Επιστρέφει στο κέντρο η… κατοικία

Στο Βερολίνο στα περισσότερα εμπορικά κέντρα στο κέντρο της πόλης από τον τρίτο όροφο και πάνω υπάρχουν κατοικίες,
ενώ στο Παρίσι ο δήμος επιδοτεί προγράμματα κοινωνικής κατοικίας στο κέντρο της πόλης
«Στο Κέντρο έχω τα πάντα στα πόδια μου, όλες οι υπηρεσίες είναι συγκεντρωμένες εδώ. Ως αποτέλεσμα, έχω εγκαταλείψει ακόμη και τη μηχανή μου αφού πλέον έχω… ξεχάσει να την οδηγώ». Ο 31χρονος επιχειρηματίας Θανάσης Τσούφης αποφάσισε πριν από ένα χρόνο να αλλάξει στέγη και να εγκατασταθεί, από το Μετς όπου έμενε τα τελευταία χρόνια, στο εμπορικό τρίγωνο της Αθήνας. Τώρα μένει ακριβώς πάνω από το κατάστημα με αρχιτεκτονικό εξοπλισμό που διατηρεί στην οδό Βύσσης, στην καρδιά της Αθήνας. Μάλιστα, το διαμέρισμα και το κατάστημα επικοινωνούν με ασανσέρ.

«Είναι πολύ ωραία να βλέπεις από το παράθυρό σου τον Λυκαβηττό και σε κλάσματα δευτερολέπτου να είσαι στον χώρο της εργασίας σου», λέει ο νεαρός επιχειρηματίας. «Θα ακουστεί ίσως περίεργο, αλλά εδώ, παρά τον πολύ κόσμο που διακινείται καθημερινά, έχεις ακόμη την αίσθηση της γειτονιάς και της άμεσης επαφής. Τις Κυριακές που τα πάντα είναι κλειστά, μου λείπει αυτό το κλίμα».

Ο κ. Τσούφης είναι οπαδός της διεθνούς τάσης για επιστροφή των κατοίκων στα εμπορικά κέντρα των πόλεων. Όπως εξηγεί ο πολεοδόμος καθηγητής στο Πολυτεχνείο κ. Γιάννης Πολύζος, «οι δήμοι επενδύουν σε κατοικία στο κέντρο της πόλης. Στο Βερολίνο για παράδειγμα, στα περισσότερα εμπορικά κέντρα στο κέντρο της πόλης από τον τρίτο όροφο και πάνω υπάρχουν κατοικίες, ενώ στο Παρίσι ο δήμος επιδοτεί προγράμματα κοινωνικής κατοικίας στο κέντρο της πόλης».

Στην Αθήνα πρόβλεψη για επιστροφή στο εμπορικό κέντρο είχε γίνει από το 1985, με το φιλόδοξο τότε Ρυθμιστικό Σχέδιο της πόλης, που προέβλεπε τη δημιουργία κατοικιών στο Κέντρο της. «Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει καμία στρατηγική για τη στέγη στο εμπορικό τρίγωνο», λέει ο αναπληρωτής δήμαρχος Αθηναίων κ. Χρόνης Ακριτίδης. Το θέμα δεν έχει απασχολήσει ιδιαίτερα ούτε το ΥΠΕΧΩΔΕ, ενώ στελέχη του υπουργείου στις σχετικές συζητήσεις μεταθέτουν το ζήτημα για «όποτε τροποποιηθεί το υπάρχον Ρυθμιστικό Σχέδιο της Αθήνας».

Στην καρδιά της Αθήνας δουλεύουν 15.000
άνθρωποι αλλά διαμένουν μόνο 170

Στόχος, 2.000 κάτοικοι. Σύμφωνα με τον πρόεδρο τού Συνδέσμου Αναβάθμισης του Εμπορικού Κέντρου της Αθήνας κ. Διονύση Καράμπελα- Σγούρδα, «τη δεκαετία τού ΄90 ο στόχος ήταν το 2000 να μένουν στην περιοχή του εμπορικού τριγώνου της Αθήνας τουλάχιστον 2.000 άνθρωποι. Σήμερα, δυστυχώς, δεν μένουν πάνω από 170». Ο αριθμός αυτός είναι εντυπωσιακά μικρός, δεδομένου ότι στο εμπορικό τρίγωνο εργάζονται περίπου 15.000 άνθρωποι. Πρόκειται για την περιοχή που περικλείεται από τις οδούς Σταδίου, Αθηνάς, Ερμού και έχει ως κορυφές τις πλατείες Συντάγματος, Ομονοίας και Μοναστηρακίου. Έχει έκταση περίπου 400 στρέμματα και αποτελεί την καρδιά τού ιστορικού κέντρου της Αθήνας, αφού περιτριγυρίζεται από την Ακρόπολη, το Θησείο, τον Κεραμεικό, την Αρχαία και τη Ρωμαϊκή Αγορά και έχει ιδιαίτερη αρχιτεκτονική φυσιογνωμία. Κατά τον κ. Πολύζο, «η δημιουργία νέων κατοικιών στο τρίγωνο επιβάλλεται». Όπως λέει, εκτός από τη μονοδιάστατη λειτουργία και την απονέκρωση της περιοχής πέραν των ωρών εργασίας, έτσι θα αντιμετωπιστεί και η λεγόμενη «αστική βία». «Εάν δεν υπάρχει κατοικία, η αστυνόμευση δεν είναι η αναμενόμενη με συνέπεια τη δημιουργία κλίματος ανασφάλειας σε όσους κινούνται, ιδίως το βράδυ», σημειώνει.

«Στο τρίγωνο υπάρχουν όλες οι υποδομές για την κατοικία», υποστηρίζει ο κ. Καράμπελας- Σγούρδας. «Έχει όλες τις υπηρεσίες, πολύ καλές συγκοινωνίες, χώρους διασκέδασης, σχεδόν δεν του λείπει τίποτα. Υπάρχουν πολλοί όροφοι κενοί που άνετα θα μπορούσαν να μετατραπούν σε διαμερίσματα».

Το όραμα Τρίτση. «Έπειτα από 22 χρόνια το όραμα του Αντώνη Τρίτση να επανέλθει η κατοικία στο εμπορικό τρίγωνο είναι πιο επίκαιρο από ποτέ», υποστηρίζει ο αρχιτέκτων- δρ πολεοδόμος Σπύρος Τσαγκαράτος. «Εάν δεν υπάρξει κατοικία στο Κέντρο, τότε η περιοχή θα χάσει σταδιακά τον πολυμορφικό χαρακτήρα της, οι χρήσεις θα περιοριστούν μόνο στα εμπορικά καταστήματα το πρωί και στα κέντρα διασκέδασης το βράδυ με συνέπεια να μαραζώσει».

Όπως λέει ο κ. Τσαγκαράτος, «το σχέδιο επιστροφής της κατοικίας απέτυχε επειδή έγιναν αποσπασματικές και όχι ολοκληρωμένες επεμβάσεις- τέτοια ήταν οι μπάρες στο τρίγωνο- με αποτέλεσμα να βελτιωθεί η κατάσταση χωρίς όμως να επιτευχθεί ο στόχος. Το 1985, όταν ψηφίστηκε το Ρυθμιστικό Σχέδιο, στο τρίγωνο έμεναν 120 κάτοικοι και σήμερα δεν υπερβαίνουν τους 170. Η εκτίμηση πλέον είναι ότι αν δεν ληφθούν αμέσως μέτρα, την επόμενη δεκαετία το νέο κέντρο της πόλης θα μεταφερθεί στον χώρο γύρω από το Ολυμπιακό Στάδιο, που έχει γεμίσει από γραφεία, εμπορικά κέντρα και κατοικίες».
Δεν λείπουν και τα προβλήματα

Η περιοχή όπου ζει ο Θανάσης Τσούφης είναι γεμάτη παλιά κτίρια, που στη συντριπτική τους πλειονότητα στεγάζουν μικρά εμπορικά καταστήματα (οι επάνω όροφοι είναι κενοί και ανεκμετάλλευτοι ή αποθήκες). Οι πεζοδρομήσεις που έχουν γίνει, ιδίως στην οδό Αιόλου, προσφέρουν καλή διέξοδο στον 30χρονο για βόλτα, καφέ και φαγητό.

Υποδομή για κατοικία υπάρχει, αλλά δεν λείπουν τα προβλήματα. «Αντιμετωπίζουμε ιδιαίτερα προβλήματα με κλοπές αυτοκινήτων», λέει ο κ. Τσούφης. «Μπορεί μετά τις τέσσερις το απόγευμα να επικρατεί απόλυτη ησυχία. Το βράδυ όμως, όσοι πάνε να διασκεδάσουν στου Ψυρή προσπαθούν να παρκάρουν εδώ και αφήνουν τα αυτοκίνητά τους όπου βρουν…».

Για να κατοικηθεί το Κέντρο θα έπρεπε να δοθούν κίνητρα. «Για παράδειγμα, θα έπρεπε να υπάρχουν κυκλοφοριακές ρυθμίσεις ώστε να πάψουν οι δρόμοι να μετατρέπονται σε πάρκινγκ και να δοθούν δάνεια με καλύτερους όρους για όσους επιλέξουν το Κέντρο», εξηγεί ο κ. Τσαγκαράτος.

Όπως υποστηρίζει ο πρόεδρος του Συλλόγου Μεσιτών Αθήνας κ. Γιάννης Ρεβύθης, «ο λόγος που ο περισσότερος κόσμος αποφεύγει να κατοικήσει στο Κέντρο είναι η έλλειψη χώρων στάθμευσης. Αυτό, σε συνδυασμό με τα λίγα σχολεία που υπάρχουν, κάνει τα περισσότερα νέα ζευγάρια που έχουν παιδιά να αποφεύγουν να αγοράζουν διαμερίσματα στο Κέντρο. Και αυτό, παρά τις ευκαιρίες, όπου μπορεί κανείς να βρει διαμερίσματα έως και 10% φθηνότερα».