«Πίστη υπάρχει και στη ζωγραφική»

«Η τέχνη είναι είδος πρώτης ανάγκης», λέει στα «ΝΕΑ» ο Εδουάρδος Σακαγιάν, που αποφάσισε να ζωγραφίσει «Ουτοπίες του Παραδείσου»
Μέχρι χθες, ο 47χρονος Εδουάρδος Σακαγιάν, ένας σύγχρονος μαχόμενος ζωγράφος, αποκάλυπτε με τα έργα του την ωμότητα, τις απάνθρωπες συνθήκες και τα εφιαλτικά αδιέξοδα του τεχνοκρατικού πολιτισμού.

Με την καινούργια δουλειά του, που έχει τίτλο «Ουτοπίες του Παραδείσου», κάνει ένα παράτολμο διάβημα για την υλιστική εποχή μας. Μια στροφή προς τις αξίες της παράδοσης και της πίστης. Ζωγραφίζει έναν καλόγερο με μαύρο ράσο και το βλέμμα στραμμένο αλλού, που θυμίζει τον Βαβύλη. Δίνει στους Δώδεκα Αποστόλους τη μορφή σύγχρονων ανθρώπων- φίλων ή προσωπικοτήτων που τον ενέπνευσαν. Κάνει ακουαρέλες σε ανάλογο πνεύμα, εμπνευσμένες από τις σκηνές μαρτυρίων των αγίων που εμπνεύσθηκε από τις παραστάσεις σε εκκλησιαστικά χειρόγραφα. Ζωγραφίζει μια σύγχρονη, καθόλου ιερατική σύνθεση, με θέμα «Πατήρ- Υιός», τα αρμένικα μοναστήρια ψηλά στον γκρεμό και προβάλλει σαν πρότυπο τον Αδάμ και την Εύα, το ζευγάρι που περπατά αμέριμνο στον κήπο του Παραδείσου.

Ακόμα και το χρυσό φόντο των βυζαντινών εικόνων χρησιμοποιεί ο Εδουάρδος Σακαγιάν, με το σκεπτικό ότι ενισχύει την παράσταση της πραγματικότητας με την έννοια του φωτός του ήλιου, της ζεστασιάς, της αφθαρσίας της ζωής.

Σύμφωνα με μια πρώτη ανάγνωση, αυτές οι αναφορές

ΙΝFΟ

Η έκθεση του Εδουάρδου Σακαγιάν στην γκαλερί Καλφαγιάν (Χάρητος 11, τηλ.
210.7217679)
έως και αύριο.

μπορεί να είναι μια αλληγορία για τον διωγμό που υφίσταται σήμερα η ίδια η ζωγραφική και όσοι καλλιτέχνες πιστεύουν σ΄ αυτήν. Κατ΄ επέκτασιν, ένα σχόλιο για την ανθρώπινη κατάσταση, μια αναφορά στην πίστη και τη θρησκεία, όχι με τη δογματική θεολογική έννοια, αλλά περισσότερο με την ανθρωπιστική. Είναι μια αντίδραση στα γεγονότα, στην κυρίαρχη άποψη ότι όλα είναι ωμά, ένα κομμάτι κρέας.

«Ακόμα και οι γιατροί, όταν η επιστήμη σηκώνει τα χέρια ψηλά, αναζητούν την πίστη. Και δεν μπορώ να βρω την πίστη αν δεν δουλέψω, αν δεν κάνω έργα που να μιλάνε γι΄ αυτό».

Πίστη, σε τι;
«Αν πουλούσαμε τον Παρθενώνα, αν πουλούσαμε τις εκκλησίες, τι θα έμενε;».

Ο τόπος.

«Ο τόπος δεν φθάνει. Οι Αρμένιοι δεν είχαν τόπο. Είχαν όμως μια ζωντανή παράδοση. Σ΄ έναν κόσμο που ραγίζει, σ΄ έναν πλανήτη όπου ξεριζώνονται οι ντόπιες παραδόσεις, χάνονται οι γλώσσες, “ξυρίζεται” το τοπίο στο όνομα της ανάπτυξης, σε μια εποχή που η αβάν γκαρντ τέχνη μεταφέρεται και επιβάλλεται σταλινικά σ΄ όλον τον πλανήτη, σε μια εποχή που η αισθητική, η μόδα και η χρηστική αξία επιβάλλονται ως οι απόλυτες αξίες, είναι απολύτως απαραίτητη η διαφύλαξη της ζωντανής παράδοσης, αυτού που κουβαλάμε μέσα μας».

Όμως, η Ακρόπολη, τα Μοναστήρια της Αρμενίας μήπως είναι ουτοπία;

«Είναι η ουτοπία ενός έθνους, εν τέλει μια υπαρκτή ουτοπία, όπως ουτοπία είναι και να δείξεις τα πράγματα που ραγίζουν για να τα σώσεις. Αυτό που έχει σημασία είναι να ξαναβρεθεί το μέτρο της διάρκειας και ό,τι αντέχει να το αρπάξουμε και να το σώσουμε. Έχει σημασία να δούμε τι υπάρχει εδώ και αιώνες, να δούμε τι κάνουν όλες οι μορφές τέχνης».


«Τέχνη για ημιμαθείς»

«Στις μέρες μου υπήρξε ένας φανατισμός», λέει ο Εδουάρδος Σακαγιάν. «Από την αγωνία να μην είναι κάποιος “εθνικιστής”, φθάσαμε στο σημείο να μην καταλαβαίνουμε σήμερα από πού προέρχεται κάποιος. Η ζωγραφική δεν είναι φωτογραφία. Έχει το δικαίωμα να ανακαλεί μια μνήμη, να πραγματοποιεί μορφές, να τις φέρνει στη σφαίρα τού άκρως αισθητού. Το κεφάλαιο δημιούργησε την αισθητική και τη χρηστική τέχνη ως απόλυτη αξία. Αυτή η τέχνη όμως δεν είναι αληθινή. Είναι για ημιμαθείς. Δεν είμαι ένας ευαίσθητος εικαστικός που θέλει να ασχοληθεί με τα χρηστικά και που λέει αν χαθεί η Ακρόπολη, αν χάσουμε τα σύμβολα, το σπίτι σου θα μείνει. Δεν αφορά κανέναν η τέχνη σαν διακόσμηση.

Ως ζωγράφος έχω μια ευθύνη. Γεννήθηκα στη Θεσσαλονίκη, κοντά στην Καμάρα, δίπλα στα ελληνικά, ρωμαϊκά και χριστιανικά αρχαία, που σήμερα έχουν κλεισθεί. Αυτό που παρέλαβα κι αυτό που είδα στα φοιτητικά μου χρόνια, θέλω να μπορέσω να το συνεχίσω και να το κάνω να αποκτήσει εύρος.

Γιατί αλλιώς πώς να πείσεις τα παιδιά για τη συνέχεια; Τέχνη τελικά είναι η φόρμα της επιθυμίας, όχι μόνο της ομορφιάς και της αλήθειας, αλλά του να μην κλείνεσαι, να ανοίγεσαι στη ζωή και να ελπίζεις».