ΔΡΟΜΟΙ

Τον βίο…
… και την πολιτεία του Αχμέτ Ζώγου θυμηθήκαμε με αφορμή ένα βιβλίο που κυκλοφόρησε στην Αμερική για την Αλβανία. Ο Αχμέτ Ζώγου πήρε την εξουσία ως πρόεδρος της χώρας το 1925. Τρία χρόνια αργότερα, όμως, ανακήρυξε εαυτόν βασιλιά και «πρώτο μονάρχη της Αλβανίας» από την εποχή του Γεώργιου Καστριώτη. Άρχισε να ζει στα πρότυπα των Ευρωπαίων βασιλιάδων της εποχής του, πήρε για σύζυγό του την Ουγγαρέζα πριγκίπισσα Γεραλδίνη και προσπάθησε να επιβάλει στον αλβανικό λαό τον ευρωπαϊκό τρόπο ζωής. Η βασιλεία του τερματίστηκε όταν πήραν την εξουσία οι κομμουνιστές, μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο γιος του, πρίγκιπας Λέκα, επέστρεψε στην Αλβανία το 2002.

Όταν οι Ιταλοί…
… εισέβαλαν στην Αλβανία το 1939, συνάντησαν ελάχιστη αντίσταση και ανέλαβαν τον έλεγχο της χώρας. Ύστερα προσήρτησαν μέρη του Μαυροβουνίου, του Κοσσυφοπεδίου, των Σκοπίων και της Βόρειας Ελλάδας στη χώρα. Επρόκειτο για μια ιστορική ειρωνεία: τα εθνικά όνειρα των Αλβανών έπαιρναν για πρώτη φορά σάρκα και οστά σε μια περίοδο όπου η χώρα τους βρισκόταν υπό κατοχή. Οι Αλβανοί κομμουνιστές πολέμησαν εναντίον των εισβολέων και μετά το τέλος του πολέμου ανέλαβαν την εξουσία υπό την ηγεσία του Εμβέρ Χότζα (το Κομμουνιστικό Κόμμα είχε ιδρυθεί το 1941 με την καθοδήγηση των Γιουγκοσλάβων κομμουνιστών).

Το βιβλίο…
… του δημοσιογράφου Πίτερ Λούκας αναφέρεται σε εκείνα τα χρόνια: «Το ΟSS στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στην Αλβανία» (το ΟSS ήταν το Γραφείο Στρατηγικών Υπηρεσιών που αργότερα μετεξελίχθηκε στη CΙΑ). Η αντίσταση στην Αλβανία δεν ήταν παρά ένα δευτερεύον επεισόδιο μπροστά στα πολύ πιο σημαντικά αντιστασιακά κινήματα της Ελλάδας και της Γιουγκοσλαβίας. Έλαβαν όμως μέρος σε αυτήν μερικές ενδιαφέρουσες προσωπικότητες, όπως ο Άντονι Κουέιλ, ένας νεαρός Βρετανός αξιωματικός που ήξερε να απαγγέλλει ολόκληρο τον Άμλετ και που κρυβόταν από τα Ες-Ες μέσα σε θαλασσινές σπηλιές. Αργότερα ο Κουέιλ υπεδύθη τον… εαυτό του στην επική κινηματογραφική ταινία «Τα κανόνια του Ναβαρόνε». Όμως ο τραγικός ήρωας του βιβλίου τού Λούκας είναι ο Τόμας Στέφαν, ένας Αλβανοαμερικανός από το Νιου Χαμσάιρ, που ανέπτυξε στενή φιλία με τον αρχηγό των ανταρτών Εμβέρ Χότζα, τον κατοπινό σταλινικό ηγέτη της Αλβανίας. Ο Στέφαν συνόδευσε τον Χότζα στη θριαμβευτική του είσοδο στα Τίρανα, που είχαν απελευθερωθεί από έναν παρτιζάνο τον οποίον αργότερα «εκκαθάρισε» ο Χότζα. Αλκοολικός, ο Στέφαν πέθανε άστεγος στο Λος Άντζελες το 1959.

Ο Λούκας…
… εξηγεί γιατί η Αλβανία έγινε κομμουνιστική μετά τον πόλεμο: επειδή ο Χότζα και οι κομμουνιστές παρτιζάνοι ήταν οι μόνοι που θέλησαν να ρισκάρουν τη ζωή τους για να πολεμήσουν τους κατακτητές. Ο συγγραφέας περιγράφει τις μάταιες προσπάθειες των βασιλικών- «Φέρτε πίσω τον βασιλιά Ζώγου!- να αποσπάσουν αμερικανική και βρετανική υποστήριξη, μολονότι δεν κούνησαν ούτε το δαχτυλάκι τους. Όσο για τον Λέκα, οι φιλοδοξίες του είναι σήμερα πια πολύ πιο ταπεινές από εκείνες του πατέρα του.