[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Το ρήμα «πληγώνω» και οι Έλληνες

Πώς να ανακτηθεί η χαμένη εμπιστοσύνη; Πώς να πείσεις ότι σαν το Rosemary΄s baby στο έργο του Πολάνσκι δεν είναι όλοι, μα όλοι, γύρω μας οι διαχειριστές του δημόσιου βίου, υπονομευτές, ψεύτες, απατεώνες. Άρπαγες του επιούσιου και της νοημοσύνης μας. Λύκοι που με ταλκ παριστάνουν τα πρόβατα και το ταλκ δεν στέκεται πια, γλιστράει, φεύγει σιγά σιγά και αρχίζει να ξεπροβάλλει ένα δύσμορφο και απωθητικά τριχωτό σώμα. Η σύγχυση κυριαρχεί ακόμα και στους πλέον καλοπροαίρετους. Ομόλογα πάνε κι έρχονται, εκατομμύρια ευρώ, έτσι με μια άνεση που αποσβολώνει, προσλαμβάνονται ως «ταπεινές» δραχμούλες. Η έννοια του «δομημένου» που αίφνης μπήκε στη ζωή μας συνυφάνθηκε με μια «απο-δομημένη» αίσθηση της πραγματικότητας, μέχρι πρότινος «προνόμιο» των ψυχικά νοσούντων.

Ο Τσιτουρίδης εν τέλει παραιτήθηκε. Τι σημαίνει αυτό; Ως τι έγινε αυτή η παραίτηση; Ως Ιφιγένεια ή ως Οιδίποδας; Ως αθώα και αμέτοχη Ιφιγένεια, σφάγιο που θυσιάζεται για το γύρω καλό, ή ως «αλλιώς ένοχος»; Ως Οιδίποδας που μόνος του βγάζει τα μάτια του για να τιμωρηθεί γιατί αν και αγνοεί, «γνωρίζει»;

Αμέτοχος, εύθικτος, γενναίος, υπεύθυνος, ή μήπως απλώς και μόνον λαμόγιο; Μια γενικευμένη αίσθηση ότι όλα είναι δυνατόν να συμβαίνουν. Δύο και δυο κάνουν τέσσερα αλλά μπορεί και όχι. Και σε αυτό το «μπορεί και όχι» παίζεται και χάνεται το μίνιμουμ της σταθερότητας και της σιγουριάς που αξίζει να περιβάλλει τη ζωή, τη ζωή του καθενός μας.

Η απορία περίσσεψε. Ελεύθερα κυκλοφορεί στην αγορά και ουδείς τής δίνει την παραμικρή σημασία. Η απορία έχει «φυσικοποιηθεί».

Απέναντι στην κοινοτοπία του κακού, η εξουσία του συναισθήματος μοιάζει τώρα να είναι μια εξαιρετική λύση.

«Δεν θα ανεχτώ να πληγώνονται οι Ελληνες», δήλωσε ο Πρωθυπουργός. Ομολογώ ότι δεν θα μπορούσε να επιλέξει πιο ευφυή και εύστοχο ρήμα. Το ρήμα «πληγώνω». Ένα ρήμα ΕΚΤΟΣ των «συνήθως ύποπτων» άνευρων

ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΗΝ

κοινοτοπία του κακού, η εξουσία του συναισθήματος μοιάζει τώρα να είναι μια εξαιρετική λύση

και ξενέρωτων πολιτικά ορθών, όρων.

Όμως ο ελληνικός λαός δεν είναι φεγγάρι.

«Δεν πληγώνεται το φεγγάρι όταν το παρατηρείς.Ο άνθρωπος όμως, ναι!Πληγώνεται».

Μέσα από αυτή την απόφανση οι ψυχολόγοι συνηθίζουν να ορίζουν τη διαφορά που χαρακτηρίζει τη δική τους επιστήμη, την ψυχολογία από τη φυσική. Όταν το αντικείμενο μελέτης είναι ο άνθρωπος, ο ερευνητής δεν μπορεί παρά να επηρεάζει αλλά και να επηρεάζεται από αυτό.

Η απόφανση του Πρωθυπουργού μας θύμισε ότι ανάμεσα στη φυσική και την ψυχολογία υπάρχει η Πολιτική. Άνθρωποι, ζωές και επιβιώσεις συνυφαίνονται με αυτήν.

Άνθρωποι- ζωές- επιβιώσεις που δεν είναι σαν το φεγγάρι. Που πληγώνονται ακόμα και με την απλή παρατήρηση, πόσω μάλλον με την κακοποίηση.

Δεν μπορούσε να επιλέξει πιο επικοινωνιακά εύστοχο ρήμα ο Πρωθυπουργός. Με μια αναβλύζουσα ενσυναισθησία, μέσα από Σεφερικούς ποιητικούς συνειρμούς και με μια σχεδόν σωματική αμεσότητα. Πληγές συμπαραδηλώνονται που είναι σαν να αγγίζουν ακόμα και αυτή τούτη τη σωματική μας ακεραιότητα. Κι εκείνος ως συναισθανόμενη ρυθμίζουσα Αρχή.

Κι όμως, είναι κάτι που δεν μοιάζει να ρυθμίζεται. Και αυτό το Κάτι έχει να κάνει με τον φόβο. Με τον φόβο ότι ακόμα δεν τα είδαμε όλα. Με τον φόβο ότι θα έλθει η εποχή όπου δύο και δύο θα κάνουν μηδέν. Με τον φόβο ότι ο Νίτσε θα επαληθευτεί όταν έλεγε:

«Αλίμονο! Κοντεύει η ώρα όπου ο άνθρωπος δεν θα μπορέσει πια να κοσμήσει το σύμπαν με άλλα αστέρια…Αλίμονο!Κοντεύει η ώρα όπου ο πιο ευκαταφρόνητος άνθρωπος δεν θα ξέρει πια να περιφρονήσει τον εαυτό του!».

Θα παραφράσω τον Κάφκα «Κάτι πρέπει να κάνουμε με τον φόβο, αλλά Τι;» αναρωτιόταν.

«Κάτι θα πρέπει να κάνουμε με το ρήμα “πληγώνω” αλλά Τι;» Θα ήθελα να ρωτήσω τον Πρωθυπουργό.

Άνοιξε το θέμα. Η άβυσσος τού κλείνει το μάτι. Ποια θα είναι η συνέχεια…

Η λύση ήταν ανέκαθεν στα χέρια της Πολιτικής. Της πολιτικής που αποστρέφεται το ταλκ.

H Φωτεινή Τσαλίκογλου είναι καθηγήτρια στο Τμήμα Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου.