[ ΣΕ ΠΡΩΤΟ ΕΝΙΚΟ ] Είναι θέμα προσωπικής επιλογής

Μου έχει προκαλέσει τεράστια εντύπωση ο σάλος αναφορικά με την ταινία «300 (των Θερμοπυλών)». Σε μία κινηματογραφική υπερπαραγωγή, ζητήματα ηθικής φύσης, όπως γιατί οι «κακοί» της ταινίας παρουσιάζονται καρικατούρες, κατά πόσο εν προκειμένω οι Πέρσες ήταν πραγματικά κακοί, καθώς και οι όποιες αναλογίες της κατάστασης εκείνη την εποχή, με τη σημερινή πραγματικότητα, είναι, κατά τη γνώμη μου, άσχετα. Όχι μόνο επειδή πρόκειται για μορφή ψυχαγωγίας, αλλά κυρίως επειδή η ηθική (στην τρέχουσα ιουδαιοχριστιανική μορφή της, στον σύγχρονο δυτικό κόσμο) είναι έννοια εντελώς σχετική, άρα δεν μπορεί να τεθεί ως αντικειμενικό και συλλογικό κριτήριο αξιολόγησης. Μπορεί αυτή η άποψη να μοιάζει πως δίνει «συγχωροχάρτι» σε όσους παραβιάζουν τους άγραφους κανόνες ηθικής της κοινωνίας μας, αυτή όμως είναι- όπως όλα τα βασικά πράγματα της ζωής- η (σκληρή) πραγματικότητα. Η ηθική είναι μία σχετική, νοητή και σαφώς αόριστη έννοια που αναπροσαρμόζεται, ανάλογα με τους ανθρώπους, τις εποχές, τα μεγέθη των καταστάσεων, το διακύβευμα, το εάν πρόκειται για θέμα προσωπικό ή συλλογικό, και ούτω καθ΄ εξής… Το είπε και ο Φρόιντ, μιλώντας για ένστικτα, κίνητρα, ανάγκες που διέπουν την ανθρώπινη φύση και προσδιορίζουν κάθε άνθρωπο ξεχωριστά, με τρόπους πολλαπλούς. Νεώτεροι ψυχίατροι και νευρολόγοι το έκαναν ακόμα πιο επιστημονικό, μιλώντας για τη φυσιολογία κάθε εγκεφάλου, για νευρώνες, για γενετική προδιάθεση και καθορισμό. Κοινό σημείο συμφωνίας όλων, το ότι οι πράξεις- και ποτέ οι σκέψεις- μας πρέπει να συμβαδίζουν με κάποιους βασικούς κανόνες κοινωνικής συμβίωσης, ώστε να υπάρχει πολιτισμός, κι έτσι να διασφαλιστεί καλύτερα η επιβίωση και διαιώνιση του ανθρώπινου είδους.

Στο νέο του βιβλίο «Τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα:

Ένας μερικός κατάλογος», ο Ισραηλινός ιστορικός Αβιάντ Κλάινμπεργκ αναφέρει πως «Τα αμαρτήματα είναι μία έκφραση της επιθυμίας για ελευθερία». Και όπως η ελευθερία των ατόμων και των κρατών διαμορφώνεται σε σχέση με τις επιθυμίες, τις ανάγκες, τους νόμους και κανόνες που στηρίζουν την κοινωνία, και τις συγκυρίες, έτσι διαμορφώνεται και η ηθική. Οτιδήποτε άλλο είναι θέμα εποχής, πίστης, άποψης, πάντως προσωπικής επιλογής.