[ Δρόμοι ]

Ένας ξερακιανός…
… γέρος τον περίμενε για να τον ξεπροβοδίσει στην έξοδο. Ο κριτικός του μουσικού περιοδικού «Σένα» Νόρμαν Λεμπρέχτ είχε περάσει ένα ολόκληρο πρωινό με τους στρατιώτες του πήλινου στρατού της Κίνας, στον αρχαιολογικό χώρο της Σιαν, μιάμιση ώρα με το αεροπλάνο από το Πεκίνο. Χιλιάδες πήλινες μορφές σε φυσικό μέγεθος, που είχαν πλαστεί κατά διαταγή του πρώτου αυτοκράτορα για να τον συντροφέψουν στον άλλο κόσμο. Αυτό συνέβη πριν από 2.200 χρόνια. Ο Τσιν Σιουνγκντί, ο πρώτος αυτοκράτορας, αυτός που όρθωσε το μέγα Σινικό Τείχος, ήταν ένας τύραννος σχεδόν σύγχρονων διαστάσεων.

Οι πήλινοι…
… πολεμιστές του αυτοκράτορα στέκονται σε παράλληλες σειρές και καθένας τους δείχνει ξεχωριστός, με διαφορετική έκφραση, στολή και παράστημα. Άλλος κοιτάζει χαμογελαστά, άλλος κοροϊδευτικά και άλλος δείχνει μια αβάσταχτη πλήξη. Μοιάζουν σαν να είχαν ονόματα κάποτε, όπως οι πραγματικοί άνθρωποι. Στο βάθρο κάθε στρατιώτη διακρίνεται η υπογραφή του επιστάτη. Κάθε επιστάτης είχε στην επίβλεψή του δέκα τεχνίτες, που δούλευαν κάτω από το σπαθί και το μαστίγιο σαν κοινοί δούλοι. Αν ένας τεχνίτης γονάτιζε κατάκοπος ή έπεφτε άρρωστος, θανατωνόταν χωρίς έλεος. Όταν έγινε πια το θέλημα του αυτοκράτορα, «χιλιάδες τεχνίτες θάφτηκαν ζωντανοί για να μείνει για πάντα κρυφή η τοποθεσία του τάφου», γράφει το αρχαίο «Βιβλίο των Χαν». Με δυο λόγια, σε εκείνη την επίσκεψή του ο Λεμπρέχτ βρέθηκε στην ουσία μπροστά σε έναν απέραντο μαζικό τάφο επτακοσίων χιλιάδων καλλιτεχνών. Μάλιστα, σε ένα φρεσκοανοιγμένο σκάμμα διέκρινε μερικά απομεινάρια τους που περίμεναν ακόμη το χέρι του αρχαιολόγου για να ξαναπάρουν ανθρώπινη μορφή. Τα χάιδεψε τρυφερά. Τα μάτια…
… του Λεμπρέχτ έπεσαν για μια στιγμή πάνω σε έναν πήλινο πολεμιστή που στεκόταν μπροστά του. Τα δικά του μάτια τον κοιτούσαν επίμονα, τα μουστάκια του ήταν άγρια και τα χείλη του σφιγμένα. Και τότε έκανε ο Λεμπρέχτ μια τρομακτική σκέψη. Άραγε εκείνοι οι δούλοι-καλλιτέχνες δημιούργησαν τέτοια τελειότητα από φόβο μην τους πάρουν το κεφάλι ή επειδή αναζητούσαν ασυνείδητα έναν σκοπό σε εκείνη τη σύντομη ζωή τους που μπορούσαν να τους την αφαιρέσουν ανά πάσα στιγμή; Ήταν άραγε εκείνοι οι δούλοι οι ζωγράφοι ενός πρώιμου στρατοπέδου συγκέντρωσης, οι μουσικοί ενός αρχαίου Άουσβιτς; Ξαφνικά, το παρελθόν φάνηκε πολύ κοντινό, ο κόσμος πολύ μικρός και πολύ χειροπιαστή η μοίρα εκατομμυρίων ανθρώπων.

Στην έξοδο…
… ο γέρος που φύλαγε την πόρτα τού έπιασε κουβέντα και δεν έλεγε να τον αφήσει. Η διερμηνέας του Λεμπρέχτ του ψιθύρισε στο αυτί πως ήταν ένας από εκείνους που ανακάλυψαν τους πρώτους πήλινους στρατιώτες πριν από 34 χρόνια. Κάτι στο πρόσωπό του φάνηκε γνώριμο στον Λεμπρέχτ. Άραγε πού τον είχε ξαναδεί, αναρωτήθηκε. Και θυμήθηκε τότε το πρόσωπο ενός από τους πήλινους στρατιώτες στον αρχαιολογικό χώρο, ανέκφραστο και ακίνητο, απόλυτα συμβιβασμένο με τον θάνατο. Ξαφνικά, ο πήλινος πολεμιστής του αυτοκράτορα είχε πάρει σάρκα και οστά και είχε γίνει σαν έναν οποιονδήποτε άνθρωπο.