Προσωποκράτηση τέλος

Καλά νέα για χιλιάδες πολίτες που απειλούνται από το επαχθές μέτρο της προσωποκράτησης για χρέη προς το Δημόσιο φέρνει απόφαση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας, με την οποία κρίνεται αντισυνταγματική η στέρηση της προσωπικής ελευθερίας των οφειλετών.

Με την εν λόγω απόφαση, που ελήφθη σε διάσκεψη σχεδόν ομόφωνα- 24 δικαστές ψήφισαν υπέρ και 3 κατά- η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας καταργεί και τυπικά το μέτρο της προσωποκράτησης, το οποίο, αν και είχε ατονήσει εσχάτως, εξακολουθούσε να αποτελεί απειλή. Άλλωστε από το 2003 ομόφωνα η Ολομέλεια του Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου έχει κρίνει αντισυνταγματική την προσωποκράτηση για ληξιπρόθεσμα χρέη προς το ΙΚΑ και τα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου.

Η υπόθεση που απασχόλησε το ΣτΕ αφορούσε περίπτωση πολίτη, του οποίου είχε διαταχθεί προσωποκράτηση για χρέη προς το Δημόσιο ύψους 684,9 χιλιάδων ευρώ. Ο οφειλέτης προσέφυγε στη Δικαιοσύνη διεκδικώντας την ακύρωση της συγκεκριμένης απόφασης και το αποτέλεσμα τον δικαίωσε.

Αντισυνταγματικό μέτρο
Σύμφωνα με το σκεπτικό της Ολομέλειας, το μέτρο της προσωποκράτησης για χρέη προς το Δημόσιο συγκρούεται με τα άρθρα 2 και 5 του Συντάγματος που προβλέπουν ότι η προσωπική ελευθερία είναι απαραβίαστη και πως ο σεβασμός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελούν πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας. Σε αντιδιαστολή δε με τη στέρηση της προσωπικής ελευθερίας ως ποινή για αποδοκιμαστέα κοινωνική συμπεριφορά, το ΣτΕ διευκρινίζει ότι στην περίπτωση αυτή το Σύνταγμα το ανέχεται υπό την προϋπόθεση ότι η στέρηση είναι λογικά αναγκαία για την προάσπιση του δημόσιου συμφέροντος. Όχι όμως ως διοικητικό μέτρο που αποβλέπει στην άσκηση πίεσης προς εξόφληση χρηματικού χρέους, το οποίο «δεν έχει ή δεν δύναται το Δημόσιο να αποδείξει ότι έχει ο οφειλέτης».

Επί της περιουσίας
Η Ολομέλεια τέλος κάνει σαφή διαχωρισμό μεταξύ της κατάσχεσης, η οποία συνιστά άμεση επέμβαση του Δημοσίου στην περιουσία του οφειλέτη προκειμένου να εισπραχθεί το χρέος και της προσωποκράτησης, που δεν αποτελεί μέτρο καταναγκασμού επί της περιουσίας του οφειλέτη, αλλά επί του ίδιου. Τον υποχρεώνει δηλαδή, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των δικαστών του ΣτΕ, να αποπληρώσει το οφειλόμενο χρέος του προς το Δημόσιο χρησιμοποιώντας οποιοδήποτε μέσο, προκειμένου να αποφύγει τη φυλακή.

Πάντως, τα τελευταία χρόνια, το μέτρο της προσωποκράτησης δεν εφαρμόζεται όπως στο παρελθόν χάρη σε σχετικές κοινοτικές οδηγίες, αλλά και λόγω της τάσης που προοιωνιζόταν την κατάργησή του.