[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Το ένα τρίτο είναι ακόμα ζωντανό

Ένας πυροσβέστης εμφανίστηκε στην τηλεόραση. Λυπάμαι που δεν τον είδα ξανά. Λυπάμαι που δεν άκουσα τη φωνή του να επαναλαμβάνει: «Ξέρετε, δεν κάηκε όλη η Πάρνηθα. Το ένα τρίτο της Πάρνηθας έχει μείνει ζωντανό!».

Και λοιπόν θα μου πείτε, τι σημασία έχουν αυτά τα λόγια, γιατί τους αποδίδεις τέτοια σημασία;

Ναι, έγινε η καταστροφή. Ουδείς το αρνείται. Και από τις πιο συγκλονιστικές στιγμές στη Βουλή ήταν όταν έγινε δεκτή η πρόταση του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης για την τήρηση ενός λεπτού σιγής. Ομόφωνα δεκτή. Κι εδώ δεν χωρέσανε οι τόσο περιττές αυτή τη στιγμή αντιπαραθέσεις και αλληλοκατηγορίες. Εδώ έφτασε ο θάνατος για να οριοθετήσει και να επιβάλει τη δική του μη διαπραγματεύσιμη σοβαρότητα. Εδώ επαληθεύεται το «toute perte est limitee par la mort» «κάθε απώλεια περιορίζεται από το γεγονός του θανάτου». (Όπου απώλεια βάλε: απώλεια ψήφων, αξιοπιστίας, επικείμενης νίκης στις εκλογές κ.λπ.)

Ενός λεπτού σιγή λοιπόν. Και ας μην ενδώσουμε στον κυνισμό και το δούμε ως μια «τζάμπα συναίνεση». Δεν είναι ο θρήνος μόνο για τους δύο νεκρούς, για την οικολογική καταστροφή. Είναι ο θρήνος γι΄ αυτήν τούτη τη ζωή μας. Ζωή προοδευμένη, εξελιγμένη, καταναλωμένη (οι νεολογισμοί αβίαστα φτιάχνονται). Ζωή μη αναδασωμένη. Θρήνος για μια ζωή που θυμίζει Πάρνηθα στην αρχή του καλοκαιριού, δηλαδή μοιραία και αναπότρεπτη καταστροφή για ό,τι έχει απομείνει μέχρι το τέλος του καλοκαιριού. Θρήνος για το ξεψυχισμένο ελάφι.

Θρήνος γιατί το ελάφι αυτό, αλλά και ο δολοφόνος του, είμαστε εμείς οι ίδιοι. Και αυτή είναι ίσως η πιο τραγική αντίφαση. Δράστης και θύμα της καταστροφής όλοι εμείς οι ίδιοι. Όμως αυτό το «όλοι εμείς οι ίδιοι» στηρίζεται σε μια καταχρηστική γενίκευση που ίσως να είναι και λανθασμένη και επικίνδυνα ισοπεδωτική.

Εκεί που νιώθεις να παραδίδεσαι άνευ όρων

ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΡΗΝΟΣ

μόνο για τους δύο νεκρούς, για την οικολογική καταστροφή. Είναι ο θρήνος γι΄ αυτήν τούτη τη ζωή μας

στην αγκαλιά της κατάθλιψης, στην κατάθλιψη που ως μητέρα της αναγνωρίζει την απώλεια, και τι μεγαλύτερη απώλεια από αυτή που ζούμε; Απώλεια που μυρίζει στάχτη και αποκαΐδια και συνδέεται με τα θλιμμένα σκοτεινά νεκρά μάτια ενός εξαίσιου ελαφιού, εκεί λοιπόν «ως διά μαγείας» προβάλλει στη μικρή οθόνη ο πυροσβέστης που μας θυμίζει το ένα τρίτο της ζωντανής Πάρνηθας. Και η μικρή οθόνη αναλαμβάνει για μια ακόμη φορά τον ρόλο της του πανίσχυρου ανώνυμου παιδαγωγού, ικανού να παράγει και να αναπαράγει όνειρα ευτέλειας αλλά και μεγαλοσύνης.

Τι κάνουν τα λόγια αυτά του ανώνυμου πυροσβέστη; Πόσο κονιορτοποιούν σε σημασία τα μεγάλα, τα παχιά, τα δημόσια λόγια; Τι μας λένε;

Την ξεχασμένη και τόσο πολύ κακοποιημένη τιμή της ελπίδας φέρνουν στο προσκήνιο. Μας λένε, μαζί με το στοίχημα του Πασκάλ, πως αξίζει να στοιχηματίσουμε στην ύπαρξη του Θεού. Με άλλα λόγια αξίζει να στοιχηματίσουμε στο ένα τρίτο της σωσμένης Πάρνηθας. Αξίζει να δεχτούμε ότι το ένα τρίτο υπάρχει ακόμα και να εστιαστούμε σε αυτό. Είναι αλήθεια, είμαστε καταδικασμένοι να είμαστε αισιόδοξοι. Είναι αλήθεια, μαζί με τον Καμύ, αξίζει να φανταστούμε τον Σίσυφο ευτυχισμένο. Είναι αλήθεια ότι η ζωή δεν είναι ποτέ ούτε τόσο όμορφη, ούτε τόσο άσχημη όσο τη φανταζόμαστε, είναι όμως το μόνο που έχουμε. Και σε αυτό το μόνο που έχουμε αξίζει να σταθούμε με δέος και περισυλλογή. Το έργο δεν τελειώνει εδώ! Όχι, το έργο δεν τελειώνει όπως τελειώνουν οι «Μαριονέτες» του Μπέργκμαν, με τη φράση «όλοι οι δρόμοι είναι κλειστοί». Το ένα τρίτο της Πάρνηθας είναι ακόμα ζωντανό!

Ας μείνουμε για την ώρα σε αυτό και στα συμπαραδηλούμενά του. Ας απομακρυνθούμε από τους απαισιόδοξους που μπορεί να κερδίζουν τις προβλέψεις αλλά- τι να το κάνεις;- χάνουν πάντα στη ζωή. Ακούγεται αφελές και παιδικό να το πεις, όμως τολμώ και το λέω, «είναι στο χέρι μας». Όπως ακριβώς και η πιο μεγάλη παραφροσύνη αφήνει στο άτομο ανέγγιχτα ψήγματα υγείας, πάνω στα οποία δοκιμάζεται η έκβαση από την παραφροσύνη και η δυνατότητα της θεραπείας, έτσι κι εδώ αξίζει να μιζάρουμε σε αυτά τα ψήγματα υγείας που υπάρχουν, που δεν μπορεί παρά να υπάρχουν!

Το ένα τρίτο της Πάρνηθας είναι ακόμα ζωντανό!

H Φωτεινή Τσαλίκογλου είναι καθηγήτρια στο Τμήμα Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου.