[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] «Μπερντές» η διάκριση των εξουσιών

Όταν το 1748 ο Μοντεσκιέ θεμελίωνε θεωρητικά τη διάκριση των εξουσιών σε εκτελεστική, νομοθετική και δικαστική ως προϋπόθεση της ελευθερίας των πολιτών, μάλλον δύσκολα θα μπορούσε να φανταστεί την αρχή αυτή να διαστρεβλώνεται για τον αντίθετο ακριβώς σκοπό: για τη συσκότιση κρίσιμων ζητημάτων, ώστε να στερούνται οι πολίτες πληροφορίες τις οποίες χρειάζονται για να νιώθουν ασφάλεια και να ασκούν την ελευθερία τους.

Ο συγγραφέας του «Πνεύματος των Νόμων» κάθε άλλο παρά αφελής ουτοπιστής υπήρξε. Αφιέρωσε αρκετές σελίδες στην ανάλυση της διαφθοράς, ενώ την αναγκαία για τη λειτουργία της δημοκρατίας πρόταξη του δημοσίου συμφέροντος εκ μέρους των αρχόντων δεν τη θεωρούσε διόλου αυτονόητη. Αλλά επειδή «η εμπειρία μας δείχνει σταθερά ότι κάθε άνθρωπος που περιβάλλεται με εξουσία είναι επιρρεπής στην κατάχρησή της», έκρινε «αναγκαίο από την ίδια τη φύση των πραγμάτων η εξουσία να ελέγχει την εξουσία». Αυτό, υποστήριξε, μπορεί να επιτευχθεί διαχωρίζοντας τη νομοθετική (κοινοβούλιο), την εκτελεστική (κυβέρνηση) και τη δικαστική εξουσία (δικαστικό σώμα). Εάν διαφορετικά σώματα ασκούν αυτές τις εξουσίες, τότε το καθένα θα μπορεί να ελέγχει τα άλλα όποτε προσπαθούν να τις καταχραστούν. Ριζοσπαστική απέναντι στην απολυταρχική αυθαιρεσία της εποχής, η πρόταση του Μοντεσκιέ σφράγισε τα δημοκρατικά πολιτεύματα που άρχισαν να συγκροτούνται από τα τέλη του 18ου αιώνα: η αρχή της διάκρισης των εξουσιών ενσωματώθηκε στο αμερικανικό Σύνταγμα, στο γαλλικό μετά την Επανάσταση, σε όλα τα δημοκρατικά Συντάγματα μέχρι τις μέρες μας.

Ανάμεσα σ΄ αυτά, και το δικό μας Σύνταγμα φυσικά. Μόνο που σε μας αυτός ο αναγκαίος έλεγχος μεταξύ των τριών εξουσιών δεν λειτουργεί διόλου πειστικά για τους πολίτες, δεν υπηρετεί την ασφάλεια και την ελευθερία τους, που ήταν ο σκοπός της θεσμοθέτησης. Χοντρό παράδειγμα η υπόθεση της διαχείρισης των αποθεματικών των ασφαλιστικών ταμείων. Δύο εβδομάδες τώρα βομβαρδιζόμαστε με σκόρπιες πληροφορίες γύρω από το σκάνδαλο του κρατικού ομολόγου που αγόρασε υπερτιμημένο το Ταμείο των δημοσίων υπαλλήλων, για τις προεκτάσεις του σε άλλα κρατικά ομόλογα άλλων Ταμείων, για πιθανές μεγάλες απώλειες. Πρόκειται για εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ και εύλογα ανησυχούν οι ασφαλισμένοι για τη διαχείριση των εισφορών τους από τις οποίες περιμένουν να πάρουν σύνταξη. Η κυβέρνηση

ΜΕΝΟΥΝ ΟΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΑ

σκεπτόμενοι βουλευτές, συνδικάτα και άλλοι κοινωνικοί φορείς, και βέβαια η «τέταρτη εξουσία», να ψάχνουν την άκρη του νήματος

που εκδίδει τα κρατικά ομόλογα διά του υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών, που διορίζει τις διοικήσεις των Ταμείων και παρακολουθεί τη διαχείριση που κάνουν διά του υπουργείου Απασχόλησης, όφειλε να ενημερώσει αναλυτικά για τις κινήσεις που γνωρίζει και για τη γενικότερη οικονομική κατάσταση των Ταμείων.

Αντί να ενημερώσει όμως, κρύβεται πίσω από τη δικαστική έρευνα που έχει ξεκινήσει, με παχιά λόγια για ένα νέο θεσμικό πλαίσιο διαφάνειας που θα φτιάξει… του χρόνου. Προχθές ακόμα ο υπουργός Γιώργος Αλογοσκούφης, αφού πρώτα συσκέφθηκε μεταξύ άλλων και με τον κ. Γ. Ζορμπά, πρόεδρο της Εθνικής Αρχής Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες, επικαλέστηκε το «απόρρητο των ερευνών» για να μας υποδείξει να πάψουμε να ακούμε «μη τεκμηριωμένες πληροφορίες και σενάρια» και να περιμένουμε το «άπλετο φως» που θα χυθεί όταν «υπάρξουν πλήρεις εκθέσεις»- άγνωστο πότε… Δουλειά του κ. Ζορμπά και των συνεργατών του είναι βεβαίως να εντοπίσει ποιοι είχαν εγκληματικές δραστηριότητες και ποιοι καρπώθηκαν παράνομα έσοδα από αυτές, και της τακτικής δικαιοσύνης κατόπιν να τους απαγγείλει κατηγορίες και να τους δικάσει. Κατά ποία λογική όμως η έρευνα αυτή απαλλάσσει την κυβέρνηση από την πολιτική υποχρέωση να δημοσιοποιήσει όσα ήδη πολύ καλά γνωρίζει για την υπόθεση, να εφαρμόσει τώρα τη διαφάνεια αντί να την παραπέμπει στις ελληνικές καλένδες ενός μελλοντικού θεσμικού πλαισίου;

Αλλά και τον κοινοβουλευτικό έλεγχο υπονομεύει η κυβέρνηση με την επαναλαμβανόμενη καραμέλα προς την αξιωματική αντιπολίτευση ότι «δεν νομιμοποιείται» να τον ασκεί, επειδή «ευθύνεται για τη συγκάλυψη του σκανδάλου του Χρηματιστηρίου», όταν εκείνη ήταν στην κυβέρνηση. Βουλευτής της κυβερνώσας παράταξης έφτασε μάλιστα, αγνοώντας προφανώς τα περί διάκρισης των εξουσιών, να αναφωνήσει στη Βουλή: «Αν φταίμε σε κάτι, είναι που δεν στείλαμε μερικούς από σας στη φυλακή»! Η σύγχυση σκοτεινών κρατικών ομολόγων και προμηθειών εις βάρος των ασφαλιστικών ταμείων με την εντελώς διαφορετική υπόθεση του Χρηματιστηρίου, της φούσκας που κατέρρευσε το 1999-2000 συμπαρασύροντας οδυνηρά περιουσίες μικροεπενδυτών, όπου παρά τις λυσσαλέες προσπάθειες ένοχοι κρατικοί αξιωματούχοι δεν βρίσκονται, είναι σκόπιμη. Αν η κυβέρνηση Καραμανλή είχε το σατανικό σχέδιο να απαξιώσει εντελώς στα μάτια των πολιτών της χώρας τη λειτουργία της δημοκρατίας και κάθε έννοια δημοσίου συμφέροντος, κάπως έτσι θα το μεθόδευε. Αλλά μάλλον μακριά από κάτι τόσο μεγαλεπίβολο, με τέτοιες μεθοδεύσεις και με την τακτική του συμψηφισμού απλώς φαίνεται να θέλει να κερδίσει άλλη μία τετραετία.

Στο μεταξύ μένουν οι δημοκρατικά σκεπτόμενοι βουλευτές, συνδικάτα και άλλοι κοινωνικοί φορείς, και βέβαια η «τέταρτη εξουσία» του Τύπου, να ψάχνουν μέσα στην καλλιεργούμενη συσκότιση να βρουν την άκρη του νήματος.