[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Υπερήφανοι για τη χώρα;

O γνωστός Αμερικανός φιλόσοφος Richard Rorty λέει χαρακτηριστικά ότι «η εθνική υπερηφάνεια είναι για μια χώρα στο σύνολό της ό,τι ο αυτοσεβασμός για τα άτομα: δηλαδή η απαραίτητη προϋπόθεση για την αναμόρφωση του εαυτού της» (Rorty, «Αchieving our Country»).

Θα χρησιμοποιήσω λειτουργικά αυτή την κλασική καταγραφή του Rorty για να καταδείξω ότι συμβαίνουν σήμερα ορισμένα πράγματα στον τόπο μας που κυοφορούν έντονα συναισθήματα ντροπής στον καθένα μας.

Και αυτό το λέω όχι για να παραπέμψω σε μια συντηρητική αντίληψη για την πολιτική, όπου η υγιής εθνική συνείδηση φιγουράρει δίπλα στη θρησκεία και την οικογένεια, ούτε για να πω πράγματα τα οποία ανήκουν στην αρμοδιότητα του καναπέ της ψυχανάλυσης, αλλά για να καταστεί αντιληπτό σε όλους ότι η σημερινή κυβέρνηση δεν μπορεί να προσφέρει πλέον τίποτε.

Έτσι, κατ΄ αρχήν ουδείς μπορεί να νιώθει (αξιακά) υπερήφανος σε αυτή τη χώρα, όταν συνειδητοποιεί ότι κάποιοι «γαλάζιοι» πρωταγωνιστές προσπάθησαν με τις απίστευτες μίζες στο σκάνδαλο των ομολόγων να λεηλατήσουν τις συντάξεις των εργαζομένων.

Επίσης, κανείς δεν μπορεί να νιώθει υπερήφανος, όταν ουδείς κυβερνητικός αξιωματούχος από το υπουργείο Οικονομικών είχε την ευθιξία να αναλάβει την πολιτική ευθύνη για την ύποπτη κυκλοφορία αυτών των προϊόντων (όταν μάλιστα όλος ο διεθνής Τύπος μιλάει ξεκάθαρα για μια προσχεδιασμένη αλυσίδα στη διαδρομή των μιζαδόρων που μεσολάβησαν «Financial Τimes», «JΡ Μorgan accused over handling Greek bond», 21/5/2007).

Υπό την έννοια αυτή, ίσως τελικά να αποτελεί μια μικρή εγγύηση για την απόδοση πραγματικής δικαιοσύνης το γεγονός ότι η επιστροφή των χρημάτων στα Ταμεία δεν εξαλείφει το αξιόποινο των παράνομων πράξεων, γιατί αν τελικά πραγματοποιηθεί, θα γίνει σίγουρα κάτω από την πίεση μιας κοινωνικής κατακραυγής και όχι με την ανεπηρέαστη βούληση εκείνων που αποφάσισαν να «ληστέψουν» την περιουσία των ασφαλιστικών

ΜΙΚΡΗ ΕΓΓΥΗΣΗ

για την απόδοση πραγματικής δικαιοσύνης ίσως να είναι το γεγονός, ότι η επιστροφή των χρημάτων δεν εξαλείφει το αξιόποινο των παράνομων πράξεων

ιδρυμάτων (όπως απαιτεί ο ποινικός νομοθέτης).

Όμως το πνιγηρό συναίσθημα ενός εκτεταμένου αδιεξόδου επεκτείνεται και σε άλλα νευραλγικά πεδία. Κατ΄ αυτόν τον τρόπο κανείς δεν μπορεί να νιώθει υπερήφανος, αφού δύο χρόνια μετά την αποκάλυψη του εκρηκτικού σκανδάλου των υποκλοπών ουδείς γνωρίζει ποιος τελικά παρακολουθούσε παράνομα και καταχρηστικά τα τηλέφωνα του πολιτικού προσωπικού, γεγονός που προσκρούει στην ιδεολογική λογική ενός απλού συνταγματικού πατριωτισμού.

Στον ίδιο βαθμό ουδείς μπορεί να έχει μέσα του ένα σοβαρό συναίσθημα θεσμικής αυτοπεποίθησης, όταν ο υπουργός της Δικαιοσύνης στηρίζει ορισμένες επιλογές του Προέδρου του Αρείου Πάγου για τα περιουσιακά του δεδομένα και το πόθεν έσχες (οι οποίες αμφισβητούνται έντονα από τον ελληνικό Τύπο, που κάνει μάλιστα λόγο για ιδιόμορφη «προστασία» του ανώτατου δικαστικού λειτουργού από τον Α. Παπαληγούρα, «ΤΑ ΝΕΑ», 5/6/2007).

Ο κατάλογος των περιπτώσεων αυτών θα μπορούσε να συνεχιστεί αν αναφέραμε ότι η διαφθορά στην Ελλάδα κατά το 2006 αυξήθηκε σημαντικά, όπως πιστοποιεί αναντίρρητα η αντίστοιχη καταλυτική έκθεση της Διεθνούς Διαφάνειας.

Όμως όλα αυτά τα μεγέθη υποδηλώνουν σαφώς και ανενδοίαστα ένα μόνο πράγμα: ότι, δηλαδή, στις επόμενες εκλογές- που πρέπει να επισπευσθούν όσο το δυνατόν γρηγορότεραη σημερινή κυβέρνηση είναι απαραίτητο να απολέσει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, κατ΄ αρχήν για να αποκατασταθεί η θεσμική κανονικότητα σε αυτή τη χώρα (που έχει διαταραχθεί σημαντικά).

Α υτό δεν υπονοεί βέβαια ότι έχει διαμορφωθεί μια σαφής εναλλακτική λύση στο σημερινό αδιέξοδο, γιατί όπως έλεγε και ο Π. Μπουρντιέ, η πολιτική συνιστά και μια «διαχείριση συμβολισμών».

Έτσι, η κοινωνία των πολιτών δεν πείθεται ακόμη για την πολιτική υπέρβαση που προτείνει, τουλάχιστον το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, αφού δυστυχώς, συνήγοροι μιας άλλης θεσμικής ηθικής εμφανίζονται παλιά και φθαρμένα πρόσωπα, τα οποία ταυτίστηκαν με τις πιο «σκοτεινές» περιόδους της κυβερνητικής εξουσίας του Α. Παπανδρέου.

Ποιο είναι το συμπέρασμα από όλα αυτά; Κανείς δεν μπορεί να είναι υπερήφανος για αυτά που συμβαίνουν σήμερα στην Ελλάδα, όπως για την καταλήστευση των ασφαλιστικών ταμείων. Η κοινοβουλευτική αποδοκιμασία της σημερινής κυβέρνησης ίσως ανοίξει τον δρόμο για να σκεφθούμε το σύγχρονο προκλητικό δίλημμα, δηλαδή «τι μπορούμε να πετύχουμε στο μέλλον με υλικό τον εαυτό μας» (Rorty)! Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.