[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] «Πολιτισμένη» Ευημερία

Ό,τι εκσυγχρονιστικό των θεσμών και της λειτουργίας της οικονομίας κατορθώσαμε, ήταν αποτέλεσμα κυρίως εξωτερικών πιέσεων. Αυτό αναγνωρίζουν και οι μέχρι πρότινος κυβερνητικοί υπεύθυνοι. Ήταν μια υπαγορευμένη, εισηγμένη διαδικασία ευθυγράμμισης της οικονομικής δραστηριότητας προς τους κανόνες της τότε ΕΟΚ, αργότερα της Ε.Ε. και της ΟΝΕ. Αναγκαστικός οδηγός μας, ο «αυτόματος πιλότος». Όραμα δεν υπήρξε ούτε οι πολιτικές ηγεσίες μπόρεσαν να διαμορφώσουν το πλαίσιο για μια διαφορετική ενατένιση του μέλλοντος. Απεναντίας παραπλάνησαν, «αποκοίμισαν» και κολάκευσαν για εικονικές επιτυχίες, με αποτέλεσμα ο κυνισμός να μην αφήνει χώρο για οραματισμούς.

Τώρα ποιοι είναι «οι βάρβαροι» που θα μας προσφέρουν την κάποια λύση; Πώς θα τα βγάλουμε πέρα- έξω από λόγια και κομματικές, κυβερνητικές κι αντιπολιτευτικές στρεβλώσεις και υπερβολές; Προχθές ακόμη έγινε γνωστό ότι το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών έφθασε το 12,1% του ΑΕΠ έναντι 8,1% το προηγούμενο έτος. Έλλειμμα ανταγωνιστικότητας. Έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου. Τι υποδηλώνουν αυτές οι τάσεις και τα στοιχεία για το μέλλον της οικονομίας; Είναι λοιπόν κεντρικό το ερώτημα: τι πολιτικές θα εφαρμόσουμε με δική μας πρωτοβουλία και ευθύνη για τον εκσυγχρονισμό στην παραγωγική δομή της οικονομίας; Η απάντηση ότι πολλά θετικά και διαφορετικά έχουν γίνει και με τους θεσμούς και με τη λειτουργία της οικονομίας ώστε να εκσυγχρονίζεται ήδη η παραγωγική δομή, είναι ακριβώς η άλλη όψη παραπλάνησης και πολιτικής μυωπίας αυτών που αρκέστηκαν να συρθούν από τον «αυτόματο πιλότο» χωρίς να τολμήσουν να αναγνώσουν αυτά που θα ακολουθούσαν αναπόφευκτα. Γιατί αυτό που ενδιαφέρει είναι πόσο ουσιαστικά και γρήγορα βελτιώνεται η παραγωγική μας δομή συγκριτικά με όλα όσα γίνονται δίπλα μας- και στην Ε.Ε. και στον κόσμο. Η επίκληση ποσοστιαίων μεταβολών στο ΑΕΠ δεν διηγείται ολόκληρη την αλήθεια. Ότι η ελληνική οικονομία

ΤΑ ΔΥΣΚΟΛΑ

προβλήματα δεν θα μπορέσουμε να τα χειριστούμε πλέον με εισαγόμενα οράματα

αναπτύσσεται για χρόνια με τους υψηλότερους ρυθμούς στην Ε.Ε. δεν σημαίνει ότι η διαφορά οφείλεται κυρίως σε αλλαγές και παραγωγικές δραστηριότητες που αφορούν μακροχρόνιες βελτιώσεις στην παραγωγική δομή. Για να το πω αλλιώς. Μπορεί κανείς να μιλήσει για «ανάπτυξη» και «ανάπτυξη». Για τι είδους, τι περιεχομένου, τι ποιότητας ανάπτυξη μιλάμε;

O κ. Γκαργκάνας στην τελευταία του έκθεση ήταν και σαφής και αυστηρός. Εδώ λοιπόν πρέπει να γίνει η μεγάλη συζήτηση ανάμεσα στα κόμματα, τους παραγωγικούς εταίρους και φυσικά τα κυβερνητικά επιτελεία. Τι ακριβώς σημαίνει για μας «ανάπτυξη», ποια πραγματική ελευθερία επιλογών υπάρχει και σε τι είδους εκσυγχρονισμό στοχεύουμε;

Και έρχομαι στο άλλο κεντρικό ερώτημα. Δεν γνωρίζω ποια είναι η ακριβής στατιστική απεικόνιση της οικονομικής ανισότητας σήμερα.

Αυτό που έχει σημασία είναι ότι και περιφερειακά, αλλά ιδίως στα όρια των αστικών κέντρων και ανάμεσα στους «οριακούς» πληθυσμούς αυτού του τόπου, ενδημεί απειλητικά το φαινόμενο της ανισότητας. Τι συνεπάγεται αυτή η οικονομική ανισότητα όχι μόνον για την κοινωνική συνοχή, την έννοια της οποίας καταχρώμεθα ανάλογα με τις «ενοχές» μας, αλλά και για την ποιότητα της αναπτυξιακής διαδικασίας;

Κατ΄ ανάγκη, λοιπόν, θα προχωρήσουμε στον εκσυγχρονισμό της παραγωγικής δομής σε συνδυασμό με την αποδοχή κάποιας αρχής για εξισορρόπηση στο τεράστιο κοινωνικό και οικονομικό θέμα της ανισοκατανομής πλούτου και εισοδήματος.

Τα δύσκολα προβλήματα δεν θα μπορέσουμε να τα χειριστούμε πλέον με εισαγόμενα οράματα. Ποιοι και πώς όμως θα συνδυάσουν την ανάγκη πραγματικού εκσυγχρονισμού της οικονομικής δραστηριότητας με τη ζωντανή ανάγκη κάποιου εξανθρωπισμού της, κάποια εξισορρόπηση στους μηχανισμούς κατανομής πλούτου και εισοδήματος; Να το ρωτήσω, κι αλλιώτικα: πώς θα συνδέσουμε τη σημερινή πραγματικότητα με τις αυριανές ανάγκες στην οικονομία, την παιδεία, τον πολιτισμό;

Μένει να δούμε ποιες πολιτικές δυνάμεις διαθέτουν το θάρρος, τη γνώση και την έμπνευση να αλλάξουν τα πράγματα με την συμπαράσταση ομάδων εμπνευσμένων ερευνητών, καθώς οι διάφορες συντεχνίες που άλλοτε λειτουργούσαν ως ενισχυτές των πολιτικών θέσεων τώρα καθηλώνουν κάθε προσπάθεια εξυγίανσης.

Ο Δημήτρης Πεπελάσης είναι οικονομολόγος.