[ ΑΙΧΜΕΣ ] Η αναθεώρηση της αναθεώρησης

ΑΝΑΤΡΕΧΟΝΤΑΣ στο αρχείο των «ΝΕΩΝ», ξαναδιάβασα άρθρο διακεκριμένου (και μη πολιτευόμενου) συνταγματολόγου, δημοσιευμένο πέρυσι τον Μάιο, αμέσως μετά την αναγγελία της αναθεωρητικής πρωτοβουλίας Καραμανλή και πολύ πριν ξεσπάσει ο θόρυβος περί το άρθρο 16. Ο Ν. Αλιβιζάτος- περί αυτού πρόκειται – υποστήριζε τότε ότι «το ΠΑΣΟΚ θα πρέπει να καταψηφίσει τις προτάσεις της Νέας Δημοκρατίας». Και μάλιστα όχι μόνον εκείνες με τις οποίες διαφωνεί, αλλά «όλες, συμπεριλαμβανομένων και όσων το ίδιο υποστηρίζει, όπως π.χ. η πρόταση για αναθεώρηση του άρθρου 16».

Η πρόταση Αλιβιζάτου δεν αφορούσε, βέβαια, ούτε εσωκομματικές ανάγκες του ΠΑΣΟΚ- οι εντάσεις περί το άρθρο 16 δεν είχαν, άλλωστε, ακόμη διαφανείούτε παίγνια πολιτικών εντυπώσεων. Για λόγους συνταγματικής και δημοκρατικής τάξης καλούσε την αντιπολίτευση να μη συμπράξει στην παρούσα Βουλή με τη Ν.Δ., έτσι ώστε στην επόμενη Βουλή, την αναθεωρητική, όποιος κι αν έχει κερδίσει τις εκλογές, να χρειάζεται αυξημένη πλειοψηφία 180 ψήφων και όχι απλή πλειοψηφία 151 ψήφων, για να κάνει την αναθεώρηση.

Με δύο επιχειρήματα. Το ένα ήταν ότι η Ν.Δ. είχε επιδείξει (και με την πρόταση αναθεώρησης την ίδια) ότι είναι κόμμα δίχως θεσμική φιλοσοφία, συνεπώς θα ήταν επικίνδυνο να πάρει λευκή επιταγή για την αναθεώρηση του Συντάγματος. Το δεύτερο ήταν ότι η ίδια η αναθεωρητική πρόταση Καραμανλή, εκτός από τους επικοινωνιακούς σκοπούς που προφανώς υπηρετούσε (να γίνει διακοσμητικό κερασάκι στην τούρτα των μεταρρυθμίσεων, τις οποίες ακούμε μα δεν βλέπουμε), απειλούσε τη δημοκρατική τάξη με «συνταγματικά ανοσιουργήματα» (όπως η υποκατάσταση του ενοχλητικά ανεξάρτητου Συμβουλίου της Επικρατείας από ένα πειθήνιο Συνταγματικό Δικαστήριο και η άμβλυνση της συνταγματικής προστασίας του δάσους).

Είναι παράξενο που το ΠΑΣΟΚ χρειάστηκε οκτώ μήνες (και τη βοήθεια των πολύτιμων κυρίων Τραγάκη και Σταύρου) για να αντιληφθεί την παγίδα. Να συνειδητοποιήσει ότι ένα κόμμα με μειωμένη θεσμική ευαισθησία δεν έπρεπε να λάβει λευκή συνταγματική επιταγή και πως η σύμπραξη μαζί του στην αναθεωρητική διαδικασία θα ήταν επικίνδυνη θεσμικά αλλά και καταστροφική (για το ίδιο το ΠΑΣΟΚ) εκλογικά.

Κάλλιο αργά παρά ποτέ. Ευτυχώς, έστω και την τελευταία στιγμή, το κατάλαβε. Και με έναν ευφυή αιφνιδιασμό ο Γ. Παπανδρέου γλίτωσε και τον εαυτό του και το Σύνταγμα από την παγίδα. Αυτό είναι το ουσιαστικό και κρίσιμο κέρδος από το τριήμερο κοινοβουλευτικό δράμα. Τα υπόλοιπα, οι κοινοβουλευτικές εξυπνάδες και το παιχνίδι με τις εκλογές και η μάχη για τις εντυπώσεις, έχουν τη σημασία τους κι αυτά, αλλά σημασία εφήμερη.