Επιστρέφουν τη λεία των αρχαιοκαπήλων

Δύο ακόμη προϊόντα αρχαιοκαπηλίας- ένα χρυσό στεφάνι και μία μαρμάρινη κόρηεπιστρέφει το Μουσείο Γκετί στην Ελλάδα
Τον δρόμο της επιστροφής προς την Ελλάδα παίρνουν πλέον το σπάνιο χρυσό μακεδονικό στεφάνι και η αρχαϊκή μαρμάρινη κόρη από την Πάρο, οι δύο τελευταίες από τις τέσσερις συνολικά αρχαιότητες που διεκδικούσε η χώρα μας από το αμερικανικό ιδιωτικό Μουσείο Γκετί.

Με τον επαναπατρισμό των δύο αρχαιοτήτων πέφτει με επιτυχία η αυλαία της υπόθεσης που μετρά 13 χρόνια χωρίς να χρειαστεί δικαστική επέμβαση και χωρίς να υποχρεωθεί η Ελλάδα σε απόδοση ανταλλαγμάτων. Και παρά το γεγονός ότι «η επίσημη συμφωνία που θα υπογραφεί προσεχώς θα περιλαμβάνει λεπτομέρειες σχετικά με την επιστροφή των αντικειμένων στην Ελλάδα, καθώς και σχέδια για μελλοντική συνεργασία μεταξύ του υπουργείου Πολιτισμού της Ελλάδας και του Μουσείου Γκετί», όπως διευκρινίζεται στην κοινή ανακοίνωση που εξέδωσαν ταυτοχρόνως και οι δύο πλευρές, η Ελλάδα αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο όταν βρεθούν αποδείξεις να ζητηθούν κι άλλες αρχαιότητες από το Γκετί και προχωρά σε τρεις ακόμη μεγάλες υποθέσεις επαναπατρισμού αρχαιοτήτων, που έχουν εξαχθεί παράνομα από άλλα μουσεία.

«Δεν θέλουμε να αδειάσουμε τα μουσεία

4,45 εκατομμύρια δολάρια διέθεσε το Μουσείο Γκετί για να αγοράσει τις δύο «ύποπτες» αρχαιότητες που θα επιστραφούν στην Ελλάδα

του κόσμου, αλλά να επαναπατρίσουμε όσες αρχαιότητες έχουν εξαχθεί παράνομα από τη χώρα, διότι θεωρούμε την αρχαιοκαπηλία ισόβαθμο έγκλημα με την παράνομη διακίνηση ανθρώπων , έγκλημα κατά της ανθρωπότητας», έδωσε το στίγμα των προθέσεων του υπουργείου Πολιτισμού ο υπουργός Γιώργος Βουλγαράκης, ενώ ανακοίνωσε συντόμως την οργάνωση Διεύθυνσης Αρχαιοκαπηλίας στο ΥΠΠΟ, που θα αναλάβει την κατάρτιση «αρχαιολογικού κτηματολογίου».

Το χρυσό μακεδονικό στεφάνι, που θεωρείται αριστούργημα και ισάξιο με το λεγόμενο του Φιλίππου Β΄ του 4ου αι. π.Χ. που αποκαλύφθηκε στη Βεργίνα- καθώς οι αρχαιολόγοι πιστεύουν πως αν δεν κατασκευάστηκε από το ίδιο χέρι, είναι τουλάχιστον προϊόν του ίδιου εργαστηρίου- βρέθη-κε στη Μακεδονία στις αρχές της δεκαετίας του ΄90 από δύο Έλληνες αρχαιοκάπηλους, οι οποίοι το φωτογράφισαν και έστειλαν την πόλαροϊντ στον Ιταλό έμπορο αρχαιοτήτων Τζιανφράνκο Μπεκίνα. Οι δύο πλευρές δεν κατέληξαν σε συμφωνία, αλλά η πόλαροϊντ αποδείχθηκε πολύτιμη όταν βρέθηκε από τις ιταλικές αρχές σε έφοδο στο σπίτι και το γραφείο του Μπεκίνα, μαζί με χιλιάδες άλλα αντικείμενα και φωτογραφίες. Αν και κακής ποιότητας και αλλοιωμένη από τον χρόνο η φωτογραφία αποτέλεσε καλό στοιχείο, αλλά όχι επαρκές για τη διεκδίκηση του στεφανιού. Το κλίμα άλλαξε άρδην όταν το καλοκαίρι εντοπίστηκε από τις ελληνικές αρχές Έλληνας της Γερμανίας ο οποίος ως μεσάζων είχε φέρει σε επαφή τους δύο αρχαιοκάπηλους με την πρώην επιμελήτρια του Μουσείου Γκετί, Μάριον Τρου εν έτει 1992. Όπως προκύπτει(και αναφέρουν σε ρεπορτάζ τους και οι «Los Αngeles Τimes») η σιδηρά κυρία του μουσείου, που σήμερα είναι υπόδικη στην Ιταλία, ενώ στη βίλα της στην Πάρο έχουν βρεθεί αδήλωτες αρχαιότητες, βρήκε πολύ επικίνδυνη την αγορά του. Επενέβη στο μεταξύ ο αρχαιοπώλης Κριστόφ Λεόν και η αγορά πραγματοποιήθηκε ένα χρόνο αργότερα στην Ελβετία έναντι 1.150.000 δολαρίων. Καλύτερες φωτογραφίες- τη στιγμή που έβγαινε το στεφάνι από τον τάφο- και άλλα στοιχεία έφτασαν στα χέρια του υπουργείου Πολιτισμού από τον μεσάζοντα και όχι μόνο έλυσαν τα χέρια της ελληνικής πλευράς, αλλά επέτρεψαν και να ασκηθεί ποινική δίωξη κατά παντός υπευθύνου.

Η μαρμάρινη κόρη του 510 π.Χ. εντοπίστηκε στην Πάρο και έφτασε την ίδια εποχή με το μακεδονικό στεφάνι στις αίθουσες του δευτέρου ορόφου του προσφάτως ανακαινισμένου Μουσείου Γκετί, το 1993, μέσω του αρχαιοπώλη Ρόμπιν Σάιμς, συνεργάτη του Χρήστου Μιχαηλίδη, στη βίλα του οποίου στη Σχοινούσσα βρέθηκαν την άνοιξη πολλές και μεγάλης αξίας αδήλωτες αρχαιότητες. Το νήμα άρχισε να ξετυλίγεται όταν σε αποθήκη Ιταλού αρχαιοπώλη στη Γενεύη βρέθηκαν φωτογραφίες της κόρης με φρέσκα κοψίματα της πατίνας της(ένδειξη ότι μόλις είχε βγει από το χώμα) κι άλλες που την έδειχναν πλέον συντηρημένη, ενώ στο μεταξύ επιβεβαιώθηκε και η εμπλοκή Έλληνα(νεκρού σήμερα) αρχαιοκάπηλου.


Ελληνοϊταλική σύμπραξη στη διεκδίκηση

Νέο κεφάλαιο ανοίγει στις διμερείς σχέσεις της Ελλάδας με την Ιταλία και την Κίνα, καθώς πρόκειται να υπογραφούν σχετικές συμφωνίες για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, όπως και σχετικά μνημόνια με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ελβετία. Η σύμπραξη Ελλάδας και Ιταλίας μάλιστα, που αναμένεται να αρχίσει να λειτουργεί στις αρχές του 2007, έχει ήδη γίνει θέμα στον διεθνή Τύπο («Ιnternational Ηerald Tribune») και θεωρείται πως θα κάνει πιο στέρεα τη συνεργασία ανάμεσα στις δύο χώρες, καθώς και οι δύο χώρες διαρκώς αυξάνουν τις εκστρατείες τους για τον επαναπατρισμό αρχαιοτήτων μεγάλης αξίας, ενώ η Ελλάδα έχει ρίξει το βάρος της στο θέμα των Γλυπτών του Παρθενώνα.