Χρήμα / Κόσμος

Η αυτοκρατορία αντεπιτίθεται

Σε πανίσχυρους παίκτες στη διεθνή ενεργειακή σκακιέρα, κοιτάζοντας στα μάτια κολοσσούς όπως η Εxxon Μobil και η Chevron, φιλοδοξούν να αναδειχτούν οι ρωσικές εταιρείες Gazprom και Rosneft (που έχουν στενές σχέσεις με το πολιτικό κατεστημένο της Μόσχας).

Έπειτα από συνεχείς πιέσεις της ρωσικής κυβέρνησης, η βρετανική ΒΡ συμφώνησε να πουλήσει πίσω στην Gazprom ένα από τα μεγαλύτερα κοιτάσματα φυσικού αερίου στη Σιβηρία που είχε αγοράσει πρόσφατα.

Στο «σφυρί» βγήκε το 62,8% που κατείχε η ΤΝΚ- ΒΡ, η εταιρεία η οποία είχε συσταθεί για την εκμετάλλευση του κοιτάσματος Κovykta, το οποίο εκτιμάται ότι έχει αποθέματα περίπου δύο τρισεκατομμυρίων

Το 10% των εσόδων της ΒΡ προέρχονται από τις δραστηριότητές της στη Ρωσία

κυβικών μέτρων φυσικού αερίου, όσο δηλαδή καταναλώνει ολόκληρος ο πλανήτης μέσα σε έναν ολόκληρο χρόνο!

Χωρίς μεσάζοντες
Η Gazprom συμφώνησε να αγοράσει τα δικαιώματα χρήσης του κοιτάσματος έναντι ποσού που αναμένεται να φτάσει τα 900 εκατ. δολάρια. Επίσης, η ρωσική εταιρεία πέτυχε να εξασφαλίσει συμφωνία για να επενδύσει από κοινού με την ΒΡ τρία δισ. δολάρια για τη διακίνηση φυσικού αερίου στην Ευρώπη και την Ασία. Πρόκειται για μεγάλη επιτυχία των Ρώσων, οι οποίοι αναζητούσαν πάντοτε τρόπο να βάλουν πόδι στην αγορά ενέργειας στην Ευρώπη και την Ασία, πουλώντας ενέργεια απευθείας στους καταναλωτές χωρίς να παρεμβάλλονται μεσάζοντες.

Οι διαπραγματεύσεις ήταν σκληρές και η ΒΡ αναγκάστηκε να πουλήσει τα δικαιώματα εκμετάλλευσης στο κοίτασμα Κovykta, όταν οι ρωσικές αρχές απείλησαν ότι θα ανακαλέσουν τη σχετική άδεια. Όπως δείχνει ξεκάθαρα η συμφωνία αυτή, η Ρωσία ακολουθεί πολιτική αυστηρού ελέγχου στα ενεργειακά της αποθέματα, τα οποία δεν θέλει σε καμιά περίπτωση να βρίσκονται στα χέρια Ευρωπαίων ή Αμερικανών.

Για τον λόγο αυτό, η Μόσχα θέλει οι ξένες εταιρείες να μην έχουν τον έλεγχο ενεργειακών ομίλων που εκμεταλλεύονται κοιτάσματα πετρελαίου ή φυσικού αερίου και δραστηριοποιούνται σε ρωσικό έδαφος. Αντίθετα, η ρωσική κυβέρνηση θέλει τον έλεγχο στα κοιτάσματα να τον έχουν οι εταιρείες που ελέγχονται απευθείας από τη Μόσχα, δηλαδή η Gazprom σε ό,τι αφορά το φυσικό αέριο και η Rosneft σε ό,τι αφορά το πετρέλαιο.

Διεθνής επέκταση
Αναλυτές επιμένουν πως η ΒΡ πούλησε με το ζόρι τα δικαιώματά της στο κοίτασμα Κovykta. «Είναι ξεκάθαρο ότι η ΒΡ είναι χαμένη από τη συμφωνία», λέει ο επικεφαλής της Frontier Strategy Group, εταιρείας που ειδικεύεται στην ανάλυση πολιτικού κινδύνου, Αlex Τurkeltaub. Ο ίδιος μάλιστα επεσήμανε ότι η ΒΡ δεν είχε ανάγκη να συνεργαστεί με την Gazprom για επενδύσεις εκτός Ρωσίας, ενώ αντίθετα η ρωσική εταιρεία έχει να ωφεληθεί σημαντικά από τη συμφωνία αυτή.

Ο εξαναγκασμός ουσιαστικά της ΒΡ να πουλήσει τα δικαιώματα εκμετάλλευσης στο κοίτασμα της Σιβηρίας δείχνει τον διακαή πόθο των Ρώσων όχι μόνο να ελέγξουν απόλυτα τα ενεργειακά τους αποθέματα, αλλά και να δουν τις εταιρείες τους να επεκτείνονται διεθνώς. Δεν κρύβουν άλλωστε ότι στρατηγικός στόχος της Gazprom είναι να αναδειχτεί σε παίκτη της αγοράς ενέργειας και να μπορεί να ανταγωνίζεται στα ίσια πανίσχυρους «αντιπάλους» της, όπως είναι η Εxxon Μobil και η Chevron.

Προηγήθηκαν άλλες
Η περίπτωση της περιπέτειας της ΒΡ στη Ρωσία δεν είναι η μοναδική. Το περασμένο φθινόπωρο η αγγλο-ολλανδική Royal Dutch Shell και δύο εταιρείες από την Ιαπωνία αναγκάστηκαν να πουλήσουν- πάλι στην Gazprom- τα δικαιώματα εκμετάλλευσης φυσικού αερίου και πετρελαίου από το κοίτασμα Sakhalin ΙΙ, αξίας 20 δισ. δολαρίων. Η Shell αναγκάστηκε να συμφωνήσει στην πώληση, όταν ρωσικές κρατικές υπηρεσίες απείλησαν να επιβάλουν πρόστιμο για μόλυνση του περιβάλλοντος. Το θέμα διευθετήθηκε αμέσως μόλις μπήκε στο παιχνίδι η Gazprom. Στην περίπτωση του πεδίου Κovytka, το ρωσικό υπουργείο Φυσικών Πόρων κατηγόρησε την κοινοπραξία ΤΝΚ- ΒΡ ότι δεν εκμεταλλεύεται όσο αποδοτικά θα έπρεπε το κοίτασμα. Η ΤΝΚ- ΒΡ είχε απαντήσει ότι δεν υπήρχε νόημα να εκμεταλλευτεί το κοίτασμα, αφού δεν μπορεί να διακινήσει στην αγορά το φυσικό αέριο που εξορύσσεται. Τότε η Gazprom, που έχει το μονοπώλιο στη διακίνηση φυσικού αερίου στη Ρωσία, είχε αρνηθεί να διαπραγματευθεί τη μεταφορά και πώληση φυσικού αερίου από το κοίτασμα αυτό σε άλλες χώρες, όπως η Κίνα. Η αναλύτρια της αγοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου στην τράπεζα UralSib της Μόσχας, Υevgenia Μ. Dyshyuk, εκτιμά ότι η αξία των κοιτασμάτων στο πεδίο Κovykta ανέρχεται σε περίπου 2 δισ. δολάρια. Άλλοι όμως αναλυτές εκτιμούν ότι η αξία των κοιτασμάτων είναι πολύ υψηλότερη και φτάνει ακόμη και τα 20 δισ. δολάρια.


Ποια είναι η Gazprom

Η μεγαλύτερη εταιρεία φυσικού αερίου στον κόσμο 17% των παγκόσμιων αποθεμάτων και 60% των ρωσικών αποθεμάτων αερίου ελέγχονται από την Gazprom 32 χώρες αγοράζουν αέριο της εταιρείας 47,03 δισ. € ο τζίρος της το 2006 9,9 δισ. € καθαρά κέρδη το 2006 432.000

είναι οι εργαζόμενοί της
Ινδία- Βραζιλία κατηγορούν Ευρώπη- ΗΠΑ για τις γεωργικές επιδοτήσεις

Άλλος ένας κύκλος διαπραγματεύσεων οδηγήθηκε σε αδιέξοδο: Οι πλούσιες χώρες δεν συμφωνούν να ικανοποιήσουν το αίτημα των φτωχότερων και να μειώσουν τις κρατικές επιδοτήσεις προς τους δικούς τους αγρότες.

Οι συζητήσεις για την απελευθέρωση του εμπορίου άρχισαν το 2001 στη Ντόχα, με στόχο να ωφεληθούν οι πιο φτωχές χώρες στον κόσμο που ζητούν να σταματήσουν οι πιο πλούσιες να επιδοτούν τους αγρότες τους, κάνοντας με τον τρόπο αυτό πιο ανταγωνιστικά τα προϊόντα τους.

Πρακτικά, με τις υψηλές επιδοτήσεις, οι παραγωγοί σε ΗΠΑ και Ευρώπη μπορούν να πωλούν προϊόντα σε πιο ανταγωνιστικές τιμές από τους παραγωγούς σε χώρες του Τρίτου Κόσμου.

Η Ευρώπη και οι ΗΠΑ ζητούν ανταλλάγματα για να μειώσουν τις επιδοτήσεις προς τους δικούς τους παραγωγούς. Τέτοια ανταλλάγματα όμως δεν φαίνεται ότι είναι σε θέση να δώσουν χώρες όπως η Ινδία και η Βραζιλία. Ανεπτυγμένες οικονομίες (Ευρώπη-ΗΠΑ) και αναπτυσσόμενες οικονομίες (Ινδία-Βραζιλία) έχουν αρχίσει να αλληλοκατηγορούνται, επιρρίπτοντας ευθύνες ο ένας στον άλλον για την ευθύνη του ναυαγίου των συνομιλιών.

Ευρώπη και ΗΠΑ για να μειώσουν τις αγροτικές επιδοτήσεις ζητούν από τις άλλες χώρες ως αντάλλαγμα να μειώσουν δασμούς στην εισαγωγή μη αγροτικών προϊόντων, ενώ η Ινδία και η Βραζιλία κατηγορούν τις ανεπτυγμένες οικονομίες ότι δεν θέλουν να δώσουν ουσιαστική λύση στο πρόβλημα.

(c) Τhe Τimes, 2007