[ Πρόσωπα ] Σχέση αγάπης- μίσους με την Αριστερά

Θεωρείται ο πιο κόκκινος από τους σύγχρονους δραματουργούς, όμως σ΄ ένα καινούργιο βιβλίο του ο Ντάριο Φο αποκαλύπτει τις συγκρούσεις του με την κομμουνιστική Αριστερά.

Έ να βιβλίο- συνέντευξη του 80χρονου Ιταλού θεατρικού συγγραφέα με τη δημοσιογράφο Τζουζεππίνα Μανίν, «Ο κόσμος κατά Ντάριο Φο», κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Guanda. Υπηρέτης του λαϊκού θεάτρου διαμαρτυρίας, βραβευμένος το 1997 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας, ο Φο μιλάει σ΄ αυτό για την παιδική ηλικία του, τους γονείς του, τις σπουδές του, για το πώς ανακάλυψε παιδί τον έρωτα (στη Λάγκο Ματζόρε με την 14χρονη Λούσυ), για τον κεραυνοβόλο και οριστικό έρωτά του με την Φράνκα Ράμε. Και, για πρώτη φορά τόσο αναλυτικά και απερίφραστα, για τη σχέση του με την Αριστερά.

Πρόκειται, σύμφωνα με τη «Ρεπούμπλικα», για μια σχέση αγάπης- μίσους που αποτελεί το κυρίαρχο στοιχείο του βιβλίου.

Μαθαίνουμε πως οι κωμωδίες του δεν έφταναν στην ΕΣΣΔ: οι παρεμβάσεις ήταν τόσο πολλές, ώστε το ανέβασμά τους καθίστατο αδύνατο. Όλες οι πολιτικές αναφορές έπρεπε να διαγραφούν ή να τροποποιηθούν, με αποτέλεσμα να μην απομένει τίποτε από το δράμα. Προβλήματα υπήρξαν και στην Κίνα. Στο έργο του «Η ιστορία της τίγρης», ένας στρατιώτης του Μάο, τραυματισμένος κατά τη Μεγάλη Πορεία, καταφεύγει στη φωλιά μιας τίγρης και δένεται με το αγρίμι σε τέτοιο σημείο που να θηλάζει το γάλα του. Οι τίγρεις, τελικά, ενώνονται με τους ανθρώπους και τρέπουν σε φυγή τους εχθρούς, τον στρατό του Τσιανγκ Κάισεκ. Τότε η κομματική ηγεσία τις ανακηρύσσει εθνικούς ήρωες και υπόσχεται ότι θα μείνουν για πάντα με τον λαό- αλλά κλεισμένες σ΄ ένα ζωολογικό κήπο… Η μεταφορά είναι προφανής και το έργο λογοκρίθηκε στη μεταμαοϊκή Κίνα. Σε μιαν άλλη περίσταση, ο Φο είχε προσκληθεί από τον μπρεχτικό θίασο Μπερλίνερ Ανσάμπλ στο Ανατολικό Βερολίνο το 1980, όταν την πόλη χώριζε ακόμη το Τείχος, για να ανεβάσει την «Όπερα της πεντάρας». Το αποτέλεσμα ήταν η κόρη του Μπρεχτ, φρουρός της μπρεχτικής ορθοδοξίας, να του επιτεθεί χαρακτηρίζοντας την προσέγγισή του υπερβολικά πολιτική και ελάχιστα ορθόδοξη…

Τη δυσκολότερη και πιο αντιφατική σχέση ο συγγραφέας την είχε όμως με τους Ιταλούς κομμουνιστές. Ο Φο είχε εξεγερθεί εναντίον της σοβιετικής εισβολής στην Τσεχοσλοβακία και είχε απαγορεύσει το ανέβασμα των έργων του στη χώρα αυτή. Η ηγεσία του ΚΚΙ είχε αντιδράσει σαμποτάροντας μια τουρνέ της Ράμε. Στο Μιλάνο, ο θίασός της αναγκάστηκε να δώσει παράσταση στην σκηνή ενός τσίρκου και η Ράμε επέστρεψε την κομματική της ταυτότητα. Αργότερα, όταν ο Φο κατήγγειλε σ΄ ένα έργο του τη μαύρη εργασία, οι κομμουνιστές ηγέτες τον αποδοκίμασαν. «Ντάριο, μίλα λίγο λιγότερο», τον επέπληξε ο Τζανκάρλο Παγέττα. «Πρέπει να μιλάμε για τα προβλήματα, αλλά για μερικά απ΄ αυτά είναι καλύτερα να μιλάμε μεταξύ μας»…