Υποψήφιος Νεοελληνική Γλώσσα

Από τα στερεότυπα στα «αυτονόητα»
Οποτεδήποτε γίνεται διαδήλωση/πορεία στην Αθήνα ή αλλού, δεν υπάρχει περίπτωση να μην ακούσουμε/διαβάσουμε την έκφραση οι γνωστοί-άγνωστοι. Όπως, λοιπόν, μπορεί κανείς να προβλέψει με μαθηματική ακρίβεια ότι στο τέλος της πορείας θα γίνουν και κάποια-μεγαλύτερα ή μικρότερα- επεισόδια, μπορεί να είναι και σίγουρος ότι θα ακούσει για μια ακόμη φορά να γίνεται λόγος για τους γνωστούς-άγνωστους που τα προκάλεσαν. Φαίνεται ότι η φράση άρεσε και αρέσει τόσο πολύ στους δημοσιογράφους (εδώ που τα λέμε δεν είναι και άσχημη), ώστε έχει εξελιχθεί πια σε αναντικατάστατο καρύκευμα των σχετικών ρεπορτάζ και αναλύσεων. Σε ανάλογες περιπτώσεις-αλλά όχι μόνο- χρησιμοποιείται επίσης η έκφραση «συνελήφθησαν οι συνήθεις ύποπτοι», η οποία φαίνεται ότι επίσης συγκαταλέγεται πια στα must κάθε ρεπόρτερ, συντάκτη ή αναλυτή που σέβεται το όνομά του.

Οποτεδήποτε, επίσης, υπάρχει αναφορά στη Θεσσαλονίκη, ο/η δημοσιογράφος δεν παραλείπει να μας υπενθυμίσει ότι πρόκειται για την κατεξοχήν ερωτική πόλη. Τώρα, τι ακριβώς σημαίνει αυτό ή πόθεν προκύπτει, μην το ψάχνετε. Άλλωστε, είπαμε: καλό κλισέ είναι αυτό για το οποίο δεν διερωτάται ποτέ κανείς, αυτό που θεωρείται «αυτονόητο». Όσο για την ουσία της φράσης, όρεξη να υπάρχει, και όλες οι πόλεις, δόξα τω Θεώ, ερωτικότατες είναι.

Άσε πια εκείνη η έρμη η μεταπολίτευση, της οποίας το τέλος έχω ακούσει να αναγγέλλεται και να εξαγγέλλεται καμιά τριανταριά φορές. Κάθε λίγο και λιγάκι, κάποιος βαθυστόχαστος αναλυτής δεν παραλείπει να φωτίσει το θέμα από μια νέα σκοπιά, τη δική του, ώστε να μας αποδείξει ότι, αυτή ειδικά τη φορά, μπορούμε «οριστικά» να μιλάμε για το τέλος της μεταπολίτευσης. Πρόχειρα, θα μπορούσα να θυμηθώ αναλύσεις που το τοποθετούν στο 1977, στο 1980, στο 1981, στο 1989, στο 1993, στο 1996, στο 2000… και έχει ο Θεός. Μια λύση θα ήταν, πάντως, να κηρυχθεί κάποτε επισήμως, από δεν ξέρω κι εγώ ποιον φορέα, το «τέλος της μεταπολίτευσης». Αλλιώς, με βλέπω να παίρνω μαζί μου στον τάφο την απορία αν τέλειωσε ή όχι και, αν ναι, πότε ακριβώς.

Τελευταίο, αλλά δυστυχώς διόλου αμελητέο (αντιθέτως, πιο σοβαρό απ’ όλα τα προηγούμενα, θα έλεγα). Στα ελληνικά ΜΜΕ η λέξη Τουρκία και τα παράγωγά της συνοδεύονται σχεδόν πάντοτε και περίπου αυτονόητα από τη λέξη πρόκληση… και τα παράγωγά της. Διαβάζουμε, λοιπόν, και ακούμε καθημερινά: «προκαλεί πάλι η Τουρκία» (απαντά και στην παραλλαγή «προκαλεί πάλι η Άγκυρα»), «οι τουρκικές προκλήσεις στο Αιγαίο», «η εγγενής τουρκική προκλητικότητα» (υπάρχει και στις παραλλαγές «ο εγγενής τουρκικός επεκτατισμός», ή «η εγγενής τουρκική επιθετικότητα»), «προκλητικοί και πάλι οι Τούρκοι» (είτε πρόκειται για το FΙR και τα χωρικά ύδατα, είτε για την επικείμενη αναμέτρηση με τη Γαλατά Σαράι ή την Εφές Πίλσεν), «προκλητικές δηλώσεις των Τούρκων στρατηγών», κ.λπ., κ.λπ. Με λίγα λόγια, αν θέλεις να συμπλέεις και να συμβαδίζεις με το «κοινό αίσθημα», μην ξεχνάς ποτέ να προσθέτεις ένα παράγωγο της λέξης πρόκληση όταν μιλάς ή γράφεις για την Τουρκία και τους Τούρκους. Ομως, μήπως το «κοινό αίσθημα» και η «κοινή γνώμη», που ωθούν στη χρησιμοποίηση του συγκεκριμένου στερεότυπου, διαμορφώνονται ακριβώς από τις «αυτονόητες» αυτές διατυπώσεις; Λέω, μήπως; ” Ανδρέας Παππάς (διασκευασμένο άρθρο) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
1.Να σχολιάσετε το ύφος του κειμένου με βάση τις γλωσσικές επιλογές του αρθρογράφου αλλά και το περιεχόμενο.

2. Εξαγγέλλεται, συγκαταλέγεται, προβλέψει, υπενθυμίζει, παραλείπει: να γράψετε μία πρόταση με ένα ομόρριζο ουσιαστικό που θα προκύπτει από κάθε σύνθετο ρήμα από τα παραπάνω.

3. Ποιος είναι κατά τη γνώμη σας ο ρόλος της ερώτησης στον επίλογο του κειμένου;

4. Σύμφωνα με τον αρθρογράφο δεν είναι μάλλον η «κοινή γνώμη» που δημιουργεί τα στερεότυπα, αλλά τα στερεότυπα που διαμορφώνουν την «κοινή γνώμη». Σε ένα δικό σας άρθρο (550-600 λέξεων) να παρουσιάσετε τους κινδύνους που εγκυμονούν τα στερεότυπα για την ελευθερία της σκέψης και να προτείνετε τρόπους απαλλαγής από τα σύγχρονα αυτά πνευματικά δεσμά.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
1. Το κείμενο έχει ύφος γλαφυρό, χαριτωμένο και επεξεργασμένο. Έντονη είναι η ειρωνεία σε αρκετά σημεία (π.χ. 3η παρ/φος: άσε πια τριανταριά φορές) καθώς και το χιούμορ (π.χ. 2η παρ/φος: όσο για την ουσία ερωτικότατες είναι). Πετυχαίνει ένα συνδυασμό λαϊκών εκφράσεων με ξενικές αλλά και λόγιες (π.χ. εδώ που τα λέμε, καρύκευμα, must, δόξα τω θεώ, η έρμη η μεταπολίτευση, πόθεν) Τα παραδείγματα που αναφέρει είναι οικεία σε όλους σχεδόν τους αναγνώστες εφημερίδων ή τηλεθεατές ειδησεογραφικών δελτίων, επιλεγμένα από την καθημερινότητα. Διατηρεί, έτσι, έντονο το ενδιαφέρον του αναγνώστη και τον βοηθά να διαβάσει το άρθρο με ευχαρίστηση.

2. Εξαγγέλλεται| αγγελία: είναι υποχρεωτική η αγγελία μέλλοντος γάμου στις εφημερίδες. Συγκαταλέγεται| συλλογή: η συλλογή τηλεκαρτών είναι ιδιαίτερα πρωτότυπη και ενδιαφέρουσα.

Προβλέψει| αβλεψία: το λάθος στην άσκηση ήταν καθαρά θέμα αβλεψίας και όχι ελλιπούς μελέτης.

Υπενθυμίζει| ενθύμιο: θα ήθελα πολύ να έχω ένα ενθύμιο από το μοναδικό ταξίδι μου στην Αυστραλία.

Παραλείπει| λείψανο: η αρρώστια του τον έκανε αδύνατο και ωχρό, σα λείψανο 3. Στον επίλογο εμπεριέχεται ουσιαστικά η βαθύτερη σκέψη, η κεντρική ιδέα του άρθρου. Ο συγγραφέας την αφήνει εσκεμμένα στην τελευταία περίοδο και υπό μορφή ερωτήματος, ώστε να οδηγήσει τον αναγνώστη στην απάντηση μέσα από τον προβληματισμό και την κριτική. Πρόκειται ουσιαστικά, για ένα ρητορικό ερώτημα, το οποίο πιθανότατα να μην περίμενε ο αναγνώστης στο τέλος του άρθρου και μάλιστα μετά από ένα ευχάριστο και «ελαφρύ» περιεχόμενο. Η εμφατική θέση αυτού του ρητορικού ερωτήματος (στο τέλος του επιλόγου) ενισχύει την περιεχόμενη ιδέα και τονίζει το βασικό προβληματισμό του αρθρογράφου.

4. Στερεότυπα: κίνδυνος για την ελευθερία της σκέψης 1 Θέτουν εμπόδια στην έρευνα της αλήθειας 2 Εμποδίζουν τη λογική σκέψη, οι ιδέες θεμελιώνονται σε αυθαίρετα συμπεράσματα 3 Κάνουν τον άνθρωπο φανατικό, αντικοινωνικό και ανελεύθερο 4 Οδηγούν στη μισαλλοδοξία, το δογματισμό και την εμπάθεια 5 Αποκρύπτουν την πραγματικότητα (κοινωνική, πολιτική)

Τρόποι απαλλαγής:

1 Παροχή ανθρωπιστικής παιδείας 2 Καλλιέργεια κριτικού πνεύματος 3 Αντικειμενική, γνήσια ενημέρωση 4 Άρση κοινωνικών ανισοτήτων 5 Καλλιέργεια κοινωνικής συνείδησης

ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΙΜΕΛΗΘΗΚΕ Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΟΡΜΗ – ΠΑΤΡΑ