25 χρόνια περιπέτειες για το άσυλο

Η αδυναμία εφαρμογής του ισχύοντος νόμου σημαδεύει εδώ και 25 χρόνια την υπόθεση του πανεπιστημιακού ασύλου στη χώρα μας.

Δεκάδες είναι οι περιπτώσεις μεγάλων επεισοδίων- που συνήθως συνοδεύονται και από μεγάλες καταστροφές στα ιδρύματα- ωστόσο μόνο 4 φορές έχει δοθεί από τους πανεπιστημιακούς η άδεια για την είσοδο της ΕΛ.ΑΣ. στους χώρους των ΑΕΙ.

Στο επίκεντρο της συζήτησης είναι πάντοτε η δράση των κουκουλοφόρων. Οι περισσότεροι πανεπιστημιακοί τονίζουν ότι η Αστυνομία- τις περισσότερες φορές- θα μπορούσε, αν ήθελε, να εμποδίσει τους ταραξίες να καταφύγουν στα ιδρύματα, αντί να υποδαυλίζει με τη στάση της την οχύρωσή τους.

Ο ίδιος ο νόμος έχει προβλήματα στην εφαρμογή του: Όταν δεν υπάρχει ομοφωνία στην Επιτροπή Ασύλου, σύμφωνα με τον ισχύοντα νόμο, συγκαλείται έκτακτα η Σύγκλητος του ΑΕΙ και η τελική απόφαση λαμβάνεται με πλειοψηφία των 2/3 του συνόλου των παρόντων. Τέτοιες αποφάσεις Συγκλήτων έχουν ληφθεί 3 φορές τις τελευταίες δεκαετίες. Ωστόσο, ο νόμος προβλέπει ότι επέμβαση της δημόσιας δύναμης χωρίς την άδεια του αρμόδιου οργάνου του ΑΕΙ επιτρέπεται μόνον εφόσον διαπράττονται αυτόφωρα κακουργήματα ή αυτόφωρα εγκλήματα κατά της ζωής. Με βάση το σχέδιο Γιαννάκου – που δεν φαίνεται να αλλάζει σε σχέση με όσα έχουν ήδη ανακοινωθεί στο προσχέδιό του- αρμόδιο όργανο για την άρση του ασύλου θα είναι στο εξής το Πρυτανικό Συμβούλιο ή η διοικούσα επιτροπή του ιδρύματος. Για την άρση ασύλου, το Πρυτανικό Συμβούλιο ή η διοικούσα επιτροπή που συνέρχεται άμεσα, αυτεπαγγέλτως ή έπειτα από καταγγελία, μπορούν να αποφασίζουν κατά πλειοψηφία.

Ο νέος ορισμός του ασύλου αφήνει ανοιχτό παράθυρο για διάλυση και των καταλήψεων

Ο νέος ορισμός.
Όμως, προβλέπεται και νέος ορισμός του ασύλου. Το ακαδημαϊκό άσυλο αναγνωρίζεται έναντι οποιουδήποτε επιχειρεί να το καταλύσει για την κατοχύρωση των ακαδημαϊκών ελευθεριών και για την προστασία του δικαιώματος στη γνώση, τη μάθηση και την εργασία όλων ανεξαιρέτως των μελών των ΑΕΙ, και καλύπτει όλους τους χώρους του ΑΕΙ. Δεν επιτρέπεται η επέμβαση δημόσιας δύναμης στους παραπάνω χώρους χωρίς προηγούμενη πρόσκληση ή άδεια του αρμόδιου οργάνου του ιδρύματος και μόνο με την παρουσία εκπροσώπου της δικαστικής αρχής. Εκφράζονται όμως φόβοι από πολλούς, όπως ο πρώην πρύτανης του Πολυτεχνείου κ. Αν. Ανδρεόπουλος, ότι αυτός ο γενικός ορισμός μπορεί να επιτρέψει σε κάποια «σκληρά» Πρυτανικά Συμβούλια να θεωρήσουν ότι ακόμα και οι φοιτητικές καταλήψεις παραβιάζουν το άσυλο και να καλέσουν την Αστυνομία να τις διαλύσει…


Τέσσερις φορές η Αστυνομία μπήκε στα πανεπιστήμια

Τέσσερις φορές, τα τελευταία 25 χρόνια, η Αστυνομία έχει μπει σε πανεπιστημιακό χώρο. Σε όλες τις περιπτώσεις είχαν προηγηθεί σοβαρά επεισόδια στους δρόμους της Αθήνας, έπειτα από τα οποία νεαροί κατέφευγαν σε πανεπιστημιακούς χώρους. Η τελευταία φορά ήταν πριν από 12 χρόνια, στο Πολυτεχνείο.

1 . Η Αστυνομία εισέβαλε στο Χημείο, στις 18 Νοεμβρίου 1985. Είχε προηγηθεί η κατάληψη του Χημείου από νεαρούς που διαμαρτύρονταν για τον φόνο του 15χρονου Μιχάλη Καλτεζά από αστυνομικό στα Εξάρχεια, την προηγούμενη ημέρα, μετά την πορεία για την επέτειο του Πολυτεχνείου. Η Επιτροπή Ασύλου έδωσε την άδεια στην Αστυνομία, η οποία εισέβαλε αφού «βομβάρδισε» το κτίριο με χημικά και συνέλαβε 37 νεαρούς. Έγιναν καταγγελίες για βάναυσους ξυλοδαρμούς από τους αστυνομικούς.

2 .Τα ξημερώματα της 25ης Οκτωβρίου 1991, δεκάδες νεαροί είχαν βρει καταφύγιο στο Πολυτεχνείο έπειτα από οδομαχίες με τα ΜΑΤ, αλλά και αγανακτισμένους πολίτες, ύστερα από μαθητική πορεία. Επί ώρες γίνονταν διαπραγματεύσεις για την έξοδο των νεαρών, που εμποδιζόταν από την αστυνομία. Τελικά, τα ξημερώματα εκδηλώθηκε εμπρησμός του κτιρίου της πρυτανείας. Οι καταληψίες υποστήριξαν ότι ο εμπρησμός οφειλόταν στα δακρυγόνα της Αστυνομίας. Η Σύγκλητος έδωσε την άδεια επέμβασης στην Αστυνομία. Τότε τα ΜΑΤ επενέβησαν και βγήκαν από το Πολυτεχνείο με 28 συλληφθέντες νεαρούς.

3 .Στις 17 Αυγούστου 1994, η Αστυνομία εισέρχεται στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο της Αθήνας, έχοντας και πάλι λάβει άδεια από τη Σύγκλητο. Συλλαμβάνει 52 καταληψίες που είχαν πραγματοποιήσει την κατάληψη «σε ένδειξη αλληλεγγύης προς τους απεργούς πείνας Γ. Μπαλάφα και Οδ. Καμπούρη». Εκτός από έναν, οι υπόλοιποι καταδικάζονται σε φυλάκιση 8 μηνών για διατάραξη οικιακής ειρήνης.

4 . Η μεγαλύτερη αστυνομική επέμβαση έγινε τα ξημερώματα της 18ης Νοεμβρίου 1995. Μέσα στο Πολυτεχνείο, είχαν οχυρωθεί από το μεσημέρι της προηγούμενης μέρας σχεδόν 1.500 νεαροί και φοιτητές μόλις ξεκίνησε η πορεία του Πολυτεχνείου. Στις πολύωρες οδομαχίες γύρω από το ίδρυμα, με ρίψεις δεκάδων δακρυγόνων και σχεδόν «πολεμικές» συνθήκες, έγιναν 47 συλλήψεις. Η Σύγκλητος επέτρεψε την επέμβαση της Αστυνομίας τα ξημερώματα, αφού πρώτα διασφάλισε την αποχώρηση όσων επιθυμούσαν να βγουν. Μέσα στο ίδρυμα παρέμειναν περίπου 500 νεαροί, φοιτητές και μη, οι οποίοι παραδόθηκαν χωρίς αντίσταση μόλις εισέβαλε η Αστυνομία.


Υπάρχουν φύλακες, απαγορεύονται οι καταλήψεις

Η έννοια του ασύλου στα πανεπιστήμια άλλων κρατών δεν είναι νομικά κατοχυρωμένη, ωστόσο εθιμικά ισχύει όσον αφορά την ελεύθερη διακίνηση ιδεών, τη διδασκαλία και την έρευνα. Δεν υπάρχει όμως περίπτωση να γίνει κατάληψη από εξωπανεπιστημιακά στοιχεία και να μην εισβάλει η Αστυνομία. Αλλά και η φύλαξη των πανεπιστημίων γίνεται με τελείως διαφορετικό τρόπο. Κατ΄ αρχήν, ομάδες καθηγητών και φοιτητών επιβλέπουν τους χώρους, ενώ στα περισσότερα κράτη υπάρχουν οργανωμένες υπηρεσίες φύλαξης που περιπολούν- χωρίς όπλα- και επεμβαίνουν όπου χρειαστεί. Στη Βρετανία, αυτές οι υπηρεσίες έχουν ανατεθεί σε εταιρείες, ενώ στις ΗΠΑ τα πράγματα είναι πολύ πιο αυστηρά, καθώς προβλέπεται ο θεσμός της Πανεπιστημιακής Αστυνομίας. Κάθε αμερικανικό πανεπιστήμιο έχει δική του Αστυνομία, η οποία ελέγχεται από τις πρυτανικές αρχές.


ΝΑΙ Όλοι έπαιζαν κρυφτό

Πρέπει να υπάρξει διαφοροποίηση από τα ισχύοντα ειδικά στον ορισμό της κατάλυσης του ασύλου. Τι σημαίνει κατάλυση και από ποιους μπορεί να συμβεί και να διευκρινιστεί ότι το άσυλο αφορά όλα τα μέλη της πανεπιστημιακής κοινότητας και όλους τους χώρους της, ώστε να μη χρησιμοποιείται προσχηματικά και καταχρηστικά από συγκεκριμένες δυναμικές μειοψηφικές ομάδες. Η αλλαγή που μελετάται θα υποχρεώσει τις διοικήσεις των ΑΕΙ να αναλάβουν τις ευθύνες τους. Έως τώρα όλοι έπαιζαν κρυφτούλι και αλληλοκαλύπτονταν, τώρα όποιος κάνει λάθος θα το πληρώσει.

Ο Κ. Σιμόπουλος είναι πρύτανης Δημοκριτείου Παν. Θράκης.


ΟΧΙ Βάζουν μπαρούτι

Η κυβερνητική τακτική είναι σχεδόν απροσχημάτιστη. Όσα έγιναν με τις μολότοφ στο Πολυτεχνείο αποτέλεσαν την καλύτερη δικαιολογία ώστε να περάσει ο αυταρχικός αυτός νόμος από τη Βουλή. Τα επεισόδια ήταν ξεκάθαρα υποκινούμενα και η κυβέρνηση βάζει μπαρούτι έτσι, σε όποια προσπάθεια είχε γίνει για εκτόνωση της κρίσης που μαστίζει την ανώτατη εκπαίδευση.

Έτσι, η κυβέρνηση προετοιμάζει έναν προεκλογικό αγώνα άλλου τύπου.

Ο Γ. Μαΐστρος είναι γενικός γραμματέας ΠΟΣΔΕΠ (συνδικαλιστική ηγεσία Πανεπιστημιακών)