Η νέα κούρσα των αγωγών

Η Ε.Ε. θέλει να παρακάμψει το ρωσικό μονοπώλιο Gazprom, όσον αφορά τις προμήθειες αερίου, προωθώντας τον αγωγό Νabucco. Και η Gazprom απαντά σχεδιάζοντας τον δικό της αγωγό.

Τα τελευταία χρόνια, η περίοδος των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς βρίσκει τις χώρες της πρώην ΕΣΣΔ αντιμέτωπες με την αυξανόμενη ισχύ της Gazprom, του ρωσικού μονοπωλίου στον τομέα του αερίου. Από φέτος, η Γεωργία θα πρέπει να πληρώνει για το αέριό της τετραπλάσια απ΄ όσα

Ο ΑΓΩΓΟΣ ΝΑΒUCCΟ

θα επεκτείνει τον αγωγό αερίου Μπακού-Τιφλίδας-Ερζερούμ ώς το Μπάουμγκαρτεν της Αυστρίας

πλήρωνε πριν από δύο χρόνια (64 δολάρια το 2005 έναντι 235 δολαρίων το 2007 για 1.000 κυβικά μέτρα). Η Λευκορωσία έχει ξεκινήσει ένα «μπρα-ντε-φερ» με την Gazprom σχετικά με την τιμή του αερίου. Χθες καμιά πρόοδος δεν διαφαινόταν στις διαπραγματεύσεις, τέσσερις ημέρες πριν από την εκπνοή του τελεσιγράφου που απηύθυνε η Gazprom απειλώντας να κλείσει τις βάνες αν η Λευκορωσία δεν δεχθεί αύξηση της τιμής από τα 46 στα 105 δολάρια (για 1.000 κυβικά μέτρα) και παράλληλα να παραχωρήσει σ΄ αυτή το 50% της Βeltransgaz, της δημόσιας λευκορωσικής επιχείρησης που διαχειρίζεται το δίκτυο των λευκορωσικών αγωγών αερίου. Η Λευκορωσία, από την οποία διέρχεται περίπου το 20% του ρωσικού αερίου προς την Ευρώπη, απείλησε την Gazprom να διακόψει τη ροή αυτή αν η Μόσχα της κόψει το αέριο και χθες η Ρωσία προειδοποίησε το Μινσκ να μην τολμήσει να αντλήσει για ιδία χρήση αέριο που προορίζεται για την Ευρώπη. Μπροστά στην κατάσταση αυτή, η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε να επιταχύνει την υλοποίηση ενός σχεδίου για την κατασκευή του αγωγού αερίου Νabucco, ο οποίος θα επιτρέψει να παρακαμφθεί η Gazprom και να μειωθεί η εξάρτηση από τη Ρωσία, η οποία εξασφαλίζει το 25% των ευρωπαϊκών εισαγωγών αερίου. Στις 26 Ιουνίου, οι υπουργοί Ενέργειας της Τουρκίας, της Ρουμανίας, της Βουλγαρίας, της Ουγγαρίας και της Αυστρίας υπέγραψαν υπό την αιγίδα του Ευρωπαίου επιτρόπου Ενέργειας Άντρις Πάιμπαλγκς μια συμφωνία με στόχο να κατασκευαστεί «μέσα στις συντομότερες δυνατές προθεσμίες» ο αγωγός Νabucco, ο οποίος θα επεκτείνει τον αγωγό αερίου ΜπακούΤιφλίδας-Ερζερούμ (ΒΤΕ) ώς το Μπάουμγκαρτεν της Αυστρίας, όπου υπάρχουν οι περισσότερες διακλαδώσεις αγωγών στην Ευρώπη. Μια κοινοπραξία συνασπίζει τις εταιρείες αερίου των πέντε χωρών που θα διασχίσει ο σχεδιαζόμενος αγωγός, η κατασκευή του οποίου έχει χαρακτηριστεί «προτεραιότητα» από τις Βρυξέλλες. Η κατασκευή του θα ξεκινήσει στα τέλη του 2007 και θα ολοκληρωθεί το 2010, θα κοστίσει 4,6 δισεκατομμύρια ευρώ και θα εξυπηρετεί κυρίως την Αυστρία, τη Γερμανία και την Ιταλία.


Παράκαμψη της Ουκρανίας και πλεονέκτημα στους Ούγγρους

Η GΑΖΡRΟΜ σκέπτεται κι αυτή να διαφοροποιήσει τους εξαγωγικούς διαύλους της. Έχει ένα αντι-σχέδιο, με το οποίο θα ολοκληρώσει την παράκαμψη της Ουκρανίας, από την οποία η Ρωσία εξαρτάται σε ποσοστό 80% για τη μεταφορά του αερίου της. Προς βορράν, το πρώτο τμήμα του νέου διαύλου πρόκειται να έχει ολοκληρωθεί το 2010 με την έναρξη της λειτουργίας του αγωγού αερίου που συνδέει τη Ρωσία με τη Γερμανία κάτω από τη Βαλτική Θάλασσα. Το μόνο που απομένει τώρα είναι να υπάρξει και ένας δίαυλος προς νότον. «Το σχέδιο της Gazprom μπορεί να σκοτώσει το Νabucco απλώς με το να το βραχυκυκλώσει», λέει στη γαλλική «Λιμπερασιόν» ο Τεϊμουράζ Γκοτσιτασβίλι, ένας Γεωργιανός εμπειρογνώμονας. Αμφότερα τα προγράμματα έχουν πράγματι στόχο τις ίδιες αγορές, αλλά η ρωσική εκδοχή δίνει το μεγάλο ρόλο στην Ουγγαρία, την οποία καθιστά πόλο διανομής του αερίου αντί της Αυστρίας. Η Βουδαπέστη παίζει διπλό παιχνίδι, αφού η ουγγρική εταιρεία αερίου ΜΟL συμμετέχει και στο σχέδιο Νabucco. Στις 21 Ιουνίου, δηλαδή πέντε ημέρες πριν από την ευρωπαϊκή συνάντηση στη Βιέννη, η ΜΟL συμφώνησε με την Gazprom να ερευνηθεί το κατά πόσο θα ήταν εφικτή μια εναλλακτική διαδρομή, που θα σταματούσε στην Ουγγαρία.

Σε πέντε χρόνια
Το έργο θα κοστίσει 5 δισεκατομμύρια ευρώ, οι εργασίες θα διαρκέσουν πέντε χρόνια και ο στόχος είναι να επεκταθεί στο διπλάσιο ο αγωγός αερίου Βlue Stream που συνδέει ήδη τη Ρωσία με την Τουρκία περνώντας κάτω από τη Μαύρη Θάλασσα. Οι Ρώσοι φαίνεται ότι έχουν «στην τσέπη» τους Ούγγρους και συνεπώς τα πράγματα μοιάζουν δύσκολα για το Νabucco. Τα εμπόδια στη γέννηση του Νabucco δεν περιορίζονται μόνο στην Gazprom. Για να είναι κερδοφόρος ένας αγωγός αερίου χρειάζεται αέριο και, προς το παρόν, είναι διαθέσιμα μόνο τα αζερινά αποθέματα της Κασπίας που αρκούν μόλις για μερικά χρόνια. Το σχέδιο είχε αρχικά στόχο τα μεγάλα κοιτάσματα αερίου του Ιράν (δεύτερα στον κόσμο μετά τα ρωσικά), αλλά η πολεμική γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας επισκιάζει τις προοπτικές αυτές. Από την άλλη, θα μπορούσε να ξεκινήσει και πάλι το σχέδιο για τον υπερκασπιακό αγωγό αερίου, που επίσης υποστηρίζεται από τις Βρυξέλλες. Αν ενωθεί με τον αγωγό που διασχίζει τον Καύκασο και μετά επεκταθεί από το Νabucco, θα επιτρέψει στην Ε.Ε. να παρακάμψει πλήρως τη Ρωσία. Αυτή τη στιγμή συνεπώς, η μάχη επικεντρώνεται στο Νabucco. Αν η Ε.Ε. δεν πετύχει αυτή την πρώτη νίκη, μπορεί κανείς να περιμένει ότι η Gazprom, η οποία επιδιώκει επίσης να αποκτήσει πρόσβαση στο ιρανικό αέριο, θα έχει για καιρό τον πρώτο ρόλο στην Ευρώπη.