[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ] Ευρώπη και «νέα» Τουρκία

Ο ΕΚΛΟΓΙΚΟΣ θρίαμβος του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ίσως αποδειχθεί η ιστορική καμπή στη διαμόρφωση της σύγχρονης Τουρκίας. Ίσως δηλαδή η Τουρκία «κλείσει» οριστικά το κεφάλαιο του Ατατουρκισμού και της κυριαρχίας του στρατού (ως θεματοφύλακα του Ατατουρκισμού)

στο πολιτικό σύστημα και «περάσει» σε ένα γνήσιο, κανονικό δημοκρατικό σύστημα δυτικού τύπου.

Θα πρόκειται για επίτευγμα με ευρύτερη πολιτική σημασία και συνέπειες. Η συνύπαρξη Ισλάμ και δημοκρατίας, μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της εποχής, θα έχει στην περίπτωση της Τουρκίας ένα ιδιαίτερα καλό παράδειγμα για αντιγραφή και απομίμηση. Μια δημοκρατική Τουρκία αντιπροσωπεύει βεβαίως έναν θετικό παράγοντα για τη σταθερότητα, τη συνεργασία και την ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής. Και οπωσδήποτε μια δημοκρατική Τουρκία αποτελεί μια πολύ «καλύτερη κατάσταση» για την Ελλάδα από κάθε άποψη, έστω κι αν η κατάσταση αυτή δεν σημαίνει αναγκαίως και την αυτόματη επίλυση των διμερών προβλημάτων. Η Τουρκία θα πρέπει τώρα να αντιμετωπίσει τις τρεις αλληλοεξαρτώμενες και αλληλοτροφοδοτούμενες προκλήσεις:

(α) την πρόκληση της εθνικής συγκρότησης/ ολοκλήρωσης με τρόπο περιεκτικό σε ό,τι αφορά τις διάφορες μειονότητες (κυρίως Κούρδοι), (β) την πρόκληση του πλήρους εκδημοκρατισμού/ εκσυγχρονισμού της κοινωνίας και (γ) την πρόκληση του εξωτερικού προσανατολισμού της χώρας. Η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί, ως γνωστόν, τον κύριο στόχο για τον εξωτερικό προσανατολισμό της Τουρκίας. Και η εκλογική επιτυχία του Ερντογάν θα θέσει την Ευρωπαϊκή Ένωση μπροστά σε δύσκολα διλήμματα. Η νίκη του Ερντογάν μπορεί να σημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι η Τουρκία θα συνεχίσει τη διαδικασία μεταρρυθμίσεων για την εκπλήρωση όλων των προϋποθέσεων πλήρους ένταξης. Έτσι όμως αφαιρείται ένα ισχυρό επιχείρημα από τους αντιπάλους της τουρκικής ένταξης στην Ε.Ε. και ιδιαίτερα τη Γαλλία του Ν. Σαρκοζί. Με άλλα λόγια, η Ένωση δεν (θα) μπορεί να σταματήσει την ενταξιακή πορεία με το επιχείρημα ότι η Τουρκία δεν πληροί τις προϋποθέσεις. Θα πρέπει επομένως να αποσαφηνίσει θέσεις και στρατηγική στη βάση άλλων επιχειρημάτων. Και οποιοδήποτε αξιόπιστο επιχείρημα συνηγορεί υπέρ της ένταξης της Τουρκίας, αφού βεβαίως προηγουμένως η Ένωση αποκτήσει τη θεσμική ικανότητα αποδοχής της.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.