[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ] Πόση Ευρώπη θέλουμε;

Η ΕΥΡΩΠΗ (Ευρωπαϊκή ΈνωσηΕ.Ε.) έκανε ένα, αν και αμφιλεγόμενο, βήμα για βαθύτερη θεσμική ενοποίηση. Από το αποτυχόν Ευρωπαϊκό Σύνταγμα θα προκύψει μια νέα συνθήκη που θα συμβάλει, έστω και σε περιορισμένο βαθμό, στην αποτελεσματικό- τητα της Ένωσης. Η Ελλάδα υποστήριξε τη διαδικασία αυτή. Αλλά, ενώ η Ευρώπη έκανε κάποια βήματα για βαθύτερη ενοποίηση, η ελληνική κοινωνία φαίνεται να κάνει βήματα απομάκρυνσης από την Ευρώπη, να υποστηρίζει λιγότερη ενοποίηση, να εμφανίζεται ότι θέλει «λιγότερη Ευρώπη». Αυτές τουλάχιστον είναι οι διαπιστώσεις του τελευταίου Ευρωβαρόμετρουτης περιοδικής δηλαδή έρευνας κοινής γνώμης που διεξάγει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Έτσι το ποσοστό υποστήριξης προς το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα φθάνει σήμερα στην Ελλάδα στο 61%, ενώ ο μέσος όρος της Ένωσης έχει ανέβει στο 66%. Σε σχέση με το περασμένο φθινόπωρο η υποστήριξη υποχώρησε στην Ελλάδα κατά 11 ποσοστιαίες μονάδες (ήταν 72%), όταν η γενικότερη τάση στις υπόλοιπες χώρες- μέλη της είναι αυξητική. Η υποστήριξη προς τη διαδικασία της διεύρυνσης της Ένωσης (με τις χώρες των Δ. Βαλκανίων και την Τουρκία) σημειώνει επίσης τη μεγαλύτερη υποχώρηση (15 μονάδες) στην Ελλάδα από οποιαδήποτε άλλη χώρα- μέλος: από 71% το περασμένο φθινόπωρο έπεσε στο 56% (αν και πάνω από το μέσο όρο της Ένωσης- 49%). Ακόμη το ποσοστό των Ελλήνων που έχουν «θετική εικόνα» για την Ένωση μειώθηκε κατά 7 ποσοστιαίες μονάδες- από 58% το φθινόπωρο έπεσε στο 51%. Και όλες αυτές οι πτωτικές τάσεις στους δείκτες φιλοευρωπαϊσμού καταγράφονται τη στιγμή που το 75% των Ελλήνων θεωρεί ότι η Ελλάδα «ωφελήθηκε» από τη συμμετοχή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το φαινόμενο επομένως είναι τόσο παράδοξο όσο και εξόχως ανησυχητικό.

Ίσως βεβαίως να είναι και συγκυριακό. Αλλά οπωσδήποτε χρειάζεται η προσεκτική αντιμετώπιση και διαχείρισή του. Θα αποτελούσε σημαντικό πολιτικό πρόβλημα εάν τελικά εδραιωνόταν χάσμα ανάμεσα σ΄ αυτό που προβάλλει η πολιτική ηγεσία της χώρας ως ευρωπαϊκή πολιτική («βαθύτερη ενοποίηση», «περισσότερη ενοποίηση») και στην κοινωνία, η οποία φαίνεται να κινείται προς ευρωσκεπτικιστικές ατραπούς.

Ο Π. Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.