Οι απόκληροι της ανάπλασης του Ελαιώνα

«Εμείς εδώ ζούμε κρυφά από τον Θεό…» Η 73χρονη Αντωνία Ταμπουνιάρη ζει τα τελευταία 50 χρόνια σε μια μικρή μονοκατοικία στην περιοχή Μαρκόνι, στην καρδιά τού Ελαιώνα. Μια περιοχή 75 στρεμμάτων, γεμάτη φορτηγά αυτοκίνητα, μάντρες, αποθήκες και πολλά σκουπίδια.
Όταν πέφτει ο ήλιος κλειδώνει καλά την πόρτα επειδή φοβάται μην τη ληστέψουν, ενώ όταν βρέχει δεν είναι λίγες οι φορές που η μικρή μονοκατοικία πλημμυρίζει.

Το σπίτι της βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής – κάτι λιγότερο από δυο χιλιόμετρα- από τον χώρο όπου σχεδιάζεται η μεγαλύτερη μεταολυμπιακή παρέμβαση σε ολόκληρο το Λεκανοπέδιο: η μεταφορά τού γηπέδου τού Παναθηναϊκού από τη λεωφόρο Αλεξάνδρας στον Βοτανικό σε συνδυασμό με έργα ανάπλασης συνολικής επένδυσης 355 εκατομμυρίων ευρώ χωρίς να υπολογίζονται οι ιδιωτικές επενδύσεις, σε μια έκταση 180-200 στρεμμάτων από το σύνολο των 9.000 στρεμμάτων του Ελαιώνα. Από τους περίπου 40.000 ανθρώπους που εργάζονται, αλλά και ζουν σε απόσταση αναπνοής από το σχεδιαζόμενο νέο «σαλόνι» της Αττικής, για ελάχιστους η ανάπλαση θα σημάνει αναβάθμιση στην ποιότητα ζωής τους. Αυτό λέει και η κ. Ταμπουνιάρη, μια από τους απόκληρους της ανάπλασης. «Ακούω ότι τα σπίτια πήραν ξαφνικά πολύ μεγάλη αξία. Ότι όλα αλλάζουν προς το καλύτερο. Εγώ όμως γιατί δεν το βλέπω; Για τούς ανθρώπους που ζουν εδώ δεν γίνεται τίποτα. Ούτε αποχετευτικό δίκτυο υπάρχει, ενώ μας έχουν… φάει τα ποντίκια».

Ένα τετράγωνο πιο κάτω, σε μια άλλη μονοκατοικία που είναι πνιγμένη στα λουλούδια, αλλά περιστοιχισμένη από τριώροφες αποθήκες που της κόβουν τη θέα προς την Ακρόπολη, ζει η 65χρονη Αλέκα Καρανάσιου. «Όταν ήρθαμε με τον σύζυγό μου πριν από 40 χρόνια, η περιοχή ήταν μια χωματερή. Το ίδιο παραμένει και σήμερα. Υπάρχουν άνθρωποι φτωχοί που δεν έχουν να δώσουν 80 ευρώ για να αδειάσουν τον βόθρο τους και αναγκάζονται, στον 21ο αιώνα, να ρίχνουν τα λύματα στον δρόμο. Όλοι μάς έχουν εγκαταλείψει…».

Στα σχέδια που γίνονται στο ΥΠΕΧΩΔΕ, τον Δήμο Αθηναίων, αλλά και στα επιτελεία των μεγάλων κατασκευαστικών εταιρειών η περιοχή τού Βοτανικού θα αποτελέσει τον νέο πόλο έλξης για τους κατοίκους του Λεκανοπεδίου. «Όταν ακούω ότι γίναμε πλούσιοι εξαιτίας των έργων που θα γίνουν, θυμώνω», λέει η κ. Καρανάσιου. «Εγώ ξέρω ότι για τους ανθρώπους και τη γειτονιά μου δεν γίνεται κανένα έργο για να βελτιωθεί η ζωή μας. Να το πω με δυο λέξεις: είμαστε απόκληροι».

Ο Βοτανικός σχεδιάζεται να αποτελέσει τον νέο πόλο έλξης

Χαβούζα κατάντησε το «κάλλιστον προάστειον»

«Σε μια υποβαθμισμένη περιοχή όπως είναι ο Ελαιώνας η ανάπλαση που επιχειρείται είναι σε πρώτη φάση ένα θετικό βήμα. Ωστόσο, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη όλες οι παράμετροι για τη βελτίωση των συνθηκών ζωής ακόμη και γι΄ αυτούς, τους λίγους, ανθρώπους που έχουν επιλέξει να μένουν μόνιμα γύρω από τον χώρο ανάπλασης. Δεν πρέπει να δίνουμε μόνο βάση στην εμπορική ανάπτυξη, αλλά να δούμε και την κοινωνική πλευρά τού όλου εγχειρήματος…», λέει ο κ. Γιάννης Πολύζος, πολεοδόμος καθηγητής στο ΕΜΠ.

Σήμερα στον Ελαιώνα, που εκτείνεται σε μια έκταση 9.000 στρεμμάτων, εργάζονται και ζουν γύρω στούς 40.000

ανθρώπους. Απέχει τρία χιλιόμετρα από την Ομόνοια και δύο από την Ακρόπολη και τον Κεραμεικό. Στην αρχαιότητα την περιοχή την έλεγαν «κάλλιστον προάστειον». Σήμερα, όπως λεει η κ. Καρανάσιου «την αποκαλούμε χαβούζα».

Η κυκλοφορία στην οδό Αγίας ΄Αννης (από τούς λίγους δρόμους στην περιοχή που έχει πινακίδες, διεξάγεται με ιδιαίτερη δυσκολία. Δεκάδες φορτηγά σχηματίζουν ατελείωτη ουρά με τις λακκούβες να καραδοκούν στο μεγαλύτερο τμήμα της. «Μένω στην περιοχή 43 χρόνια. Κάθε τόσο βλέπω μελετητές-τοπογράφους να μετρούν τον δρόμο για την περιβόητη διαπλάτυνση, αλλά έργα δεν βλέπουμε», λέει ο κ. Βασίλης Χαραλαμπόπουλος. «Λίγο πριν από τους Ολυμπιακούς υπήρχαν καταστηματάρχες που ήθελαν να κλείσουν τα μαγαζιά τους επειδή θα τα έπαιρνε ο δρόμος. Ευτυχώς που δεν το έκαναν, αφού τίποτα δεν έχει γίνει…».
Χωρίς νερό και ρεύμα 200 οικογένειες

Μέσα από την οδό Πολυκάρπου, στον χώρο που σχεδιάζεται η νέα κατασκευή του γηπέδου του Παναθηναϊκού και η ανέγερση σύγχρονων εμπορικών κέντρων, περίπου 200 οικογένειες Τσιγγάνων προσπαθούν να επιβιώσουν ανάμεσα σε βουνά από σκουπίδια, δίπλα ακριβώς από το ρέμα τού Προφήτη Δανιήλ που έχει μετατραπεί και αυτό σε σκουπιδότοπο. Όπως οι ίδιοι λένε, ζουν από τα σίδερα που παίρνουν από το παλιό εργοστάσιο της ΕΤΜΑ και ψάχνουν για την κοντινότερη βρύση προκειμένου να γεμίσουν τα πλαστικά μπιτόνια με νερό για να πιουν και να κάνουν μπάνιο. Μικρά παιδιά αναζητούν ρούχα στα σκουπίδια, ενώ κάποια άλλα με αυτοσχέδια «έλκηθρα» τσουλάνε από τις κορυφές των σκουπιδιών.

«Δεν έχουμε νερό και ρεύμα. Το βράδυ βάζουμε φωτιά στα σκουπίδια και καίμε λάστιχα για να βλέπουμε. Κανείς δεν ήρθε ποτέ από τον δήμο να κάνει κάτι για τα σκουπίδια. Είμαστε διατεθειμένοι να πληρώσουμε για να τα μαζέψουν, αλλά δεν ξέρουμε με ποιον να έρθουμε σε επαφή», λέει ο Αλβανός Λίζι Ιβίλι. Είναι ο μόνος που δέχτηκε να μιλήσει επώνυμα. Η δυσπιστία και η καχυποψία είναι παντού διάχυτη. «Δεν πρόκειται να γίνει τίποτα…», έλεγαν οι περισσότεροι.


Χορός εκατομμυρίων για την πιο «in» περιοχή γραφείων και κτιρίων

Τα έργα ανάπλασης θα γίνουν σε μια έκταση περίπου 180 έως 200 στρεμμάτων (δεν έχει διευθετηθεί ακόμη τι θα γίνει, δηλαδή σε ποιον ανήκουν οι όχθες του ρέματος τού Προφήτη Δανιήλ). Περικλείεται στο τετράγωνο που σχηματίζουν οι οδοί Αγίας ΄Αννης, Πολυκάρπου, Δημαράκη και το ρέμα τού Προφήτη Δανιήλ. Σύμφωνα με τον πρώην πρόεδρο της Εταιρεία Ειδικού Σκοπού, κ. Θόδωρο Σκυλακάκη: «145 εκατομμύρια ευρώ αφορούν στο γήπεδο του Παναθηναϊκού καθώς και τη δημιουργία Εμπορικού Κέντρου από τον Δήμο Αθηναίων. Τα 130 εκατομμύρια αφορούν τα έργα του ΥΠΕΧΩΔΕ για την πρόσβαση στην περιοχή, 60 εκατομμύρια για απαλλοτριώσεις και 20 εκατομμύρια που πρέπει να καταβληθούν στην Εθνική Τράπεζα». Όπως λέει «αν ξεκινήσουν τα έργα σε 15-20 χρόνια θα είναι η πιο «in» περιοχή γραφείων και κτιρίων στην Αττική». Στο προσφερόμενο ποσό δεν περιλαμβάνεται η ανέγερση τριώροφου εμπορικού κέντρου, συνολικής έκτασης 60.000 τ.μ. από την εταιρεία του κ. Μπάμπη Βωβού, αξίας περίπου 120 εκατ. ευρώ. Το εμπορικό κέντρο θα αναγερθεί σε χώρο της παλιάς εταιρείας ΕΤΜΑ, έκτασης 40 στρεμμάτων (από τα 100 που αγόρασε). Τα 50 στρέμματα δόθηκαν στον Δήμο Αθηναίων για την κατασκευή τού γηπέδου τού Παναθηναϊκού. Η δωρεά, ωστόσο, έγινε με την προϋπόθεση να αυξηθεί ο συντελεστής δόμησης από 0,8% που ισχύει σήμερα σε 1,6. Η εταιρεία του κ. Βωβού ανέλαβε και την ανέγερση νέου κτιρίου τού Χρηματιστηρίου, στη Λεωφόρο Αθηνών, που αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί έως το τέλος του καλοκαιριού.

Όπως εξηγεί ο αρχιτέκτονας δρ πολεοδόμος κ. Σπύρος Τσαγκαράτος «τα εμπόδια για να προχωρήσουν τα έργα στο Βοτανικό είναι η εκκρεμότητα με τις πράξεις εφαρμογής για να αποδώσουν οι ιδιοκτήτες την εισφορά σε γη για έργα πράσινου, η έγκριση περιβαλλοντικών μελετών για κάθε κτίριο, και να ξεκινήσουν τα έργα πρόσβασης από το ΥΠΕΧΩΔΕ (διαπλάτυνση βασικών οδών, αποχετευτικό δίκτυο κ.ά). Σύμφωνα με τον ίδιο «η ανάπλαση αφορά το ζωντάνεμα όλης της περιοχής που θα εξελιχθεί σε πολυλειτουργικό κέντρο της Δυτικής Αττικής».

Δεν λείπουν, πάντως, οι αντιδράσεις που εκφράζονται κυρίως από την Επιτροπή Πολιτών για τη Διάσωση του Ελαιώνα. Όπως λέει ο εκπρόσωπός της, κ. Γεράσιμος Σκλαβούνος: «Το Προεδρικό Διάταγμα τού 1995 όχι μόνο δεν εφαρμόζεται αλλά και καταστρατηγείται καθημερινά. Αυτο που χρειάζεται όλο το Λεκανοπέδιο είναι περισσότερο πράσινο και όχι άλλο τσιμέντο».


Ανοιχτή στον διάλογο για την καύση των νεκρών

Διατεθειμένη για πρώτη φορά να συζητήσει το θέμα της καύσης των νεκρών δείχνει η Εκκλησία μετά το προχθεσινό δημοσίευμα των «ΝΕΩΝ» για τον Γιάννη Μπουτάρη που κατέφυγε στη Βουλγαρία για να αποτεφρώσει τη σορό της γυναίκας του αλλά και μετά τις δηλώσεις Κακλαμάνη ότι προωθείται η δημιουργία αποτεφρωτήρα στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών.

Με χθεσινή ανακοίνωσή της η Διαρκής Ιερά Σύνοδος (ΔΙΣ) μπορεί μεν να επαναλαμβάνει ότι συνιστά στους ορθόδοξους πιστούς- μέλη του ποιμνίου της να ακολουθούν την ταφή που είναι ο παραδοσιακός τρόπος αποσύνθεσης του νεκρού σώματος, αλλά φαίνεται ότι γίνεται διαλλακτικότερη. Στη συνέχεια της ανακοίνωσης τονίζεται ότι το θέμα θα μελετηθεί από την Ιερά Σύνοδο της Ιεραρχίας (τον Οκτώβριο) και αυτή είναι που θα λάβει τις αποφάσεις. Προσθέτει μάλιστα ότι θα εξεταστούν όλες οι παράμετροι του ζητήματος «για τον τρόπο ποιμαντικής αντιμετωπίσεως με βαθιά αγάπη και κατανόηση των περιπτώσεων εκείνων ορθοδόξων πιστών που ενδεχομένως θα επιμείνουν στην επιλογή της καύσεως και όχι της ταφής».

Μάλιστα ο εκπρόσωπος Τύπου της Συνόδου, Μητροπολίτης Αλεξανδρουπόλεως Άνθιμος, είπε απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων ότι αναμένεται να εξεταστούν πολλά σενάρια. Ένα απ΄ αυτά είναι να διαβάζονται οι νεκροί από τους ιερείς πριν τοποθετηθούν στον αποτεφρωτήρα. Και συμπλήρωσε πως σε περίπτωση που παραστεί ανάγκη, δηλαδή εάν υπάρχει πλήθος αιτημάτων για καύση νωρίτερα από τη Σύνοδο της Ιεραρχίας «τότε μπορεί να συγκληθεί και έκτακτη Σύνοδος».

Στην ίδια ανακοίνωση η ΔΙΣ αναφέρει ότι δεν έχει καμία αρμοδιότητα να τοποθετηθεί υπέρ ή κατά της καύσης ετεροδόξων πολιτών ή αλλοθρήσκων.