοι, οι οποίοι θα εξακολουθούν να εξασφαλίζουν τόσο την παραγωγή όσο και τη μεταφορά της ενέργειας, η Επιτροπή θέλει να τους επιβάλει «αυστηρούς όρους», διευκρίνισε σε συνέντευξη Τύπου ο πρόεδρός της, ο Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο. Έτσι η Κομισιόν προτείνει ότι οι ξένοι ενεργειακοί όμιλοι δεν θα μπορούν να πάρουν τον έλεγχο ευρωπαϊκών δικτύων μεταφοράς ενέργειας χωρίς να υπάρχει διμερής συμφωνία ανάμεσα στην Ε.Ε. και τη χώρα τους. Επίσης, οι ξένοι ενεργειακοί όμιλοι θα πρέπει να βεβαιώνουν πως, όπως και οι Ευρωπαίοι ανταγωνιστές τους, δεν λειτουργούν και ως προμηθευτές ενέργειας. «Για να προστατεύσουμε την εσωτερική αγορά μας και τα οφέλη από τον διαχωρισμό (των δραστηριοτήτων μεταφοράς και παραγωγής), πρέπει να εξασφαλίσουμε πως για όλους ισχύουν οι ίδιοι κανόνες», σχολίασε ο Μπαρόζο, υπογραμμίζοντας ότι δεν πρόκειται για προστατευτισμό.

Η αντεπίθεση
Ο επικεφαλής της ισχυρής Ρωσικής Ένωσης Βιομηχάνων και Επιχειρηματιών Αλεξάντρ Σόχιν αντέκρουσε αμέσως στις προτάσεις της Κομισιόν. «Τέτοιοι περιορισμοί αντιβαίνουν στο πνεύμα της ελεύθερης αγοράς και ισοδυναμούν με κρατικό προστατευτισμό στο επίπεδο της Ε.Ε.», τόνισε. «Μπορεί να ζημιώσουν σοβαρά ρωσικές εταιρείες που θέλουν να έχουν μακροπρόθεσμα συμβόλαια με Ευρωπαίους καταναλωτές». Ο πρόεδρος της επιτροπής Διεθνών Σχέσεων της ρωσικής Βουλής (Δούμα) Κονσταντίν Κοζάτσεφ δήλωσε πως η Μόσχα πρέπει να απαντήσει «περιορίζοντας την πρόσβαση ξένων εταίρων στους αντίστοιχους στρατηγικούς τομείς της ρωσικής οικονομίας». Η Gazprom φάνηκε πάντως ψυχραιμότερη και ανακοίνωσε πως είναι «βέβαιη ότι η φωνή της θα ακουστεί» κατά τη συζήτηση των προτάσεων αυτών της Επιτροπής. Προς το παρόν, πρόσθεσε, «θα μελετήσει προσεκτικά» τα μέτρα που προτείνονται από την Κομισιόν και στη συνέχεια θα συζητήσει με τα ευρωπαϊκά όργανα που είναι αρμόδια για το θέμα.

Οι προτάσεις της Επιτροπής δέχθηκαν χθες πυρά και από τη Γερμανία, ο υπουργός Οικονομίας της οποίας Μίχαελ Γκλος δήλωσε πως είναι «πολύ επιφυλακτικός» και επέκρινε τον «υπερβολικά γραφειοκρατικό» χαρακτήρα του σχεδίου της Κομισιόν.


Ποιος φοβάται την Gazprom

Ο ΡΩΣΙΚΟΣ κρατικός γίγαντας του φυσικού αερίου:

● Απασχολεί 432.000 εργαζομένους ● Είχε πέρυσι ετήσια κέρδη 1,633 τρισεκατομμύρια ρούβλια (περίπου 50,5 δισ.

ευρώ)

● Με τρέχουσα αγοραία αξία άνω των 300 δισ. δολαρίων, είναι η τρίτη μεγαλύτερη εταιρεία στον κόσμο (μετά την Εxxon και την General Εlectric)

● Ελέγχει το 17% των παγκόσμιων αποθεμάτων φυσικού αερίου ● Εφοδιάζει την Ε.Ε. με το 25% του φυσικού αερίου που η Ένωση καταναλώνει ● Ανήκει σε ποσοστό 50,002% στη Ρωσική Ομοσπονδία ● Είναι ο αποκλειστικός προμηθευτής φυσικού αερίου της Εσθονίας, της Φινλανδίας, της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, της ΠΓΔΜ, του Μόλδοβα, της Λετονίας, της Λιθουανίας και της Σλοβακίας ● Διαθέτει έναν ιδιωτικό στρατό ● Ο πρόεδρός της, ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ, είναι επίσης ο αντιπρόεδρος της Ρωσικής Ομοσπονδίας