Η «γελοιότητα» παρεισέφρησε στο Ευρωπαϊκό Βραβείο Θεάτρου

Καταγγελίες περί γελοιότητας των επισήμων και των επιτροπών από μέλη του Μπερλίνερ Ανσάμπλ σκίασαν την απονομή του Ευρωπαϊκού Βραβείου Θεάτρου χθες τη νύχτα στη Θεσσαλονίκη
«Θέατρο σήμερα- όσο ποτέείναι η επικοινωνία, ή μάλλον η ίδια η κοινωνία των λαών» δήλωνε στα «ΝΕΑ» ο τιμημένος με το Ευρωπαϊκό Βραβείο Θεάτρου, ο «Ευρωπαίος από τον Καναδά», ρηξικέλευθος σκηνοθέτης Ρομπέρ Λεπάζ.

«Θέατρο είναι απλώς ένα εργαλείο για ανθρωπολογική έρευνα. Η κοινωνική ζωή στη σύγχρονη Ευρώπη δημιουργεί βαρετά συναισθήματα. Το ενδιαφέρον διαδραματίζεται στους ιδιωτικούς χώρους. Μέσα στα δωμάτια των ανθρώπων» είναι η εκδοχή του 42χρονου Άλβις Χερμάνις και της δικής του «νέας θεατρικής πραγματικότητας» που φέρνει από τη Ρίγα της Λετονίας.

Ρομπέρ Λεπάζ: «Το θέατρο είναι ένα παιχνίδι επικοινωνίας.
Έχουμε πολλούς ηθοποιούς, αλλά όχι αρκετούς παίκτες σε αυτό το παιχνίδι»

«Θέατρο είναι ό,τι παρατηρώ στον κόσμο γύρω μου μέσα από τα ΜΜΕ και το Διαδίκτυο» συμπληρώνει μιλώντας στα «ΝΕΑ» η νεώτερη- παρ΄ ότι δηλώνει πως νιώθει πλέον «μεσήλικη», «γερασμένη» και «χρησιμοποιημένη» ως γενιά- της «παρέας» των βραβευμένων, η 35χρονη Μπιλιάνα Σρμπλιάνοβιτς από το Βελιγράδι. Απόντος του μεγάλου βραβευθέντος Γερμανού σκηνοθέτη Πέτερ Τσάντεκ, την αντίληψή τους για το σύγχρονο θέατρο ανέλαβαν να διαμορφώσουν στη Θεσσαλονίκη, που φιλοξενεί τις εκδηλώσεις του φετινού Ευρωπαϊκού Βραβείου Θεάτρου, οι νεαρότεροι δημιουργοί. Το μεγάλο ευρωπαϊκό βραβείο έλαβε ο Ρομπέρ Λεπάζ, ενώ το βραβείο Νέες Θεατρικές Πραγματικότητες (και 20.000 ευρώ) μοιράστηκαν η Μπιλιάνα Σρμπλιάνοβιτς και ο Άλβις Χερμάνις.

«Δεν ασχολήθηκα ποτέ με την πολιτική. Δεν είμαι αυτονομιστής. Όταν όμως είδα στο πρόσωπο του 20χρονου ανιψιού μου την απόλυτη αδιαφορία για τα πολιτικά πράγματα, την άρνησή του να ψηφίσει, ανέλαβα- επιτέλους- πρωτοβουλία να διεκδικήσω την αυτονομία του Κεμπέκ και δημόσια (σ.σ.: με πρόσφατη επιστολή του κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου στον Καναδά). Το ευρωπαϊκό βραβείο θεάτρου που λαμβάνω ενισχύει την άποψη πως εμείς στο Κεμπέκ είμαστε απλώς ένα μικρό γαλατικό χωριό “φυτεμένο” στη Βόρεια Αμερική. Η παγκοσμιότητα των έργων επιτυγχάνεται μόνο με τις αναφορές στην εντοπιότητα. Τα δέντρα, δεν είναι μόνο κορμοί και κλαδιά, είναι κυρίως, ρίζες» υποστηρίζει με πάθος ο 50χρονος Ρομπέρ Λεπάζ, δίνοντας παράλληλα τον δικό του ορισμό για την Ευρώπη των λαών που «δεν είναι απλώς ένας γεωγραφικός τόπος, αλλά ο τρόπος να βλέπουμε τα πράγματα, να επικοινωνούμε». Η επικοινωνία των λαών μέσω του θεάτρου- αλλά και ο χρόνος ως αόρατη κλωστή που συνέδεε το έργο των τριών βραβευθέντων Ευρωπαίων δημιουργών (ο χρόνος με την έννοια της μνήμης, κατά τον Άλβις Χερμάνις, του επικείμενου τέλους στο έργο της Μπιλιάνα Σρμπλιάνοβιτς) ήταν το ζητούμενο της τετραήμερης θεατρικής συνάντησης για το ευρωπαϊκό τρόπαιο.

Η Θεσσαλονίκη φιλοξένησε 300 κριτικούς, σκηνοθέτες, ηθοποιούς, δημοσιογράφους, αλλά το ντόπιο θεατρικό κοινό δεν είχε τη δυνατότητα να συμμετέχει – απέμειναν ελάχιστες θέσεις και οι τιμές των εισιτηρίων, 60 και 40 ευρώ, ήταν μάλλον απαγορευτικές.


Καταγγελίες για απανθρωπιά και ατελείωτα λογύδρια

«Θεωρώ ότι είναι ευκόλως αντιληπτός ο βαθμός της γελοιότητας που προσδίδει στον θεσμό και στην κριτική επιτροπή η λογική σας» (της μη απονομής του Ευρωπαϊκού Βραβείου Θεάτρου παρά μόνο ιδιοχείρως). «Στο κάτω κάτω το βραβείο μού το απονέμετε για το σύνολο του έργου μου- έργο ζωής για μένα- και όχι εξαιτίας μιας πτήσης με τις Ολυμπιακές Αερογραμμές. Η έλλειψη κατανόησης εκ μέρους σας και η απάνθρωπη συμπεριφορά σας υποδηλώνει παντελή έλλειψη θεατρικής γνώσης και ευαισθησίας, αξίες για τις οποίες υποτίθεται ότι μάχεστε». Αυτή ήταν η καταγγελία- βόμβα του ρηξικέλευθου Γερμανού σκηνοθέτη Πέτερ Τσάντεκ (του θρυλικού Μπερλίνερ Ανσάμπλ), που αναγνώστηκε χθες τη νύχτα στο πλαίσιο της απονομής του Ευρωπαϊκού Βραβείου στη Θεσσαλονίκη, όταν έφτασε η ώρα να του δοθεί το βραβείο το οποίο τελικά δεν θα πάρει γιατί δεν ήταν παρών (λόγω ασθένειας- καρκίνου – του πρωταγωνιστή του, όπως εξήγησε γραπτώς, στην παράσταση της «Δωδέκατης νύχτας», στη Γερμανία).

Η επιτροπή αρνήθηκε να παραλάβει το βραβείο για λογαριασμό του η ηθοποιός του Μπερλίνερ Ανσάμπλ Άντζελα Γουίνγκλερ, που θα έπαιζε χθες, μετά την τελετή, τον «Πέερ Γκιντ» του Ίψεν σε σκηνοθεσία του Τσάντεκ. Κι εκείνη ύστερα από δύο ώρες λογυδρίων των επισήμων, γραμματέων κ.λπ. (13 συνολικά!) βγήκε στη σκηνή του θεάτρου της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών, ντυμένη με το κοστούμι της και τους έψεξε δριμύτατα. «Ανεχόμαστε τα λογύδριά σας επί δύο ώρες. Επιτέλους θέλουμε να κάνουμε παράσταση», είπε.

«Πόσο γελοίους σάς κάνει αυτό! Η στάση σας επιβεβαιώνει τον σκηνοθέτη μας», πρόσθεσε εν μέσω χειροκροτημάτων από τους θεατές. Τελικά οι επίσημοι αποχώρησαν προκειμένου να στηθεί το σκηνικό του «Πέερ Γκιντ», που άρχισε μετά τις 20.20.


«Στο κυνήγι της επιτυχίας…»

«Τα βραβεία προσφέρουν ίσως περισσότερα σε εκείνους που τα προσφέρουν, παρά στους ίδιους τους βραβευθέντες. Στον σημερινό κόσμο, τον αφιερωμένο στο κυνήγι της επιτυχίας τα βραβεία είναι μία από τις πλέον συνηθισμένες εκφράσεις αναγνώρισης, αντανακλούν όμως και τον επιφανειακό και εφήμερο χαρακτήρα της επιτυχίας» σημείωνε στο συμπόσιο για την αναγκαιότητα του θεσμού ο πρόεδρος της Διεθνούς Ένωσης Κριτικών Θεάτρου Ίαν Χέρμπερτ. Οι διοργανωτές, πάντως, απέμειναν με πρόσθετο κέρδος: το βραβείο του απόντος Πέτερ Τσάντεκ (30.000 ευρώ), το οποίο έμεινε στο ταμείο για την επόμενη διοργάνωση.