[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Και το όνομα αυτής «Στενώπη»

Μετά την τελευταία Σύνοδο και την ύστατη «συμφωνία» των Βρυξελλών κάποιοι έβγαλαν στεναγμούς ανακούφισης επειδή η «Ευρώπη δεν σταμάτησε». Μα το μόρφωμα αυτό που λέγεται Ευρώπη δεν σταματά ποτέ: φτιάχτηκε για να διαρκέσει κόντρα στα ίδια του τα αποτελέσματα και έχει μετατρέψει σε τέχνη την παρουσίαση των πλάγιων βημάτων ως «μικρών» και της έλλειψης τόλμης ως «ψυχραιμίας». Το πρόβλημα είναι ότι κάποια στιγμή τα περιθώρια στενεύουν και η ώρα της επιλογής, όσο κι αν αναβάλλεται, έρχεται. Και η επιλογή που έκανε αυτές τις μέρες η Ευρωπαϊκή Ένωση σε σχέση με το θεσμικό της μέλλον ήταν να στενέψει αμετάκλητα τους ορίζοντές της.

Οι οπαδοί του μισογεμάτου ποτηριού κρατούν από τον επώδυνο συμβιβασμό των Βρυξελλών την αποφυγή του μπλοκαρίσματος και τη διατήρηση των βασικότερων καινοτομιών που περιείχε η και επισήμως ενταφιασθείσα πλέον Συνταγματική Συνθήκη. Θα μου επιτραπεί να παρατηρήσω ότι μια τέτοια αντιμετώπιση θυμίζει κάποιον που έχασε και τα δυο του μάτια και πανηγυρίζει γιατί συνεχίζει να ακούει. Γιατί τι μεγαλύτερο- και πρακτικότερο – μπλοκάρισμα θα μπορούσε να υπάρξει από την αντικατάσταση ενός- ατελούς, ασφαλώς- κειμένου, αλλά ενός (1) κειμένου με πολιτική στόχευση, εσωτερική συγκρότηση και δυνατότητα να γίνει κατανοητό, από ένα συνονθύλευμα διατάξεων- γιατί αυτό είναι η νέα Συνθήκη, ή μάλλον οι νέες Συνθήκες- οι οποίες συμπληρώνονται αλληλοαναιρούμενες, παραπέμπουν στους εαυτούς τους και στις υποσημειώσεις των κρυμμένων εαυτών τους και τελικά είναι αδύνατο να διαβαστούν, να ερμηνευθούν και να συλληφθούν στην ολότητά τους.

Και για ποιες καινοτομίες να χαρούμε όταν, για πρώτη φορά σε αυτό το επίπεδο, αμφισβητήθηκαν ανοικτά τα ίδια τα θεμέλια

ΣΤΟ ΟΝΟΜΑ

της προόδου, η Ευρώπη γύρισε, από πλευράς δυναμικής, στην εποχή πριν από την Ενιαία Πράξη

του λεγόμενου «κοινού ευρωπαϊκού πολιτισμού»- που δεν είναι άλλα από τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ομώνυμη Χάρτα που τα συγκροτούσε σε σύστημα- και όταν ξανάνοιξαν οι πληγές, για την επούλωση ακριβώς των οποίων υποτίθεται ότι δημιουργήθηκε η Ενωμένη Ευρώπη: ο εθνικισμός κι ο πόλεμος. Από τη μία οι λεονταρισμοί όλων των ηγετών- και όχι μόνο των Βρετανών- προς το εθνικό τους ακροατήριο («κοίταξε τι κατάφερα για σένα, λαέ μου, παίρνοντάς το από τους άλλους») κι από την άλλη η μνημειώδης πολωνική δήλωση- που δεν έτυχε ανάλογου συμβολισμού απάντησης- περί ειδικής μεταχείρισης στη λήψη των αποφάσεων λόγω προσμέτρησης των θυμάτων του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, είναι αποκαλυπτικές ενός πνεύματος πολιτικής και ιδίως ψυχικής υποχώρησης, μπροστά στο οποίο το τέλος του «ευρωπαϊκού συνταγματισμού» μοιάζει σχεδόν με παρωνυχίδα.

Το χειρότερο είναι ότι αυτές οι εξελίξεις συντελέστηκαν στο όνομα «των λαών της Ευρώπης» και ως απότοκο της ομόφωνης διαπίστωσης περί «δημοκρατικού ελλείμματος» της Ένωσης. Η απάντηση που δόθηκε στα αιτήματα του ανοίγματος, της απογραφειοκρατικοποίησης, της συμμετοχής ήταν η υποχώρηση της πολιτικής μπροστά στην τεχνική των αποφάσεων, η εκπόνηση εντελώς ακατάληπτων και στεγνών κειμένων που θα δημιουργήσουν ορδές νέων «ειδικών», το οριστικό κλείσιμοπριν καν ανοίξει- του «ευρωπαϊκού δημόσιου χώρου». Στο όνομα της προόδου, η Ευρώπη γύρισε, από πλευράς δυναμικής, στην εποχή πριν από την Ενιαία Πράξη. Η ήττα όσων θεωρούν- θεωρούσαν;- την Ευρώπη πολιτικό και όχι τεχνοκρατικό σχέδιο είναι σημαντική και είναι κυρίως, πρέπει να το πούμε, ήττα της ευρωπαϊκής Αριστεράς: αυτή ήταν που χαμήλωσε τις φιλοδοξίες της, νέ(κ)ρωσε τις αρχές της, έχασε την ομοιογένειά της, εγκατέλειψε την παιδαγωγική της αποστολή και φλέρταρε- φλερτάρειμε την πιο δεξιά αντίληψη που υπάρχει, την παρουσίαση του «όχι» ως ενός «καλύτερου ναι» και την αντικατάσταση του «άλλου δρόμου» από τον «μέσο δρόμο».

Ο συνταγματολόγος Κ. Μποτόπουλος είναι μέλος του Εθνικού Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ