Ο άγνωστος Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολης

Ρωσική «απεξάρτηση» από την Τουρκία

Για το απέραντο δίκτυο των ρωσικών πετρελαιαγωγών ο μόλις 288 χλμ. και 35- 50 εκατ. τόνων ετήσιας δυναμικότητας αγωγός από το βουλγαρικό λιμάνι του Μπουργκάς ώς την Αλεξανδρούπολη είναι μικρός.

Ωστόσο, αποτελεί το πρώτο βήμα για την υλοποίηση ενός φιλόδοξου σχεδίου της Μόσχας που στοχεύει στην αναμόρφωση του δικτύου διέλευσης των ενεργειακών δρόμων. Τα ποικίλα προβλήματα που ανέκυψαν στην τράνζιτ μεταφορά ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω των παραδοσιακών εταίρων της Ρωσίας, όπως η Ουκρανία, η Λευκορωσία, η Πολωνία και οι χώρες της Βαλτικής, είναι οι αιτίες που έπεισαν το Κρεμλίνο να αναζητήσει διέξοδο προς τον Νότο. Η κατασκευή του πετρελαιαγωγού

ΤΟ ΚΡΕΜΛΙΝΟ ΠΡΟΤΙΜΑΕΙ

να μην έχει να αντιμετωπίσει στο εγγύς μέλλον μια Τουρκία σχεδόν αποκλειστικό ενεργειακό κόμβο διαμετακόμισης προς τις δυτικές αγορές

Μπουργκάς- Αλεξανδρούπολης που επί 14 χρόνια οι ελληνικές κυβερνήσεις επιχειρούσαν να πείσουν τη Μόσχα να το δεχθεί, αλλά σκόνταφτε στην απροθυμία των ρωσικών εταιρειών, έγινε εφικτή για τρεις ακόμη λόγους:

– Ο πρώτος λόγος είναι το ράλι των διεθνών τιμών του πετρελαίου, που τον καθιστά βιώσιμο παρά το υψηλό λειτουργικό του κόστος.

– Ο δεύτερος, ο αυξανόμενος συνωστισμός των τάνκερ στα Στενά του Βοσπόρου, όπου οι καθυστερήσεις ξεπερνούν τη μία εβδομάδα και μεταφράζονται σε απώλειες εκατοντάδων χιλιάδων δολαρίων για τις πετρελαϊκές εταιρείες.

– Ο τρίτος και εξίσου σημαντικός λόγος είναι η απόφαση της Μόσχας να «απεξαρτηθεί» από την Τουρκία σαν χώρα τράνζιτ ρωσικών πετρελαίων στη Δύση.

Εναγκαλισμός από την Άγκυρα
Εάν το έργο του Μπουργκάς δεν προχωρούσε, αυτό θα σήμαινε την πλήρη εξάρτηση της Ρωσίας από την Τουρκία αναφορικά με τις νότιες οδούς διοχέτευσης των πετρελαίων της Κασπίας, δεδομένου και ότι ο ανταγωνιστικός για τα ρωσικά συμφέροντα αγωγός Μπακού-Τσεϊχάν διέρχεται από τουρκικό έδαφος.

Το Κρεμλίνο προτιμάει να μην έχει να αντιμετωπίσει στο εγγύς μέλλον μια Τουρκία σχεδόν αποκλειστικό ενεργειακό κόμβο διαμετακόμισης προς τις δυτικές αγορές. Η Μόσχα αν δεν γινόταν ο Μπουργκάς θα έμενε όμηρος των τουρκικών απαιτήσεων λόγω του αυξημένου κόστους διέλευσης μέσω Στενών και της απουσίας εναλλακτικών οδών για τους 111 εκατομμύρια τόνους αργού που συγκεντρώνονται στη Μαύρη Θάλασσα. Και αυτό, όταν μάλιστα θέλει να διαπραγματευτεί με την Άγκυρα από θέση ισχύος για τα project φυσικού αερίου προς τη Δύση.

Τι ήθελαν οι Ρώσοι
Από πλευράς των Ρώσων, τρεις ρωσικές εταιρείες, η Τransneft (η κρατική εταιρεία που κατασκευάζει τους ρωσικούς πετρελαιαγωγούς), η Gazpromneft (πετρελαϊκή θυγατρική του κολοσσού του φυσικού αερίου Gazprom) και η Rosneft, μέσω της εταιρείας Πετρελαιαγωγός Μπουργκάς- Αλεξανδρούπολης που συνέστησαν στα τέλη Ιανουαρίου, μοιράζονται το 51%. Για τη Μόσχα, το να έχει την απόλυτη πλειοψηφία στην εταιρεία που θα εκμεταλλεύεται τον αγωγό ήταν αδιαπραγμάτευτη θέση εξ αρχής. Το παζάρι όμως δεν έχει τελειώσει. Η αμερικανική Chevron και άλλες εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον αγωγό CΡC, o οποίος μεταφέρει πετρέλαιο της Κασπίας, κυρίως καζάκικο, στο ρωσικό λιμάνι Νοβοροσίνσκ στη Μαύρη Θάλασσα, φαίνεται ότι διεκδικούν μερίδιο στον αγωγό, που θα πρέπει να δοθεί από την ελληνική και τη βουλγαρική πλευρά.

Η στάση των Αμερικανών
Από την πλευρά της η Ουάσιγκτον, για όσα χρόνια προωθούσε τον αγωγό Μπακού (Αζερμπαϊτζάν) – Τιφλίδα (Γεωργία)- Τσεϊχάν (Τουρκία) και μέχρι να ολοκληρωθεί- ο στόχος ήταν να «βρει» διέξοδο το αζερικό πετρέλαιο στη Μεσόγειο παρακάμπτοντας τη Ρωσία- έκανε ό,τι περνούσε από το χέρι της για να μποϊκοτάρει τον αγωγό Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολης. Από τη στιγμή όμως που ολοκληρώθηκε, έγινε πιο διαλλακτική, χωρίς να πάψει ποτέ να υποστηρίζει σχέδια εναλλακτικών αγωγών.


Η υπογραφή άργησε 14 χρόνια

Σημαντικά γεωπολιτικά και οικονομικά οφέλη για την Ελλάδα, αλλά και αρκετές «γκρίζες ζώνες» που χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης φέρνει η συμφωνία για την κατασκευή του πετρελαιαγωγού Μπουργκάς- Αλεξανδρούπολης, η οποία υπογράφεται σήμερα το μεσημέρι στο Προεδρικό Μέγαρο, παρουσία του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν.
Το έργο- αναμένεται να αρχίσει το 2008 και να έχει ολοκληρωθεί, γύρω στο 2012 – αναβαθμίζει τη γεωστρατηγική σημασία της Ελλάδας, καθώς την εντάσσει στον ενεργειακό χάρτη της ΝΑ Ευρώπης με συνακόλουθη ενίσχυση της εθνικής της ασφάλειας.

Με την υλοποίηση του οι αναλυτές εκτιμούν ότι η Ρωσία δεν θα

Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΓΩΓΟΥ

θα φέρει στο Αιγαίο τάνκερ μεγάλης χωρητικότητας με προφανείς επιπτώσεις στη θαλάσσια ρύπανση

έχει πλέον λόγους να εμπλέκεται σε άλλα σχέδια κατασκευής ανταγωνιστικών αγωγών στη περιοχή, καθώς σε ό,τι αφορά τις νότιες οδούς οι ανάγκες της θα υπερκαλύπτονται μέσω του Μπουργκάς, σε συνάρτηση με τις ποσότητες πετρελαίου που διέρχονται από τα Στενά του Βοσπόρου.

Παράλληλα, δημιουργούνται δυνατότητες στο στάδιο της κατασκευής του αγωγού για τις ελληνικές τεχνικές εταιρείες και στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών για τους Έλληνες εφοπλιστές. Άλλωστε, η συμφωνία προβλέπει ότι για τα έργα αυτά, συνολικού ύψους ενός δισ. ευρώ, θα υπάρξει «διακριτική» στήριξη σε επιχειρήσεις από τις συμμετέχουσες χώρες.

Τα σούπερ- τάνκερ
Στον αντίποδα, όχι μόνον υπάρχουν πολλά ζητήματα που δεν έχουν ακόμη διευθετηθεί, αλλά προκαλεί εύλογες απορίες το ότι δεν έχουν γίνει ακόμη γνωστές οι επιμέρους λεπτομέρειες της συμφωνίας που υπογράφεται σήμερα και οι οποίες είναι καθοριστικές για την υλοποίησή της.

Πολλά ζητήματα δεν έχουν ακόμη διευκρινιστεί, όπως το αν και κατά πόσο οι ελληνικές εταιρείες που θα συμμετέχουν στην εταιρεία του αγωγού (εν προκειμένω ο όμιλος των ΕΛΠΕ) θα μπορούν να χρησιμοποιούν μέρος των ποσοτήτων πετρελαίου που θα διέρχονται από το ελληνικό έδαφος, για να καλύψουν μέρος των αναγκών της χώρας.

Ταυτόχρονα η λειτουργία του αγωγού θα φέρει στο Αιγαίο τάνκερ μεγάλης χωρητικότητας 250.000

– 300.000 τόνων (τα λεγόμενα VLCC), τα οποία σήμερα δεν πλέουν στις ελληνικές θάλασσες γιατί δεν χωρούν να περάσουν από τα Στενά των Δαρδανελίων, γεγονός που πολλαπλασιάζει τους κινδύνους σοβαρού ατυχήματος, με προφανείς επιπτώσεις στη θαλάσσια ρύπανση και συνακόλουθες παρενέργειες στον τουρισμό. Σε κάθε περίπτωση, όπως σημειώνουν οι οικολογικές οργανώσεις, το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης απειλείται με ρύπανση, αφού καθημερινά θα πραγματοποιούνται φορτώσεις πετρελαίου, ενώ θαλάσσια ρεύματα της περιοχής εκτιμάται ότι θα παρασύρουν τους ρύπους στα θρακικά παράλια και τους ψαρότοπους.


Βλέπει «πόντους» από τον αγωγό

ΣΤΗΝ ΠΑΝΗΓΥΡΙΚΗ υπογραφή της συμφωνίας για την κατασκευή του αγωγού Μπουργκάς- Αλεξανδρούπολης, έπειτα από 14 χρόνια διαπραγματεύσεων και παρουσία του ιδίου του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν, ποντάρει επικοινωνιακά η κυβέρνηση για να «σβήσει» κατά το δυνατόν τις όποιες εντυπώσεις από το συλλαλητήριο που θα πραγματοποιηθεί λίγη ώρα μετά την ολοκλήρωση της σχετικής τελετής στο προεδρικό μέγαρο. Η κυβέρνηση Καραμανλή φιλοδοξεί να προβάλει την υπογραφή για τον αγωγό ως μεγίστη επιτυχία, που θα καταστήσει την Ελλάδα ενεργειακό κέντροκι αυτό παρά τα ερωτηματικά που έχουν εγερθεί για τα πραγματικά οικονομικά οφέλη του συγκεκριμένου αγωγού στις σύγχρονες συνθήκες. Επιθυμεί ακόμη να «περάσει» στην κοινή γνώμη ότι η ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων έγινε δυνατή χάρη στην ίδια- και όχι από τις κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ.

Για τους πυραύλους
Παράλληλα, το Μέγαρο Μαξίμου θέλει να αξιοποιήσει ιδιαίτερα την παρουσία του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν, δείχνοντας εμμέσως πλην σαφώς στην κοινή γνώμη πως δεν διακατέχεται από «φιλοαμερικανισμό». Ωστόσο, το γεγονός ότι η Αθήνα δεν έχει πάρει θέση για την εγκατάσταση αντιπυραυλικού συστήματος του ΝΑΤΟ στη χώρα μας, ενώ το υπουργείο Εξωτερικών έχει υποστηρίξει την εγκατάσταση αμερικανικών πυραύλων στην Τσεχία και την Πολωνία, ενδέχεται να θιγεί κατά τις διμερείς συνομιλίες που θα έχει ο κ. Καραμανλής με τον κ. Πούτιν και η κ. Μπακογιάννη με τον Ρώσο ομόλογό της κ. Λαβρόφ. Στις συναντήσεις ενδέχεται να θιγούν και άλλα θέματα, όπως το Κόσσοβο, όπου η Ρωσία δεν συμμερίζεται την έκθεση Αχτισαάρι (σ.σ.: σε αντίθεση με την Ευρωπαϊκή Ένωση), και το Κυπριακό, όπου σύμφωνα με πληροφορίες η Μόσχα δεν προτίθεται να συνεχίσει να στηρίζει τον κ. Παπαδόπουλο στο Συμβούλιο Ασφαλείας.


Αναγνωρίζει παρενέργειες

ΤΟ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΟ να υπάρξουν όχι μόνο οφέλη αλλά και παρενέργειες από τη λειτουργία του αγωγού παραδέχτηκε χθες μέχρι και ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών Γιώργος Αλογοσκούφης. «Η σπουδαιότητα του αγωγού είναι μεγάλη για την Ελλάδα και οι παρενέργειες που θα έχει θα είναι πολύ μικρότερες από τα οφέλη που θα φέρει», επισήμανε χθες ο υπουργός Οικονομίας. «Μία εκκρεμότητα 14 ετών ολοκληρώνεται με τον καλύτερο τρόπο. Η σημασία αυτού του έργου είναι προφανής για όλους. Για την Ελλάδα, για τους πολίτες, για τη χώρα μας και για τη Βουλγαρία, που με την κατασκευή και λειτουργία αυτού του αγωγού μπαίνουν στον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη», δήλωσε χθες ο υπουργός Ανάπτυξης Δημήτρης Σιούφας.

Το ΠΑΣΟΚ
Γεγονός εξαιρετικής σημασίας χαρακτηρίζεται η υπογραφή της συμφωνίας και από πλευράς ΠΑΣΟΚ, όπου όμως υπενθυμίζει ότι πρόκειται για έργο για το οποίο «εργάστηκαν με μέθοδο, συνέπεια, σχέδιο και συνεχείς διαπραγματεύσεις οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ», καθώς και ότι «όλο αυτό το ενεργειακό θέμα έχει δίπλα του κι ένα περιβαλλοντικό θέμα». Ο υπεύθυνος Ανάπτυξης του ΠΑΣΟΚ Χρήστος Παπουτσής κάλεσε ξανά την κυβέρνηση να ενημερώσει τα κόμματα για το περιεχόμενο της συμφωνίας στη Βουλή.


Συμβιβασμός με χαμηλά τέλη διέλευσης

ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟ δημιουργεί το ότι η Ελλάδα φαίνεται να μην εξασφαλίζει το μάνατζμεντ του τμήματος του αγωγού που θα διέρχεται από ελληνικό έδαφος, καθώς επίσης ότι δεν γνωρίζουμε ακόμη το καθεστώς που θα διέπει τους αποθηκευτικούς χώρους και τον τερματικό σταθμό στην Αλεξανδρούπολη. Εφόσον η Ελλάδα δεν θα ελέγχει το μάνατζμεντ, δεν θα μπορεί και να «μπλοκάρει», θέτοντας βέτο όταν χρειαστεί, αποφάσεις αντίθετες με τα συμφέροντά της. Για παράδειγμα, αν η ρωσική πλευρά κρίνει για τους δικούς της λόγους πως πρέπει να μειώσει το πετρέλαιο που διοχετεύει στον αγωγό, κάνοντάς τον να υπολειτουργεί, η ελληνική όπως και η βουλγαρική πλευρά άλλωστε – οι οποίες έχουν όφελος μόνον από τα έσοδα του αγωγού- δεν θα μπορούν να αποτρέψουν την απόφαση της Μόσχας. Πολύ περισσότερο από τη στιγμή που οι Ρώσοι εμφανίζονται να μην έχουν παράσχει τις απαραίτητες εγγυήσεις υπό μορφή χρηματικής ρήτρας για τις ελάχιστες ποσότητες πετρελαίου που θα διέρχονται από τον εν λόγω αγωγό. Σύμφωνα μάλιστα με τον Κωνσταντίνο Φίλη, επικεφαλής του Κέντρου Ρωσίας- Ευρασίας του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων του Παντείου: «Εξαιτίας του υψηλού κόστους που συνεπάγονται οι πολλές φορτώσεις και εκφορτώσεις του πετρελαίου κατά τη διαδικασία της μεταφοράς του (Νοβοροσίσκ, Μπουργκάς, και Αλεξανδρούπολη), η ελληνική και η βουλγαρική πλευρά υποχρεώθηκαν να συμβιβαστούν με ιδιαίτερα χαμηλά τέλη διέλευσης, περίπου στο ένα δολάριο ανά τόνο. Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι τα κρατικά έσοδα της Ελλάδας και της Βουλγαρίας από τη λειτουργία του αγωγού ετησίως, θα κυμαίνονται μεταξύ στα 35- 50 εκατομμύρια δολάρια τον χρόνο, ποσό που κρίνεται ιδιαιτέρως χαμηλό».


Και η Άγκυρα αρχίζει έρευνες για πετρέλαιο δυτικά της Κύπρου

για την υποθαλάσσια εξόρυξη πετρελαίου στην Ανατολική Μεσόγειο θα προκηρύξει η Τουρκία, όπως επιβεβαίωσε χθες ο επικεφαλής της κρατικής εταιρείας πετρελαίων. Η ενέργεια της Άγκυρας, σε συνδυασμό με την αντίστοιχη ενέργεια της Λευκωσίας, αναμένεται να αυξήσει την ένταση στην περιοχή, καθώς η Κυπριακή Δημοκρατία και η Τουρκία δεν έχουν ορίσει μεταξύ τους υφαλοκρηπίδα κι ενδέχεται να «χτυπήσουν» τις ίδιες περιοχές για έρευνα. Ο Οσμάν Ντιντς, επικεφαλής της τουρκικής κρατικής εταιρείας ΤΡΑΟ, δήλωσε στο πρακτορείο «Ανατολή» πως η Αγκυρα θα ανοίξει τη διαδικασία για τις προσφορές στα τέλη του μήνα και πως η Τουρκία θα αρχίσει τις έρευνες με τους ξένους εταίρους της στα αβαθή νερά της Μεσογείου τον Ιούλιο ή τον Αύγουστο. Ο ίδιος πρόσθεσε πως η Τουρκία θα πραγματοποιήσει σεισμικές έρευνες δυτικά της Κύπρου, μεταξύ των ακτών της Τουρκίας και της Αιγύπτου, αυτή την άνοιξη και το καλοκαίρι- απόφαση που αναμένεται να αυξήσει την ένταση και στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, σε μια περίοδο μάλιστα που παραδοσιακά αναζητείται τρόπος να υπάρχει μορατόριουμ στο Αιγαίο.

Την ίδια ώρα, ανοικτό είναι το ενδεχόμενο αντιπρόσωποι των Τουρκοκυπρίων να μετέχουν ως παρατηρητές στο Ευρωκοινοβούλιο και παράλληλα η τουρκική να γίνει μια από τις επίσημες γλώσσες της Ένωσης.

Εμπιστευτική έκθεση της Υψηλού Επιπέδου Ομάδας Επαφής για τις σχέσεις με την Τουρκοκυπριακή Κοινότητα στο Βόρειο Τμήμα της Νήσου, που συνεστήθη με διακομματική σύνθεση τον Σεπτέμβριο του 2005 από το Ευρωκοινοβούλιο, παραδόθηκε στους αρχηγούς των πολιτικών ομάδων κι εμμέσως υποστηρίζει τα αιτήματα των Τουρκοκυπρίων.