«Γράφουμε πια όλοι σαν ποιητές μεγατόνων»

Ο Σάκης Σερέφας ξεσπαθώνει εναντίον της σοβαροφάνειας στους ελληνικούς λογοτεχνικούς κύκλους και αντί για παρουσίαση του βιβλίου του, διοργανώνει εκδρομή!

«Στις παρουσιάσεις βιβλίου υποφέρω», λέει ο Σάκης Σερέφας. «Δεν κατάλαβα ποτέ γιατί γίνονται. Και είναι ακόμη πιο επώδυνο όταν δεν καταλαβαίνεις γιατί συμβαίνει αυτό που συμβαίνει. Είναι όπως όταν σου κάνουν ένεση. Όταν ξέρεις γιατί σου την κάνουν, σε πονάει λιγότερο».

Για το βιβλίο του, «Θα γίνω ντιζέζ», δεν θα κάνει παρουσίαση ο Θεσσαλονικιός συγγραφέας. Σκέφτηκε κάτι πιο πρωτότυπο. Ναύλωσε πούλμαν που θα ξεκινήσει τα μεσάνυχτα της Παρασκευής και τα μεσάνυχτα της Δευτέρας για να κάνει μια περιπλάνηση στα σημεία της πόλης όπου διαδραματίζονται τα γεγονότα. Το βιβλίο είναι μια νουβέλα με θέμα ένα έγκλημα πάθους. Το «Πούλμαν του εγκλήματος», όπως λέγεται, θα πάει στην ταβέρνα όπου έφαγε το ζευγάρι, στο ξενοδοχείο όπου κοιμήθηκε και τελέστηκε το έγκλημα, στο νεκροτομείο αλλά και στη Γενική Ασφάλεια όπου κρατήθηκε ο δράστης. Επειδή η δράση τοποθετείται στο ΄50, κάποια από τα κτίρια έχουν σήμερα άλλη λειτουργία. Η Γενική Ασφάλεια, λ.χ., είναι… σχολή κομπιούτερ.

Σε κάθε στάση θα ακούγονται ηχογραφημένα αποσπάσματα. Αυτή η μεταμεσονύχτια βόλτα στην πόλη είναι και ένα διασκεδαστικό μάθημα ιστορίας. «Συχνά περνάς από σημεία που δεν διανοείσαι με ποια γεγονότα είναι συνδεδεμένα. Υπάρχουν ένα παπουτσάδικο και μια καφετέρια, λ.χ., όπου στην Κατοχή στεγαζόταν η Γκεστάπο», λέει ο Σερέφας, ο οποίος έχει γράψει πολλά κείμενα για τη Θεσσαλονίκη. Η βόλτα πάντως θα επαναληφθεί και κατά τη διάρκεια της Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης.

Τι είναι όμως εκείνο που τον ενοχλεί περισσότερο στις συμβατικές παρουσιάσεις βιβλίων;

«Στην Αμερική, οι παρουσιάσεις βιβλίων γίνονται με σπορτέξ, τζιν και διάθεση για πλάκα. Εδώ, είναι όλοι με μούτρα μέχρι κάτω, συγγραφείς, εισηγητές, κοινό. Λες και τους πλάκωσε η δυστυχία. Άσε που όλες οι εκδηλώσεις βιβλίου μοιάζουν με τελετές απονομής

ΙΝFΟ

Σάκης Σερέφας, «Θα γίνω ντιζέζ», Εκδ. Μεταίχμιο, σελ. 136, τιμή: 10 ευρώ. Πληροφορίες για το «Πούλμαν του εγκλήματος» στο τηλ. 2310250.075.

του Νόμπελ. Τα φοβάμαι αυτά. Είναι σαν θρίλερ!».

Ο 46χρονος Σάκης Σερέφας ήταν πάντα ανατρεπτικός. Έχει γράψει κάπου τριάντα βιβλία. Τα μισά είναι πεζογραφία και ποίηση, τα άλλα μισά μελέτες, μεταφράσεις, ανθολογίες. Βιβλία μικρά, όπως και αυτή η νουβέλα με το έγκλημα. Η Κική, από το Σκλήθρο Φλώρινας, βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη έτοιμη να τραγουδήσει σε νυχτερινό κέντρο. Ο αρραβωνιαστικός, υπάλληλος του υπουργείου Γεωργίας σε δυσμενή μετάθεση, δεν άντεξε που τον παράτησε η Κική και τη σκότωσε.

Ενδιαφέρον στο βιβλίο είναι το χιούμορ καθώς και η υποτιθέμενη συμμετοχή του αναγνώστη. Κάθε τόσο ο Σερέφας βάζει σχόλια αναγνωστών ή βάζει τον αναγνώστη στη δράση. Λ.χ., όταν ο δράστης πάει να παραδοθεί στην Ασφάλεια, ο Σερέφας γράφει: «Κάποιοι λαθραναγνώστες έχουν πιάσει θέση από τα ξημερώματα, για να παρακολουθήσουν την κρίσιμη στιγμή. Άλλοι βρίσκονται κρυμμένοι πάνω στα δέντρα τουρτουρίζοντας, ενώ ένας έχει χωθεί στο παρακείμενο περίπτερο και ανταλλάσσει γροθιές με τον έξαλλο περιπτερά, ο οποίος βρέθηκε ξαφνικά στριμωγμένος μέσα στο ίδιο του το μαγαζί».

«Ο αναγνώστης ευχαριστιέται να μπαίνει στην ψυχολογία του συγγραφέα και να παίζει μαζί του», μας εξηγεί. «Δεν είμαι εγώ ο σοφός κι εσύ η αγελάδα που μασάς και καταπίνεις. Και να γράφουμε και λίγο διαφορετικά. Έλεος πια με τον σοσιαλιστικό ρεαλισμό. Αυτά τα πράγματα έχουν γίνει εδώ και πενήντα χρόνια στην Ευρώπη. Και εμείς τα θεωρούμε νέα. Ο Ζορζ Περέκ μας είναι ακόμα άγνωστος».

Ο Σάκης Σερέφας δεν γράφει ποτέ μεγάλα μυθιστορήματα. «Μου αρέσει να κινούμαι σε διάφορα είδη. Τη μία μέρα να γράφω μια θεατρική σκηνή (πρόσφατα ανέβηκε το έργο του «Μαμ» στο «Αμόρε») και την άλλη να κάνω μετάφραση. Το μυθιστόρημα είναι μονοφαγία και θέλει 3-4 χρόνια. Μου φαίνεται πνιγηρό. Επιπλέον, δεν πιστεύω στο μυθιστόρημα και τις προθέσεις του. Στη φέτα ζωής που σου πλασάρει, στην πορεία μιας οικογένειας λ.χ. Είναι λίγο υποκριτικό. Με άλλα λόγια, το μυθιστόρημα υποκρίνεται τον κόσμο. Ούτε το διήγημα ούτε η ποίηση υποκρίνονται κάτι τέτοιο. Μου φαίνεται τερατώδες να αφηγηθώ τι έκανε η οικογένεια Σερέφα στον πόλεμο. Δεν μπορείς να μου το πουλήσεις σαν φέτα ζωής, εκτός αν δεχθώ τη σύμβαση της απάτης. Η ζωή μου δεν αξίζει 600 σελίδες. Ούτε έχω κίνητρο να διαβάσω τι κάνει η κυρία τάδε. Δεν το καταλαβαίνω ως τέχνη. Όπως δεν μπορώ πια να δω τους πίνακες με τα ηλιοβασιλέματα του 19ου αιώνα. Δεν ζω στη βικτωριανή εποχή με κεριά. Θέλω σύντομα, σπιντάτα κείμενα».


«Οι μάγειρες είναι πιο ειλικρινείς»

Σήμερα, λέει ο Σάκης Σερέφας, συζητάμε για βιβλία αλλά μιλάμε ελάχιστα για τη γλώσσα και το ύφος. «Ανακαλύψαμε την ψυχολογία βάθους και την αφήγηση με “βλέμμα αετού” (του παντεπόπτη συγγραφέα). Αλλά, παιδιά, τι γίνεται με τη γλώσσα; Οι μάγειρες είναι πιο ειλικρινείς. Σου λένε: Το λαβράκι πίκριζε. Η μελιτζάνα είναι άψητη. Από την ελληνική λογοτεχνία η συζήτηση για τη γλώσσα είναι απούσα. Οπότε τα βλέπουν αυτά και οι συγγραφείς και λένε βουρ στην πλοκή. Στην ποίηση, πάλι, είμαστε σε εποχή “στοχασμού”. Τα ποιήματα τώρα είναι σαν φιλοσοφικά δοκίμια. Λες και δεν έχουμε περάσει από έναν Εμπειρίκο, έναν Εγγονόπουλο, έναν Καρούζο. Ακόμη και ο Ελύτης ήταν παιγνιώδης, ακομπλεξάριστος. Τώρα γράφουν σαν ποιητές μεγατόνων, βουτηγμένοι στον συλλογισμό».