[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Τα παράδοξα της πολιτικής

Η Βουλή συζητούσε αυτές τις μέρες το νομοσχέδιο για την αντιμετώπιση της διαφθοράς στον ιδιωτικό τομέα. Η συζήτηση- λόγω της τρέχουσας πολιτικής επικαιρότητας- διανθίστηκε με πομπώδεις διατυπώσεις καταδίκης κάθε μορφής διαφθοράς. «Μια σύγχρονη, συντεταγμένη Πολιτεία οφείλει να αντιμετωπίζει τη διαφθορά χωρίς… ονομασία προέλευσης- να την καταπολεμά σε όλους τους τομείς, σε όλα τα επίπεδα, χωρίς διακρίσεις, χωρίς εξαιρέσεις», δήλωσε ο υπουργός Δικαιοσύνης. Βλ. Παρουσίαση Νομοσχεδίου στην Ιστοσελίδα του υπουργείου Δικαιοσύνης. Αλλά τα πράγματα δεν είναι έτσι όπως παρουσιάζονται και για να το διαπιστώσει κανείς αρκεί μια απλή αναδρομή στους κυρωτικούς κανόνες.

Αν ρωτούσαμε έναν πολίτη που δεν έχει σχέση με το Ποινικό Δίκαιο, ποια συμπεριφορά περικλείει περισσότερο άδικο, η δωροδοκία ενός βουλευτή προκειμένου να ψηφίσει μια διάταξη νόμου που θα ευνοεί συγκεκριμένους ιδιώτες ή η δωροδοκία ενός κλητήρα υπουργείου για να εξασφαλιστεί γρήγορα μια υπογραφή, η απάντηση θα ήταν νομίζω προφανής. Η δωροδοκία του βουλευτή αποτελεί αναμφίβολα μεγαλύτερης έντασης προσβολή για τη δημόσια ζωή. Ανάλογη θα ήταν η απάντηση αν η σύγκριση γινόταν ανάμεσα στη δωροδοκία ενός νομαρχιακού συμβούλου, προκειμένου να ψηφίσει με συγκεκριμένο τρόπο για ένα θέμα μείζονος σημασίας και τη δωροδοκία ενός διευθυντικού στελέχους ιδιωτικής επιχείρησης προκειμένου να εκτελέσει μία πράξη που αντιβαίνει στα καθήκοντά του.

Κι ωστόσο, η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Εκείνος που δωροδοκεί τον κλητήρα ή τον διευθυντή μιας επιχείρησης τιμωρείται με ποινή φυλάκισης από ένα έως πέντε χρόνια. Εκείνος που δωροδοκεί βουλευτή τιμωρείται με ποινή από δέκα ημέρες έως το πολύ δύο χρόνια, ενώ για τη δωροδοκία του νομαρχιακού συμβούλου η ποινή δεν μπορεί να ξεπεράσει τον ένα χρόνο. Η ίδια αναντιστοιχία ποινικών κυρώσεων ισχύει για τον δωροδοκούμενο βουλευτή ή σύμβουλο. Ενώ κάθε κοινός υπάλληλος που δωροδοκείται απειλείται με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον ενός έτους, η ποινή για τον βουλευτή μπορεί να κατεβεί και στις δέκα ημέρες, ενώ για τον δημοτικό ή νομαρχιακό σύμβουλο δεν μπορεί να ξεπεράσει το έτος.

Βεβαίως τα πράγματα δεν ήταν πάντοτε έτσι. Όταν τέθηκε σε ισχύ ο Ποινικός Κώδικας, η δωροδοκία των πολιτικών προσώπων αντιμετωπιζόταν με σημαντικά μεγαλύτερες ποινές από εκείνη των απλών υπαλλήλων και των δικαστών. Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι οι ποινές για όλους τους υπαλλήλους αυξήθηκαν με την πάροδο του χρόνουόπως

ΕΚΕΙΝΟΣ ΠΟΥ

δωροδοκεί τον κλητήρα ή τον διευθυντή μιας επιχείρησης τιμωρείται με φυλάκιση από ένα έως πέντε χρόνια. Εκείνος που δωροδοκεί βουλευτή τιμωρείται με ποινή από 10 ημέρες έως 2 χρόνια

και οι ποινές για τους δικαστές- οι ποινές για τη δωροδοκία των βουλευτών και των εκπροσώπων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης παρέμειναν αναλλοίωτες. Ως προς αυτούς, επομένως, γίνονται διακρίσεις και υπάρχουν εξαιρέσεις. Και τούτο ανεξαρτήτως των πραγματικών τους αιτίων, που ουδόλως άλλωστε ενδιαφέρουν.

Αλλά τα προβλήματα δεν σταματούν εκεί. Με βάση τον νόμο για το ξέπλυμα βρώμικου χρήματος, που προσφάτως μόλις τροποποιήθηκε, όποιος νομιμοποιεί ποσό μέχρι 15.000 ευρώ, που προέρχεται από δωροδοκία απλού υπαλλήλου, τιμωρείται με ποινή κάθειρξης μέχρι δέκα ετών. Το ίδιο ισχύει, με βάση τον νέο νόμο, για τη διαφθορά στον ιδιωτικό τομέα, όταν κάποιος νομιμοποιεί αντίστοιχο ποσό που προέρχεται από δωροδοκία κάποιου διευθυντικού στελέχους επιχείρησης. Αντίθετα, παραμένει ατιμώρητος εκείνος που νομιμοποιεί το ίδιο αυτό ποσό όταν προέρχεται από δωροδοκία βουλευτή, δημοτικού ή νομαρχιακού συμβούλου αλλά και δικαστή. Θεωρεί άραγε ο νομοθέτης ότι αυτοί δεν πρόκειται ποτέ να δωροδοκηθούν ή, αν δωροδοκηθούν, δεν θα επιχειρήσουν να νομιμοποιήσουν τα έσοδά τους; Ή μήπως θεωρεί ως δεδομένο ότι η δωροδοκία των προσώπων αυτών δεν μπορεί ποτέ να είναι κάτω από 15.000 ευρώ; Θα πρέπει μάλιστα να επισημανθεί ότι ειδικά η νομιμοποίηση χρημάτων από τη δωροδοκία βουλευτή ή συμβούλου Τοπικής Αυτοδιοίκησης σχετικά με εκλογή ή ψηφοφορία δεν τιμωρείται ακόμα κι όταν υπερβαίνει το ποσό των 15.000 ευρώ.

Αλλά και κατά την εφαρμογή των ειδικών ανακριτικών πράξεων οι διακρίσεις συνεχίζονται. Με τον νέο νόμο που ψήφισε η Βουλή επιτρέπεται πλέον η άρση του απορρήτου, η παρακολούθηση με συσκευές ήχου και εικόνας και ο συνδυασμός προσωπικών δεδομένων για τα εγκλήματα της δωροδοκίας υπαλλήλων, δικαστών και ιδιωτών, δεν επιτρέπεται όμως η χρήση των μέσων αυτών για τις ίδιες πράξεις των βουλευτών ή των εκπροσώπων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Η αρχή της αναλογικότητας θα επέβαλε βεβαίως να μην εφαρμόζονται τα ιδιαίτερα επαχθή αυτά μέτρα σε καμία περίπτωση όταν οι πράξεις, παρά την αυτονόητη βαρύτητά τους, διατηρούν πάντως τον πλημμεληματικό τους χαρακτήρα και αυτό επιτάσσει και η αρχή της ίσης μεταχείρισης, στο μέτρο που δεν ισχύουν τα συγκεκριμένα μέτρα σε όλες τις περιπτώσεις διαφθοράς.

Ωστόσο γεγονός παραμένει ότι, τελικά, τα μέτρα που έχουν υιοθετηθεί αφορούν όλους τους άλλους εκτός από τους βουλευτές και τα μέλη των συμβουλίων Τοπικής Αυτοδιοίκησης κατά την άσκηση της πολιτικής εξουσίας που τους έχει αναθέσει το Σύνταγμα. Ίσως αυτοί δεν συμμετέχουν πράγματι στη διαφθορά.

Η Ε. Συμεωνίδου- Καστανίδου είναι καθηγήτρια Ποινικού Δικαίου στο ΑΠΘ