Επιστήμη

Ο δεινόσαυρος των θαλασσών

Στην παγωνιά της Ανταρκτικής, εκεί όπου οι άνεμοι φυσούν με ταχύτητα 120 χιλιομέτρων, μια ομάδα από Αμερικανούς και Αργεντινούς επιστήμονες ανακάλυψε ολόκληρο σχεδόν τον σκελετό ενός νεαρού πλησιόσαυρου. Ήταν ένα θαλάσσιο ερπετό που κυριαρχούσε στον Νότιο Παγωμένο Ωκεανό πριν από 70 εκατομμύρια χρόνια. Και για πολύ κόσμο, ένα τέτοιο θαλάσσιο ερπετό, με μακρόστενο λαιμό, εξακολουθεί να κρύβεται στα νερά της λίμνης Λοχ Νες.

Είναι ένας από τους πιο ολοκληρωμένους σκελετούς πλησιόσαυρου που έχουν βρεθεί ποτέ. Και σίγουρα είναι το πιο εντυπωσιακό ως προς τις πληροφορίες που παρέχει σκελετικό απολίθωμα που έχει βρεθεί ποτέ στην Ανταρκτική. Ο νεαρός πλησιόσαυρος φαίνεται πως ζούσε στα νερά της Ανταρκτικής, σε μια χρονική περίοδο όπου οι ωκεανοί ήταν πολύ πιο ζεστοί απ΄ ό,τι σήμερα.

Το τέρας του Λοχ Νες. Τα ερπετά αυτά είχαν μακρύ «ντελικάτο» λαιμό, και ο περισσότερος κόσμος τα γνωρίζει εξαιτίας του θρυλικού τέρατος που υποτίθεται ότι ζει στη λίμνη του Λοχ Νες. Το

ΠΡΙΝ από 70 εκατομμύρια χρόνια τα νερά της Ανταρκτικής ήταν πιο ζεστά απ΄ ό,τι σήμερα

τέρας του Λοχ Νες, σύμφωνα με μαρτυρίες, αν όντως υπήρχε ποτέ, θα έπρεπε να είναι ένας πλησιόσαυρος. Έστω κι αν τα ερπετά αυτά έχουν εξαφανιστεί από προσώπου γης εδώ και εκατομμύρια χρόνια. Πάντως, την εποχή της… παντοκρατορίας τους, τα πτερύγια που είχαν και έμοιαζαν με κουπιά, τους επέτρεπαν να «πετούν» στο νερό και να κινούνται σχεδόν με την ίδια ευλυγισία που έχουν σήμερα οι πιγκουίνοι.

Κατάπιναν πέτρες! Ο Τζέιμς Μάρτιν, που είναι έφορος Παλαιοντολογίας στο Μουσείο Γεωλογίας του Πανεπιστημίου της Νότιας Ντακότα των ΗΠΑ, ανακάλυψε το απολίθωμα μαζί με τους Τζαντ Κέις από το Πανεπιστήμιο της Ανατολικής Ουάσιγκτον και Μαρσέλο Ροκουέρο του Μουσείου Ντε Λα Πλάτα στης Αργεντινής. Η αποστολή χρηματοδοτήθηκε από το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών των ΗΠΑ και το Ινστιτούτο για την Ανταρκτική της Αργεντινής.

Ο Τζ. Μάρτιν ανέφερε ότι ο σκελετός του νεαρού πλησιόσαυρου είχε μήκος 1,5 μέτρο ενώ ένας ενήλικας του ίδιου είδους θα μπορούσε να φθάσει σε μήκος ακόμη και τα 10 μέτρα. Μάλιστα, ορισμένα από τα οστά του σκελετού δεν είχαν αναπτυχθεί πλήρως εξαιτίας της νεαρής ηλικίας του ζώου. Αυτό όμως που έκανε ιδιαίτερη εντύπωση στους επιστήμονες ήταν το πόσο καλά διατηρημένη βρέθηκε η περιοχή του στομαχιού του. Εκεί οι ειδικοί εντόπισαν αρκετές μικρές και στρογγυλές πέτρες- γαστρόλιθους- τις οποίες φαίνεται πως ακόμη και οι νεαροί πλησιόσαυροι κατάπιναν, είτε για τη χώνεψη του φαγητού τους είτε για να διατηρούν την πλευστική τους ικανότητα.

Ηφαιστειακή έκρηξη. Παρά το γεγονός ότι ο σκελετός είναι σχεδόν τέλεια διατηρημένος, οι επιστήμονες δεν κατάφεραν να βρουν το κρανίο εξαιτίας των άσχημων καιρικών συνθηκών που εμπόδισαν την ανασκαφή. Οι επιστήμονες πάντως θεωρούν ότι ο νεαρός πλησιόσαυρος έχασε τη ζωή του από μια σφοδρή ηφαιστειακή έκρηξη, αντίστοιχη με εκείνη του ηφαιστείου Μt.St. Ηelens στην Ουάσιγκτον το 1980. Από τις ανασκαφές ανακαλύφθηκαν στρώματα ηφαιστειακής στάχτης στο σημείο που βρισκόταν ο σκελετός καθώς και μεγάλα κομμάτια στάχτης με υπολείμματα φυτών και δέντρων. Το γεγονός αυτό φανερώνει ότι τη στιγμή της ηφαιστειακής έκρηξης, πριν από δεκάδες εκατομμύρια χρόνια, θα ξεριζώθηκαν εκατοντάδες δέντρα, όπως ακριβώς συνέβη και με το ηφαίστειο Μt. St. Ηelens.

Στη στάχτη διατηρήθηκε. Οι επιστήμονες λένε ότι ακόμη και η εκκωφαντική έκρηξη ή η ποσότητα της στάχτης που έπεσε στον ωκεανό θα μπορούσαν να προκαλέσουν τον θάνατο του μικρού ζώου. Πάντως, το πυριτικό άλας που απελευθερώθηκε από τη στάχτη συνέβαλε στο να διατηρηθεί ο σκελετός σε τόσο καλή κατάσταση.


Σκελετοί γιγαντιαίων θαλάσσιων ερπετών

ΤΟ ΝΗΣΙ Βέγγα της Ανταρκτικής, όπου βρέθηκε ο σκελετός, φαίνεται ότι αποτελούσε πριν από 70 εκατομμύρια χρόνια μια περιοχή με αβαθή νερά. Στο μέρος αυτό τα θαλάσσια ερπετά προφύλασσαν τα μικρά τους μέχρι να αποκτήσουν το κατάλληλο μέγεθος και την ικανότητα να επιβιώσουν στον ωκεανό. Από το 1998, στο πλαίσιο κοινών εξερευνητικών αποστολών που έγιναν από Αμερικανούς και Αργεντινούς ειδικούς, βρέθηκαν αρκετά διάσπαρτα σκελετικά υπολείμματα τόσο από πλησιόσαυρους όσο και από μοσάσαυρους. Οι μοσάσαυροι ήταν γιγαντιαία θαλάσσια ερπετά που έμοιαζαν με αλιγάτορες με πτερύγια. Οι επιστήμονες εντόπισαν τον σκελετό του νεαρού θαλάσσιου ερπετού σε υψόμετρο 200 μέτρων. Τμήματα του σκελετού είχαν ξεπροβάλει από τον αρχαίο πυθμένα, εξαιτίας των πολύ ισχυρών ανέμων. Τα οστά ήταν σφηνωμένα σε απομεινάρια θαλασσίων οργανισμών, γεγονός που ενισχύει την πεποίθηση ότι στη θέση αυτή υπήρχε θάλασσα με αβαθή νερά.

Ο νεαρός πλησιόσαυρος φαίνεται να έχει αρκετά κοινά στοιχεία με έναν άλλο σκελετό ίδιου ζώου που είχε ανακαλυφθεί στη Νέα Ζηλανδία το 1874. Εκείνος ο πλησιόσαυρος ονομάστηκε Μauisaurus και το κύριο χαρακτηριστικό του γνώρισμα ήταν η κυκλική κατάληξη του μεγάλου του οστού που έμοιαζε με κουπί. Η δράση του θαλάσσιου αυτού ερπετού ήταν περιορισμένη στους νότιους ωκεανούς και εκτιμάται ότι στο θαλάσσιο αυτό περιβάλλον έζησε για περισσότερο από 5 εκατομμύρια χρόνια.


Δραματική επιβράδυνση των ανασκαφών

Η ΑΝΤΑΡΚΤΙΚΗ είναι μια από τις πιο αφιλόξενες περιοχές του πλανήτη για τους επιστήμονες που αναζητούν απολιθώματα δεινοσαύρων. Το τραχύ κλίμα της περιοχής και οι παγωμένοι άνεμοι, που πνέουν με ταχύτητα 120 χιλιομέτρων την ώρα, επιβραδύνουν δραματικά κάθε ανασκαφική εργασία. Στην περίπτωση του νεαρού πλησιόσαυρου, το έδαφος ήταν τόσο παγωμένο ώστε ένα από τα εκσκαφικά εργαλεία έσπασε. Η πολύ χαμηλή θερμοκρασία είχε μετατρέψει το νερό σε λασπόχιονο, κι έτσι δεν μπορούσε να αναμειχθεί με το ασβεστοκονίαμα ώστε να κατασκευασθεί προστατευτικός θύλακας για τη μεταφορά του σκελετού. Χρειάστηκαν μάλιστα ειδικές πτήσεις ελικοπτέρων για να εφοδιάσουν τους επιστήμονες με κομπρεσέρ και νερό.


Άρωμα, το νέο όπλο των διαφημιστών

Μια ευχάριστη μυρωδιά πλανάται στον αέρα μέσα στο κατάστημα ηλεκτρονικών της Samsung στο Μανχάταν. Σαν να έχει κόψει κάποιος ένα γλυκό πεπόνι. Είναι ελάχιστα αντιληπτή η μυρωδιά αλλά σε συνδυασμό με το διακριτικό φως, οι πελάτες αισθάνονται μια χαλαρωτική ευφορία. Το άρωμα αυτό είναι το σήμα κατατεθέν της εταιρείας και διαχέεται στην ατμόσφαιρα από κρυμμένες συσκευές στην οροφή του καταστήματος. Συνεπώς οι πελάτες δεν γνωρίζουν πως σαγηνεύονται όχι μόνο μέσω της όρασης και της ακοής αλλά και της όσφρησης.

Το άρωμα είναι το νέο όπλο του μάρκετινγκ στην προσπάθεια των εμπόρων να πουλήσουν τα προϊόντα τους. Από τις πέντε αισθήσεις η όσφρηση είναι αυτή που συνδέεται πιο στενά με το συναίσθημα, καθώς ο οσφρητικός βολβός του εγκεφάλου, που εντοπίζει τις μυρωδιές, στέλνει τα σήματα απευθείας στο κέντρο αισθημάτων του εγκεφάλου, το οποίο συνδέει το συναίσθημα με τις αναμνήσεις. Οι έμποροι ελπίζουν

ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ ηλεκτρονικών και ρούχων σε όλο τον κόσμο χρησιμοποιούν τις οσμές για να προσελκύουν πελάτες

ότι προκαλώντας αυτήν την απευθείας σύνδεση με τα συναισθήματά μας, ίσως προτιμήσουμε το δικό τους προϊόν αντί του ανταγωνιστή.

Συναισθηματική σχέση. «Θέλουμε ο πελάτης να αισθανθεί καλά για μια εταιρεία ή για το προϊόν της, είναι καθαρά συναισθηματική η σχέση πελάτη- προϊόντος», εξηγεί ο Ράνταλ Στόουν, στέλεχος μάρκετινγκ στη Νέα Υόρκη, που βοήθησε στη δημιουργία της μυρωδιάς στη Samsung.

Μέχρι σήμερα, δεν υπάρχουν απτές αποδείξεις ότι η μυρωδιά και μόνο κάνει τον πελάτη να αγοράσει ένα προϊόν. Όμως, σίγουρα βοηθάει. Γι΄ αυτό ολοένα και περισσότεροι έμποροι και κατασκευαστές στρέφονται στη μυρωδιά με την ελπίδα ότι θα βελτιώσει τις σχέσεις τους με τους καταναλωτές και θα αυξήσει τις πωλήσεις.

Διάχυση οσμών. Πρόσφατα, τα καταστήματα ηλεκτρονικών και ρούχων άρχισαν να χρησιμοποιούν τις οσμές. Υπάρχουν περίπου 20 εταιρείες που προωθούν τα αρώματα σε όλον τον κόσμο. Τελευταία, οι νέες φθηνές τεχνολογίες που διευκολύνουν τη διάχυση οσμών χρησιμοποιούνται από καζίνο, spa και ξενοδοχεία για να κάνουν τους πελάτες τους να αισθανθούν πιο άνετα. Η ευωδία ενός νέου αρώματος- «Λευκό Τσάι»- πλημμυρίζει τα λόμπι της αλυσίδας ξενοδοχείων «Γουέστιν» όλου του κόσμου. «Θέλαμε να δημιουργήσουμε συναισθηματική σύνδεση», εξηγεί η Ναντίν Αγιάλα, υπεύθυνη δημοσίων σχέσεων της εταιρείας. Η ανταπόκριση είναι τόσο θετική που η εταιρεία ξεκίνησε μια σειρά κεριών αρωματισμένων με το ίδιο άρωμα.

Αρωματισμένα προϊόντα. Αντίστοιχα παραδείγματα υπάρχουν κι άλλα. Τα καταστήματα διαμαντιών De Βeers στο Λος Άντζελες και τη Νέα Υόρκη αρωματίζουν τους χώρους τους με μια σύνθεση λουλουδιών, κίτρου και πράσινου τσαγιού. Η εταιρεία κινητής τηλεφωνίας Verizon χρησιμοποίησε προθήκες αρωματισμένες με σοκολάτα για να προωθήσει το νέο «σοκολατένιο» κινητό της LG. Η Sony επίσης αρωματίζει τα καταστήματά της και βάζει στις σακούλες των αγοραστών αρωματισμένα πουγκιά για το σπίτι, ενώ σκέφτεται να αρωματίζει και τα γκάτζετ της. Σε πρόσφατη έρευνα σε κατάστημα ρούχων, ομάδα ειδικών στην ψυχολογία των καταναλωτών διαπίστωσε πως «θηλυκές οσμές» όπως η βανίλια, αυξάνουν τις πωλήσεις γυναικείων ρούχων, ενώ το ίδιο κάνουν για τα ανδρικά ρούχα «αρσενικές μυρωδιές» όπως το μαροκινό τριαντάφυλλο. «Στους άντρες δεν αρέσει να μένουν πολλή ώρα σε έναν χώρο που μυρίζει γυναικεία και το αντίστροφο», εξηγεί ο Έρικ Σπάνγκεμπεργκ, ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο Washington State. «Το κόλπο δουλεύει αλλά μόνο όταν χρησιμοποιούνται οι κατάλληλες μυρωδιές για τους πελάτες».

Για κάθε εθνικότητα. Η κάθε μυρωδιά βέβαια προκαλεί διαφορετικά συναισθήματα όχι μόνο σε άντρες και γυναίκες, αλλά και καταναλωτές διαφορετικής εθνικότητας. Η Samsung δοκίμασε αρώματα σε Αμερική, Γερμανία, Κίνα, Βραζιλία, Ταϊλάνδη, Κορέα και Ρωσία μέχρι να βρει ποιο τυγχάνει καθολικής αποδοχής. Σε άλλες έρευνες, οι ειδικοί είδαν πως η χρήση οσμών σε μεγάλα εμπορικά κέντρα υποκινεί τους καταναλωτές που δεν είναι παρορμητικοί να κάνουν περισσότερες αγορές.


Με άμεσο στόχο τον εγκέφαλο

ΜΟΛΙΣ ΤΩΡΑ αρχίζουν να καταλαβαίνουν οι επιστήμονες πώς η όσφρηση επηρεάζει τον εγκέφαλο. Όταν η πληροφορία της μυρωδιάς ταξιδεύει από τον οσφρητικό βολβό και φτάνει στον οσφρητικό φλοιό, ενεργοποιεί το κέντρο αισθημάτων του εγκεφάλου γρηγορότερα από ό,τι πληροφορίες από άλλες αισθήσεις, όπως εξηγεί η Πάμελα Ντάλτον, που μελετά γνωστική και αισθητήρια ψυχολογία. Στα θηλαστικά αυτό προκαλεί σχεδόν αυτόματα μία συναισθηματική απάντηση.

Αυτήν την αυθόρμητη αντίδραση θέλουν να εκμεταλλευτούν οι διαφημιστές και οι έμποροι αρωματίζοντας χώρους και προϊόντα.

Αρνητική ταύτιση. Η έρευνα της Ντάλτον αρχικά χρηματοδοτήθηκε από ένα ιατρικό πρόγραμμα στον Πόλεμο του Κόλπου. Αρχικός σκοπός ήταν να δουν οι ειδικοί πώς οι μυρωδιές κάνουν τους βετεράνους του πολέμου να επιστρέφουν στο παρελθόν κι αν αυτό μπορεί να αποφευχθεί. «Κάθε μυρωδιά προκαλεί θετική ή αρνητική αντίδραση. Πολλές φορές το κάνουμε και συνειδητά, όπως όταν διαλέγουμε ένα σαμπουάν στο σούπερ μάρκετ», λέει ο Έιβερι Γκίλμπερτ, επικεφαλής επιστήμονας στο Ινστιτούτο Μάρκετινγκ Αρωμάτων. Πειράματα της Ντάλτον έχουν δείξει πως η αρνητική ταύτιση με μια μυρωδιά δημιουργείται πιο γρήγορα από ό,τι η θετική.

Δράση στο ασυνείδητο. Πάντως, το κόλπο με τις μυρωδιές το χρησιμοποιούν περισσότερα καταστήματα από όσα το παραδέχονται. Ένας από τους λόγους που οι εταιρείες το κρατούν μυστικό είναι γιατί θέλουν η ταύτιση μάρκας και μυρωδιάς να γίνει στο ασυνείδητο του πελάτη. Η εταιρεία που σχεδίασε το άρωμα της Samsung δεν αποκαλύπτει τα συστατικά ούτε ποια χαρακτηριστικά της εταιρείας αναδεικνύει. Άλλοι φοβούνται πως οι χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται στα αρώματα μπορεί να προκαλέσουν αλλεργία στους καταναλωτές.

«Οι οσμές δεν λειτουργούν σαν ναρκωτικό», εξηγεί η Ρέιτσελ Χερτζ, λέκτορας Ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο Μπράουν. «Μπορούν να προκαλέσουν μόνο μέσω ταυτίσεων, οι οποίες είναι αποτέλεσμα συνήθειας. Αυτό που επηρεάζει τη σχέση ενός ανθρώπου με μια συγκεκριμένη μυρωδιά είναι η πρώτη επαφή μαζί της».