Βυζαντινός θησαυρός στο… μπλέντερ Βούλγαρου αρχαιοκάπηλου

Ένα σπάνιο ασημένιο βυζαντινό σερβίτσιο, που βρίσκεται σε διαδικασία αγοράς από τρία ελληνικά μουσεία, μπήκε στο… μπλέντερ ενός μετανοημένου Βούλγαρου αρχαιοκάπηλου
Ηυπόθεση της αγοράς από την Ελλάδα ενός σπανιότατου βυζαντινού σερβίτσιου από εννέα ασημένια πιάτα έναντι 2.200.000 ευρώ, στην οποία συνεισέφεραν στο πλαίσιο μιας εθνικής καμπάνιας εκατοντάδες Έλληνες πολίτες, μαθητές μέχρι και βουλευτές, μπαίνει στον μύλο μιας διεθνούς κόντρας, με πρωταγωνιστή έναν μετανοημένο Βούλγαρο αρχαιοκάπηλο! Αφήνοντας πολλά ερωτήματα για τον χειρισμό της υπόθεσης από την ελληνική πλευρά, αλλά και για την καθυστερημένη «αφύπνιση» της βουλγαρικής πλευράς, η οποία φρόντισε να αφήσει να διαρρεύσουν στην «Ιnternational Ηerald Τribune»- αναπόδεικτα- «στοιχεία» ότι το σερβίτσιο είναι προϊόν πρόσφατης λαθρανασκαφής σε βουλγαρικό έδαφος, δίχως όμως να έχει θέσει επίσημο αίτημα διεκδίκησης προς την Ελλάδα.

Ο Βούλγαρος αρχαιοκάπηλος Νάιντεν Μπλάγκνιεφ δήλωνε στην «ΙΗΤ» ότι βρήκε έναν θησαυρό (βυζαντινό σερβίτσιο του 12ου αιώνα, από σφυρήλατο ασήμι με ένθετο χρυσό) στη διάρκεια λαθρανασκαφής το 2000 στο Παζαρτζίκ, έξω από τη Φιλιππούπολη. Στον ίδιο τόπο φέρεται να βρέθηκε και το βυζαντινό σερβίτσιο, στη διαδικασία αγοράς του οποίου προχώρησε η Ελλάδα με δωρεές ιδιωτών, φορέων και έσοδα από ειδικές εκδηλώσεις κατά το ήμισυ και με συμμετοχή 1,1 εκατ. ευρώ από το υπουργείο Πολιτισμού. Το σερβίτσιο μοιράστηκε και εκτίθεται ήδη- αν και δεν έχει ολοκληρωθεί η εξόφλησή του- σε τρία μουσεία: το Μπενάκη, το Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης και το Βυζαντινό και Χριστιανικό της Αθήνας.

Σύμφωνα με την έρευνα που έκαναν δύο Έλληνες επιστήμονες – η υπεύθυνη της ισλαμικής συλλογής του Μουσείου Μπενάκη Άννα Μπαλιάν και η βυζαντινολόγος Αναστασία Δρανδάκη – για να διαπιστώσουν την αυθεντικότητα του προς αγοράν θησαυρού, το σερβίτσιο πρέπει να είχε βρεθεί πριν από εκατό χρόνια, το 1903, στην οθωμανοκρατούμενη τότεβουλγαρική σήμερα – περιοχή, υπό μυθιστορηματικές συνθήκες. Κατόπιν φυγαδεύτηκε, άλλαξε δύο φορές χέρια (το 1922 βρέθηκε στην ιδιοκτησία του Βρετανού σταφιδέμπορου από τη Σμύρνη Α. Μπάρι που το πούλησε προς 15.000 στερλίνες το 1937) και προσφέρθηκε προς πώληση στην Ελλάδα από τον κληρονόμο του τελευταίου

Αποστάσεις από αμφιλεγόμενη «αποκάλυψη» της «Ιnternational Ηerald Τribune» κρατάει το ελληνικό υπουργείο Πολιτισμού

ιδιοκτήτη μέσω Βρετανού εμπόρου.

Ο ιδιοκτήτης κρατά στην κατοχή του το δέκατο κομμάτι του σερβίτσιου, το οποίο φέρει εγχάρακτη την επιγραφή «Κύριε βοήθει Κωνσταντίνω Προέδρω τω Αλανώ» (σ.σ.: Αλανοί είναι οι Γεωργιανοί). Άλλα κομμάτια δε του ίδιου συνόλου, που είχε δει και δημοσιεύσει ο Γάλλος πρόξενος στη Φιλιππούπολη Κ. Ντεστράντ το 1903, βρίσκονται σήμερα στο Cabinet des Μedailles του Παρισιού, στη Μονή του Σινά και στο Μουσείο Ερμιτάζ της Πετρούπολης.

Το μόνο σίγουρο είναι πως αν και έχει συγκεντρωθεί από ιδιώτες – με κόπο και με ένθερμο μπροστάρη τον διευθυντή του Μουσείου Μπενάκη Άγγελο Δεληβορριά- το 1.100.000 ευρώ, το οποίο δόθηκε ήδη στον πωλητή, η ελληνική πολιτεία δεν έχει ολοκληρώσει την αγορά του θησαυρού. Το υπουργείο Πολιτισμού (η προηγούμενη ηγεσία του) πλήρωσε 600.000 ευρώ από τα υπόλοιπα 1.100.000 ευρώ και απομένουν άλλα 500.000 για την εξόφληση. «Η εξόφληση εκκρεμεί γιατί κι εμείς βρήκαμε αυτή την εκκρεμότητα» υποστηρίζει το υπουργείο Πολιτισμού. Εκπρόσωπός του δε σημείωνε ότι «επισήμως η βουλγαρική πλευρά δεν έχει κάνει κανένα διάβημα προς τις ελληνικές αρχές για να ζητήσει τον βυζαντινό θησαυρό».


«Όλα έγιναν ανοιχτά»

«Η ελληνική πλευρά πάντως έδρασε από την αρχή ανοιχτά, βάζοντας τον θησαυρό στο Διαδίκτυο και κανείς δεν ενδιαφέρθηκε ούτε αμφισβήτησε οτιδήποτε. Ήταν όλα ανοιχτά στο φως της δημοσιότητας και στη διάθεση της επιστημονικής κοινότητας», είπε στα «ΝΕΑ» ο διευθυντής του Βυζαντινού Μουσείου Αθήνας Δημήτρης Κωνστάντιος. «Ερευνήθηκε και η περίπτωση κλοπής ή καταγγελίας για λαθρανασκαφή προκειμένου να αγοραστούν τα βυζαντινά κειμήλια αλλά δεν βρέθηκε κανένα στοιχείο», τόνισε στα «ΝΕΑ» η βυζαντινολόγος Αναστασία Δρανδάκη. Και επισημαίνει ότι, αν και ελάχιστα, ανάλογα πινάκια με πανομοιότυπο διάκοσμο έχουν βρεθεί σε πολλά διαφορετικά σημεία του κόσμου.