[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Τα κατά συνθήκη αξιολογηθέντα

Εδώ και αρκετό χρόνια απανταχού της επικράτειας πλανιέται μια λέξη, με ιδιαίτερο νόημα, που ταρακούνησε, και συνεχίζει να ταρακουνά, την κοινωνική συνείδηση αναφορικά με την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Πρόκειται για τη λέξη «αξιολόγηση», για την οποία άλλοι τάχθηκαν υπέρ και άλλοι κατά. Άλλοι αντιμετώπισαν την έννοιά της με καχυποψία, άλλοι με αφέλεια και άλλοι- μάλλον οι λιγότεροι- με επιστημονικό πνεύμα. Οι κυβερνώντες προσπάθησαν, και ώς ένα βαθμό το κατάφεραν, να περάσουν την έννοια ως μεταρρύθμιση μείζονος σημασίας για τη χώρα. Κάποιοι ευκολόπιστοι, ίσως με λίγο ρεβανσισμό, αισθάνθηκαν ικανοποίηση κατά των «δόλιων» πανεπιστημιακών. Η αλήθεια, όμως, κάποια στιγμή θα λάμψει. Η αλήθεια, αργά ή γρήγορα, θα αποκαλυφθεί, ως εξ ουρανού αστραπή, και τότε ποιος είδε τους δράκους και δεν φοβήθηκε. Θα μου πείτε, γιατί μας τα λες αυτά. Οι αφορμές πολλές. Επέλεξα, όμως, μόνο δύο.

Η πρώτη αφορά την εφαρμογή της έννομης τάξης. Τα αρμόδια όργανα, αστυνομία και εισαγγελείς, φαίνεται να κωφεύουν ενώπιον των συμβάντων που σχεδόν καθημερινά πλήττουν τους ανυποψίαστους, αλλά και αφελείς, πολίτες. Ο νόμος- πλαίσιο ψηφίστηκε. Γιατί συνεχίζονται οι ταραχές εντός και πέριξ των τριτοβάθμιων ιδρυμάτων; Οι κύριοι αυτοί που καλούνται να εφαρμόσουν τον νόμο αξιολογούνται; Γιατί όταν είχαμε τους Ολυμπιακούς Αγώνες δεν παρουσιάζονταν ανάλογα περιστατικά βίας; Αυτά τα ολίγα για έναν αναβλύζοντα συλλογισμό.

Η δεύτερη, περισσότερο προκλητική, αφορά το υπ΄ αριθμ. 115 ΦΕΚ (13-12-2006), για τη σύσταση και συγκρότηση επιστημονικών επιτροπών του Συμβουλίου Ανώτατης Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης του ΕΣΥΠ. Το ερώτημα που τίθεται είναι μάλλον αυτονόητο, αλλά διόλου απλό. Το αρμόδιο υπουργείο φρόντισε να αξιολογήσει τους διάφορους επιστημονικούς κλάδους πριν να τους εντάξει στις διάφορες επιτροπές; Η απάντηση είναι όχι. Ακολούθησε τις γνωστές πεπατημένες. Σίγουρα η αξιολόγηση δεν είναι μια απλή διαδικασία. Απεναντίας, χρειάζεται μέθοδο και τόλμη. Πρωτίστως,

ΣΙΓΟΥΡΑ Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

δεν είναι μια απλή διαδικασία. Χρειάζεται μέθοδο και τόλμη. Πρωτίστως, όμως, χρειάζεται επιστημονικά τεκμήρια

όμως, χρειάζεται επιστημονικά τεκμήρια.

Ε, λοιπόν, σας πληροφορώ πως το όλο σκεπτικό του σχεδίου δεν έχει προβλέψει καμιά, μα καμιά, αξιολόγηση. Για παράδειγμα η επιστήμη της βιολογίας, ένας από τους πιο σημαντικούς κλάδους της σύγχρονης επιστήμης, εντάχθηκε μόνο στην επιτροπή των επιστημών υγείας. Θα έλεγα δε δικαίως. Από την άλλη μεριά, όμως, απουσιάζει παντελώς από άλλες επιτροπές, όπως αυτές του περιβάλλοντος, των θετικών και των ανθρωπιστικών επιστημών, στις οποίες ως βιολογία έχει προσφέρει, και συνεχίζει να προσφέρει, τα μέγιστα. Ο καθένας μπορεί να το κατανοήσει, εάν μελετήσει τα προγράμματα σπουδών και τα σχετικά γνωστικά αντικείμενα των επιστημόνων που στελεχώνουν τα σχετικά Τμήματα. Η βιολογία είναι μια επιστήμη που αδικείται, εδώ και αρκετά χρόνια, σε τούτη τη χώρα. Δεν αδικείται, όμως, μόνο η επιστήμη αυτή καθ΄ αυτή. Αδικούνται και οι χιλιάδες απόφοιτοι, οι γνώσεις των οποίων διατρέχουν σχεδόν όλο το φάσμα των αναγκών του πλανήτη. Έχουν επίγνωση των προβλημάτων τόσο της ανθρώπινης κοινωνικής οργάνωσης, των δομών και λειτουργιών του περιβάλλοντος (χερσαίου και υδάτινου) [βλ. Συνθήκη του Ρίο 1992 για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας] όσο και του ανθρώπινου γονιδιώματος.

Δυστυχώς, όμως, όταν ένα υπουργείο δεν αναλαμβάνει με σοβαρότητα και υπευθυνότητα να αξιολογήσει τα γνωστικά αντικείμενα κάθε επιστήμης, τότε τι περιμένετε από τους πολίτες, που βρίσκονται στα χαρακώματα για την κατοχύρωση των επαγγελματικών τους δικαιωμάτων. Η αξιολόγηση είναι μια αέναη διαδικασία, που εντάσσεται σε εκείνη της αντίληψης του Δαρβίνου, περί φυσικής επιλογής. Η συλλογιστική της φυσικής επιλογής στα επαγγελματικά δρώμενα θα πρέπει να προβληματίζει τις σύγχρονες κοινωνίες. Ο πολίτης σήμερα μπορεί να πείθεται με τα φερέγγυα των επαγγελματικών δικαιωμάτων. Πόσο σίγουρος, όμως, μπορεί να είναι αν αύριο τα φερέγγυα μετακινηθούν προς κάποιους άλλους καλύτερα καταρτισμένους; Η επιστήμη, η τεχνική και η τεχνολογία προχωρούν με απίστευτους ρυθμούς. Οι γνώσεις διαχέονται απρόσκοπτα σε όλους τους επιστημονικούς κλάδους, καθιστώντας αόριστα πλέον τα όρια των στερεότυπων επαγγελματικών δικαιωμάτων. Τα κατά συνθήκη αξιολογηθέντα, λοιπόν, κάποια στιγμή θα πρέπει να μας απασχολήσουν, αν δεν θέλουμε να προκαλέσουμε πλήθος αστραπών πάνω από τα κεφάλια των πολιτών της κοινωνίας μας. Αυτό είναι μεταρρύθμιση. Ο Χαρίτων Χιντήρογλου είναι καθηγητής στο Τμήμα Βιολογίας του ΑΠΘ.