Τρέμουν τον έλεγχο στις φυλακές

Πόλεμο έχει κηρύξει το υπουργείο Δικαιοσύνης στον Συνήγορο του Πολίτη, απαγορεύοντάς του την είσοδο στις φυλακές. Μόνο ύστερα από γνωμάτευση του Αρείου Πάγου κατόρθωσε ο Συνήγορος του Πολίτη να μπει στο Μαλανδρίνο, προκειμένου να διαπιστώσει τις συνθήκες κράτησης.

Αντιθέτως, το αίτημά του για είσοδο στις φυλακές της Πάτρας δεν έγινε ποτέ δεκτό. «Θέλαμε να επισκεφτούμε τους χώρους μέσα στη φυλακή και όχι να δούμε μόνο χαρτιά ή διοικητικές υπηρεσίες», σχολιάζουν στελέχη της Αρχής.

Ανάλογη στάση κρατάει το υπουργείο Δικαιοσύνης και απέναντι στους δικηγορικούς συλλόγους. Από το 2004 εκκρεμεί αίτημα ώστε να επιτρέπεται στους κατά τόπους συλλόγους η είσοδος στις φυλακές για τον έλεγχο

ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΩΝ

Καταγγέλλουν αδικαιολόγητες μεταγωγές, άρνηση αδειών χωρίς αιτιολογία και ποινές που επιδέχονται αμφισβητήσεων

των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι κρατούμενοι. Μέχρι τώρα, ωστόσο, δεν τους έχει δοθεί το «πράσινο φως».

Καταιγίδα παραπόνων
Την ίδια στιγμή, πάντως, κάθε χρόνο φτάνουν στα γραφεία του Συνηγόρου δεκάδες καταγγελίες από τους ίδιους τους κρατουμένους. Μεταγωγές και άρνηση χορήγησης αδειών χωρίς ουσιαστική αιτιολογία, πειθαρχικές ποινές που επιδέχονται αμφισβητήσεων για την αναγκαιότητα επιβολής τους συγκαταλέγονται μεταξύ των παραπόνων των κρατουμένων.

Τρία κατά σειρά αιτήματα χορήγησης τακτικής άδειας υπέβαλε κρατούμενος φυλακών, για να εισπράξει και τις τρεις φορές την άρνηση του αρμόδιου συμβουλίου. Όπως αναφέρει ο Συνήγορος, σε όλες τις περιπτώσεις η αιτιολογία ήταν πανομοιότυπη: «Ο κρατούμενος δεν παρέχει εχέγγυα καλής χρήσης της άδειάς του…». Αιτιολογία στην οποία επέμεινε το συμβούλιο, παρά την αντίθετη εισήγηση της κοινωνικής λειτουργού, η οποία υποστήριζε πως έπρεπε να δοθεί η άδεια, προκειμένου να δει ο κρατούμενος το ανήλικο παιδί του και την ηλικιωμένη μητέρα του.

Κινδύνευε η ζωή του
Η απομόνωση περίμενε κρατούμενο άλλου σωφρονιστικού καταστήματος και μάλιστα «έφαγε» αλλεπάλληλες δεκαήμερες ποινές. Η διοίκηση της φυλακής υποστήριξε πως οι ποινές επιβάλλονταν επειδή ο κρατούμενος δεν ήθελε να μπει στο κελί του. Σύμφωνα, ωστόσο, με τα όσα ανέφερε ο ίδιος ο κρατούμενος και επισημαίνει ο Συνήγορος προς τις αρμόδιες υπηρεσίες «η άρνησή του αυτή δεν οφειλόταν σε δυστροπία, αλλά σε άμεσο και παρόντα κίνδυνο, εξαιτίας απειλής που δέχθηκε κατά της ζωής και της σωματικής του ακεραιότητας από άλλους, μη κατονομαζόμενους, συγκρατούμενούς του».

Αιφνιδιαστικά, για λόγους «τάξεως και ασφαλείας», αλλά χωρίς επαρκείς περαιτέρω εξηγήσεις αποφασίστηκε η μεταγωγή δύο κρατουμένων. Σύμφωνα με την καταγγελία τους στον Συνήγορο, οι κρατούμενοι παρακολουθούσαν επί διετία Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας, που λειτουργούσε στο σωφρονιστικό κατάστημα. Με τη μεταγωγή τους όμως κινδύνευαν να χάσουν τη σχολική χρονιά, παρ΄ ότι απέμεναν μόλις έξι μήνες για την ολοκλήρωση των τάξεων του Γυμνασίου.

Αποκλεισμοί και διακρίσεις
Άλλος κρατούμενος δεν είχε καν τη δυνατότητα να παρακολουθήσει το Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας της φυλακής. Αν και υπέβαλε αίτηση και διέθετε το απαιτούμενο πιστοποιητικό σπουδών από το δημοτικό σχολείο, δεν έγινε δεκτή χωρίς ιδιαίτερη εξήγηση και όπως ανέφερε στον Συνήγορο αποδίδει τη μη συμμετοχή του σε λόγους «διάκρισης και αποκλεισμού». Για το πρόβλημα των αδικαιολόγητων μεταγωγών, ενδεικτικό της αντιμετώπισης του υπουργείου Δικαιοσύνης προς τον Συνήγορο είναι πως αρνήθηκε να χορηγήσει έγγραφα για τις αποφάσεις μεταγωγών, με το επιχείρημα πως αποτελούν προσωπικά δεδομένα του κρατουμένου. Μόνο που ο ίδιος ο κρατούμενος είχε απευθυνθεί στην Αρχή, ζητώντας την παρέμβασή της!


«Δεν φτάνει να χτίσουμε νέες φυλακές»

Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ δηλώνει πως θα λυθεί το πρόβλημα με το να χτίσουμε καινούργιες φυλακές. Και από άποψη υπερπληθυσμού των φυλακών το μέτρο αυτό θα ανακουφίσει σημαντικά, αλλά απαιτούνται και άλλες πρωτοβουλίες», σχολιάζει ο Συνήγορος του Πολίτη Γιώργος Καμίνης.

Υπογραμμίζει την ανάγκη ύπαρξης ενός ανεξάρτητου μηχανισμού ελέγχου της κατάστασης που επικρατεί στις φυλακές, παραπέμποντας μάλιστα και σε σχετική σύσταση του Συμβουλίου της Ευρώπης. Σύμφωνα με αυτήν τη σύσταση του Συμβουλίου Υπουργών, που απευθύνθηκε προς τα κράτη-μέλη ήδη από τις αρχές του 2006, «οι συνθήκες κράτησης και η μεταχείριση των κρατουμένων πρέπει να παρακολουθούνται από ανεξάρτητη αρχή ή αρχές, τα ευρήματα των οποίων πρέπει να δημοσιοποιούνται». Στη Γαλλία
Κι ενώ στην Ελλάδα- όπου ο ιδρυτικός νόμος του Συνηγόρου επιτρέπει τον έλεγχο των σωφρονιστικών ιδρυμάτωνη αρμοδιότητα αυτή μπλοκάρεται από την κυβέρνηση, στη Γαλλία παρά τη νομοθετική απαγόρευση, πρόσφατα- όπως λέει ο κ. Καμίνης- υπογράφηκε συμφωνία του ομολόγου του με τον υπουργό Δικαιοσύνης, ώστε να μπορεί ανά πάσα στιγμή να μπαίνει η Αρχή στις φυλακές.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται από πλευράς Συνηγόρου στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι αλλοδαποί κρατούμενοι. Στις περιπτώσεις αυτές όχι μόνον δεν μπορούν να προβούν σε καταγγελίες για τη μεταχείριση που υφίστανται, αλλά συχνά δεν δίνεται η δυνατότητα να κάνουν χρήση ευνοϊκών ρυθμίσεων- όπως για παράδειγμα οι άδειες, καθώς θεωρείται πως δεν έχουν δεσμούς (οικογένεια) στη χώρα ώστε να είναι αναγκαία η χορήγησή τους.


«Κόκκινη κάρτα» από το Συμβούλιο της Ευρώπης

«ΚΟΚΚΙΝΗ ΚΑΡΤΑ» στην κυβέρνηση για τις συνθήκες στις φυλακές και την πολιτική που ακολουθείται έχει βγάλει και το Συμβούλιο της Ευρώπης, που στα μέσα Μαρτίου πραγματοποίησε και νέα αυτοψία σε σωφρονιστικά καταστήματα.

Σύμφωνα με την έκθεσή του, ο συνωστισμός των κρατουμένων αποτελεί ένα μείζον πρόβλημα, καθώς όπως επισημαίνεται σε κελιά προοριζόμενα για έναν κρατούμενο στοιβάζονται έως και τέσσερις. Ωστόσο, υπογραμμίζεται πως ακόμη και τα σχέδια κατασκευής νέων σωφρονιστικών καταστημάτων έως το 2007, που θα εξυπηρετούν άλλους 2.400 κρατούμενους, θα αποδειχθούν ανεπαρκή πολύ σύντομα.

Το Συμβούλιο τονίζει την ανάγκη μιας εντελώς διαφορετικής πολιτικής για την αντιμετώπιση όσων καταδικάζονται- προσφορά κοινωνικών υπηρεσιών από τους κρατούμενους ή υπό όρους απελευθέρωση. Ειδική αναφορά γίνεται επίσης και στην πρακτική μεγάλος αριθμός κρατουμένων να μεταφέρονται συνεχώς ανά τη χώρα από τη μία φυλακή στην άλλη, γεγονός που όπως καταγγέλλει εντείνει το αίσθημα απομόνωσης των κρατουμένων.

Καταπέλτης είναι η έκθεση και για τις συνθήκες υγιεινής και παροχής ιατρικής φροντίδας, που επικρατούν σε μεγάλα σωφρονιστικά καταστήματα, όπως του Κορυδαλλού.